მოქალაქეობა დაბადებით: საფუძვლები და დაცვა
საქართველოს მოქალაქეობის წარმომავლობით (დაბადებით) მოპოვება „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ ორგანული კანონის მუხლი 10-ით რეგულირდება. ეს არის მოქალაქეობის მოპოვების ძირითადი ფორმა მათთვის, ვისაც საქართველოს მოქალაქე მშობელი ჰყავს — სისხლით გადაცემის პრინციპზე აგებული ნორმა, რომელიც დამატებით ორ განსაკუთრებულ შემთხვევასაც ფარავს. ამ გვერდზე განვმარტავთ, ვინ მოიპოვებს მოქალაქეობას დაბადებით, როგორ უკავშირდება ეს მოქალაქეობის მოპოვების სხვა ფორმებს და როგორ იცავს კანონი შვილის მოქალაქეობას ოჯახში ცვლილებებისას.
დაბადებით მოქალაქეობის ოთხი შემთხვევა — მუხლი 10
მუხლი 10 აწესებს, რომ საქართველოს მოქალაქეობას დაბადებით მოიპოვებს: პირი, რომლის დაბადების მომენტისათვის მისი ერთ-ერთი მშობელი საქართველოს მოქალაქეა; საქართველოს ტერიტორიაზე ექსტრაკორპორული განაყოფიერების (სუროგაციის) შედეგად დაბადებული პირი, თუ მშობლების მოქალაქეობის ქვეყანა მას საკუთარ მოქალაქედ არ მიიჩნევს; საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა შვილი, რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე დაიბადა; და საქართველოს ტერიტორიაზე დაბადებული პირი, რომლის ერთი მშობელი საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირია, ხოლო მეორე მშობელი უცნობია.
პირველი ქვეპუნქტი ძირითადია: საკმარისია დაბადების მომენტში ერთ-ერთი მშობელი იყოს საქართველოს მოქალაქე — დაბადების ადგილი მნიშვნელობას არ იძენს, იქნება ეს საქართველო თუ სხვა ქვეყანა. დანარჩენი სამი ქვეპუნქტი იმ სიტუაციებს აწესრიგებს, როცა სისხლით გადაცემა შეუძლებელია ან განუსაზღვრელია: სუროგაციით დაბადებული ბავშვი, როცა მშობლების მოქალაქეობის ქვეყანა მას თავის მოქალაქედ არ ცნობს; საქართველოში სტატუსის მქონე მშობლების შვილი, დაბადებული საქართველოს ტერიტორიაზე; და შერეული შემთხვევა, როცა ერთი მშობელი უცნობია. ეს ჩამონათვალი ჩაკეტილია — სხვა გზით დაბადებით მოქალაქეობა არ მოიპოვება.
პრაქტიკული მნიშვნელობა იმასაც აქვს, რომ დაბადებით მოპოვება არ განიხილება ნატურალიზაციად: მას არ სჭირდება არც კომისია, არც ენის ცოდნა და არც პრეზიდენტის გადაწყვეტილება. საქმე ეხებს მხოლოდ სტატუსის დადასტურებას და შესაბამისი ჩანაწერის გაკეთებას.
მოქალაქეობის მოპოვების ფორმები — მუხლი 9
მუხლი 9 ადგენს სისტემას: მოქალაქეობა მოიპოვება დაბადებით ან ნატურალიზაციით; ნატურალიზაცია ხორციელდება საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მოქალაქეობის მინიჭებით. ნატურალიზაციის სახეებია ჩვეულებრივი, გამარტივებული, საგამონაკლისო და აღდგენის წესით მინიჭება. დაბადებით მოპოვება ამ სისტემის საფუძველია და არ საჭიროებს არც განაცხადს და არც პრეზიდენტის გადაწყვეტილებას — უფლება თვით კანონიდან მომდინარეობს.