საჯარო შეთავაზების ცნება და საზღვრები
ობლიგაციების გამოშვება საქართველოში ყველაზე ხშირად საჯარო შეთავაზების რეჟიმში ხორციელდება, რომელსაც „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს. ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზება არის წინადადება არანაკლებ 100 პირისათვის ან წინასწარ დაუზუსტებელი რაოდენობის პირთათვის ემიტენტის სახელით ფასიანი ქაღალდების პირდაპირი ან არაპირდაპირი მიყიდვის შესახებ (მუხლი 3, პირველი ნაწილი). საჯარო შეთავაზებად მიიჩნევა აგრეთვე არაანგარიშვალდებული საწარმოს ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებით იმ პირის სახელით წამოყენებული ასეთი წინადადება, რომელიც ემიტენტი არ არის.
კანონი საზღვრებსაც ასახავს: ფასიანი ქაღალდების შეთავაზება და მიყიდვა მხოლოდ გამოცდილი ინვესტორებისათვის საჯარო შეთავაზებად არ განიხილება — ეს კერძო განთავსების საწინააღმდეგო პოლუსია. ემიტენტმა საბროკერო კომპანიასთან ან შესაბამისი ლიცენზიის მქონე ფინანსურ ინსტიტუტთან უნდა დადოს ფასიანი ქაღალდების შეთავაზების ხელშეკრულება განთავსების შესახებ, ხოლო გამოშვებული ობლიგაციების მფლობელს უფლება აქვს წინადადებით მიმართოს ემიტენტს, საჯარო შეთავაზებაში შეიტანოს მის მფლობელობაში არსებული ფასიანი ქაღალდები (მუხლი 3, მე-2 და მე-3 ნაწილები).
საჯარო შეთავაზება არასამთავრობო ემიტენტების, მათ შორის მუნიციპალიტეტების მიერაც ხორციელდება ამავე კანონით დადგენილი წესით, ხოლო თვით სახელმწიფოსგან დამოუკიდებელი პირისათვის კანონი გზას იხსნის: ნებისმიერ პირს შეუძლია საჯარო შეთავაზების განხორციელება, თუ ეროვნულ ბანკს წარუდგენს თავის მიერ ხელმოწერილ შესაბამის ინფორმაციას და ძირითად ცნობებს თავის შესახებ. ასეთ შემთხვევაში ეროვნულ ბანკს შეუძლია განსხვავებული წესის დადგენაც — ამიტომ ემისიის დაგეგმვისას ჯერ უნდა გაირკვეს, რომელი რეჟიმი გამოიყენება კონკრეტულ შეთავაზებაზე.
ემისიის პროსპექტი და მისი შინაარსი
საჯარო შეთავაზება ხორციელდება მხოლოდ ემიტენტის მიერ კანონისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის წესების მოთხოვნათა დაცვით მომზადებული და დამტკიცებული ემისიის პროსპექტის გამოქვეყნებისთანავე ან მისი გამოქვეყნების შემდეგ (მუხლი 4, პირველი ნაწილი). დასამტკიცებლად ემიტენტი ეროვნულ ბანკს წარუდგენს განაცხადს და წინასწარი პროსპექტის 3 ასლს, რომელსაც ხელს აწერს სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი.
წინასწარი პროსპექტი შეიცავს ემიტენტის შესახებ ინფორმაციას — დასახელება, მისამართი, დაარსების თარიღი, განთავსებული ფასიანი ქაღალდების რაოდენობა და კლასი, მაკონტროლებელი მფლობელები და მმართველი ორგანოს წევრები, — ბოლო 2 წლის საქმიანობის დახასიათებას ძირითად რისკებთან ერთად, აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშებს ბოლო 2 სამეურნეო წლისთვის და გამოსაშვები ფასიანი ქაღალდების დეტალებს: კლასი და საორიენტაციო რაოდენობა, ხელმოწერის პროცედურა, სასესხო ფასიანი ქაღალდისათვის პროცენტის გაანგარიშების მეთოდი, ვადა და დაფარვის პირობები, შემოსავლების სავარაუდო გამოყენება (მუხლი 4, მე-2 ნაწილი).