ფასიანი ქაღალდების სამართალწარმოება — სარჩელის საფუძვლები კანონით
ფასიანი ქაღალდების ბაზრის დავები ორ ფენად იშლება: კერძო სარჩელის ფენა — მმართველი ორგანოს წევრების პასუხისმგებლობა ზიანისთვის — და საბაზრო ბოროტად გამოყენების ფენა: მანიპულაცია, ინსაიდერული ვაჭრობა და ინსაიდერული ინფორმაციის არამართლზომიერი გამჟღავნება. „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონი ორივე ფენას ზუსტად აწესრიგებს: მმართველთა პასუხისმგებლობას მუხლი 16, ბაზრის მანიპულაციას მუხლი 45-1, ინსაიდერულ ინფორმაციას მუხლი 45-2, ინსაიდერულ ვაჭრობას მუხლი 45-3, არამართლზომიერ გამჟღავნებას მუხლი 45-4 და ეროვნული ბანკის სანქციებს მუხლი 55-1. ამ გვერდზე ეს ნორმები სარჩელის აგების პერსპექტივით არის განმარტებული.
მუხლი 16 — მმართველთა პასუხისმგებლობა და კერძო სარჩელი
მუხლის 16 პირველი ნაწილი ანგარიშვალდებული საწარმოს მმართველი ორგანოს წევრებისგან მოითხოვს, რომ ისინი მოქმედებდნენ კეთილსინდისიერად, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ გადაწყვეტილება საწარმოსა და მისი ფასიანი ქაღალდების მფლობელთა ინტერესებისთვის საუკეთესოა. მეორე ნაწილი აწესრიგებს შედეგს: წევრები, რომლებმაც მხარი დაუჭირეს ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელსაც მოჰყვა ამ ვალდებულებათა შეუსრულებლობა, სოლიდარულად აგებენ პასუხს საწარმოსთვის მიყენებული ზიანისთვის. მესამე ნაწილი ბალანსს ქმნის: წევრი შეიძლება დაეყრდნოს აუდიტორის, იურიდიული მრჩევლის ან პროფესიონალად მიჩნეული სხვა პირის დასკვნებს — მაგრამ არა მაშინ, თუ მას ჰქონდა ან ევალებოდა ჰქონოდა ისეთი ინფორმაცია, რომელიც ამ დაყრდნობას გაუმართლებელს ხდის. და მეოთხე ნაწილი სარჩელს ხსნის: ფასიანი ქაღალდის მფლობელს უფლება აქვს ამ ვალდებულებათა დარღვევის გამო სარჩელი აღძრას მმართველი ორგანოს წევრის მიმართ — ეს არის კერძო ინტერესთა დაცვის პირდაპირი გზა.
ბაზრის მანიპულაცია — მუხლი 45-1
მუხლი 45-1 მანიპულაციად მიიჩნევს გარიგების დადებას, დავალების განთავსებას ან სხვა ქმედებას, რომელიც იწვევს ან შეიძლება გამოიწვიოს ფასიან ქაღალდებზე მოთხოვნასთან, მიწოდებასთან ან ფასთან დაკავშირებით მცდარი ან შეცდომაში შემყვანი სიგნალის წარმოქმნა, ანდა ფასის არანორმალურ ან ხელოვნურ მაჩვენებლამდე მიყვანა. მანიპულაციაა ასევე გარიგება ან დავალება, რომელიც ფასზე გავლენას ახდენს, თუ მას თან ახლავს ყალბი ან შეცდომაში შემყვანი საშუალების ან სქემის გამოყენება, და ინფორმაციის გავრცელება მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, როცა ეს ბაზარს ცდუნებაში შეჰყავს. სარჩელის პერსპექტივიდან აქ გადამწყვეტია სიგნალის მცდარობის და ხელოვნურობის დადგენა — ეს არის ის ელემენტი, რომლის გარეშეც მანიპულაციის შემადგენლობა არ დგება.