როდის ხდება შეთავაზება საჯარო: 100 მიმღების ზღვარი
კერძო კაპიტალის განთავსების მთავარი სამართლებრივი კითხვაა — სად არის საზღვარი, რომლის გადაცდენისას შეთავაზება საჯარო ხდება და მთელი საჯარო შეთავაზების რეჟიმი ამოქმედდება. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონის მიხედვით, ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზება არის წინადადება არანაკლებ 100 პირისათვის ან წინასწარ დაუზუსტებელი რაოდენობის პირთათვის ემიტენტის სახელით ფასიანი ქაღალდების პირდაპირი ან არაპირდაპირი მიყიდვის შესახებ. საჯარო შეთავაზებად ითვლება ასეთი წინადადება არაანგარიშვალდებული საწარმოს ქაღალდებთან დაკავშირებითაც, თუნდაც იმ პირის სახელით, რომელიც ემიტენტი არ არის.
ამავე მუხლს აქვს გადამწყვეტი გამონაკლისი კერძო განთავსებისთვის: ფასიანი ქაღალდების შეთავაზება და მიყიდვა მხოლოდ გამოცდილი ინვესტორებისათვის არ განიხილება, როგორც საჯარო შეთავაზება. სწორედ ამ ნორმაზე დგას მთელი სელექტური განთავსების კონსტრუქცია: თუ წრე დახურულია გამოცდილ ინვესტორებზე, შეთავაზება საჯაროდ არ კვალიფიცირდება და მიმღებთა რაოდენობა აღარ არის კრიტერიუმი. გამოცდილ ინვესტორთა წრის სწორად დოკუმენტირება ამიტომ არის განთავსების უსაფრთხოების საფუძველი.
პროსპექტი: რა მოთხოვნები ეხება საჯარო შეთავაზებას
თუ შეთავაზება მაინც საჯარო კვალიფიცირდება, ამოქმედდება ემისიის პროსპექტის მოთხოვნები: საჯარო შეთავაზება ხორციელდება მხოლოდ ემიტენტის მიერ, კანონითა და საქართველოს ეროვნული ბანკის წესებით მოთხოვნათა დაცვით მომზადებული და დამტკიცებული ემისიის პროსპექტის გამოქვეყნებისთანავე ან მისი გამოქვეყნების შემდეგ. ემიტენტი პროსპექტის დასამტკიცებლად ეროვნულ ბანკს მიმართავს და წარუდგენს განაცხადს წინასწარი პროსპექტის 3 ასლით.
წინასწარი პროსპექტი შეიცავს ემიტენტის შესახებ ინფორმაციას — სახელწოდება, მისამართი, დაარსების თარიღი, განთავსებული ქაღალდების რაოდენობა და კლასი, მმართველი ორგანოს წევრები და ინტერესთა კონფლიქტის შესაძლო საკითხები; ბოლო 2 წლის საქმიანობის დახასიათებას ძირითად რისკებთან ერთად; აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშებს ბოლო 2 სამეურნეო წლისთვის; და გამოსაშვები ქაღალდების შესახებ ინფორმაციას — კლასი, საორიენტაციო რაოდენობა, ხელმოწერის პროცედურის დეტალები, სესხის ქაღალდის შემთხვევაში პროცენტის გაანგარიშების მეთოდი და შემოსავლების სავარაუდო გამოყენება. კერძო განთავსების დროს ამ მოთხოვნების თავიდან აცილება არის სწორედ ის ეფექტი, რასაც გამოცდილ ინვესტორებზე ორიენტირებული შეთავაზება იძლევა.
განთავსების ორგანიზებაც კანონით არის რეგულირებული: ემიტენტმა საბროკერო კომპანიასთან ან შესაბამისი ლიცენზიის მქონე ფინანსურ ინსტიტუტთან უნდა დადოს ფასიანი ქაღალდების შეთავაზების ხელშეკრულება განთავსების შესახებ. ეს წესი განთავსების ინფრასტრუქტურულ მხარეს აწესრიგებს და კერძო განთავსების დროსაც გასათვალისწინებელია.