პირდაპირი დაკრედიტების რეგულაციის საფუძვლები
პირდაპირი დაკრედიტების პლატფორმები საქართველოში ეროვნული ბანკის ზედამხედველობის სფეროში არიან სესხის გამცემი სუბიექტის სამართლებრივ ფორმაში. „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ ორგანული კანონის 52-2 მუხლის თანახმად, ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ზედამხედველობა გაუწიოს სესხის გამცემი სუბიექტის საქმიანობას, ხოლო ზედამხედველობა ითვალისწინებს ასეთი სუბიექტის რეგისტრაციასა და რეგისტრაციის გაუქმებას, შემოწმებასა და რეგულირებას, წერილობითი მითითებების გაცემას, მოთხოვნების, შეზღუდვებისა და სანქციების დაწესებას. თავად სესხის გამცემი სუბიექტი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით, ამიტომ პლატფორმის გაშვებამდე აუცილებელია ამ აქტებით დადგენილი დეტალური მოთხოვნების შესწავლა: მარეგულირებელი გარემოს იგნორირება არა მხოლოდ სანქციების რისკს ქმნის, არამედ პლატფორმის საწარმოს რეპუტაციასაც აზიანებს.
სანქციები და რეგისტრაციის ვალდებულების გამონაკლისები
კანონის დარღვევის შემთხვევაში ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სესხის გამცემ სუბიექტს დააკისროს სანქცია, მათ შორის ფულადი ჯარიმა, თავის მიერ დადგენილი წესით; ფულადი ჯარიმის თანხა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება. ამავე დროს, რეგისტრაციის ვალდებულება ყველა სესხის გამცემ სუბიექტს არ ეკისრება: კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისით, ეს ვალდებულება არ ვრცელდება საფინანსო სექტორის წარმომადგენელზე და მეწარმე სუბიექტის მიერ სესხის საწარმოს პარტნიორზე, აქციონერზე ან თანამშრომელზე გაცემაზე. სანქციების აპარატი უფრო ფართოა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიმართ, რომლებსაც იმავე კანონის 50-ე მუხლით ეროვნული ბანკი ზედამხედველობს: ბანკს შეუძლია მათი ოპერაციების შეჩერება ან შეზღუდვა, მოგების განაწილებისა და დივიდენდების აკრძალვა, დამატებითი კაპიტალის მოზიდვის მოთხოვნა, ადმინისტრატორის ხელმოწერის უფლებამოსილების შეჩერება, ფულადი ჯარიმის დაკისრება და მისი თანამდებობიდან განთავისუფლების მოთხოვნაც კი. ბანკს ასევე შეუძლია მოითხოვოს ინფორმაცია კაპიტალის წარმოშობის წყაროებსა და მნიშვნელოვანი წილის მესაკუთრეებზე, რაც ბაზრის გამჭვირვალობას ემსახურება.
დაცვის საშუალებად მიღებული ქონების აღრიცხვა
სესხის გამცემ სუბიექტს, რომელიც მოძრავ ნივთებს იღებს ფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად, დაკავშირებული აქვს დამატებითი სპეციალური მოთხოვნები: მან უნდა დაიცვას უსაფრთხოებასთან და ასეთი ნივთების აღრიცხვის სპეციალური ელექტრონული პროგრამის ქონასა და წარმოებასთან დაკავშირებული იმ მოთხოვნები, რომლებიც დადგენილია საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებით. ეს ნორმა პირდაპირ ეხება იმ პლატფორმებსა და გამცემებს, რომლებიც სესხს დაურიცხავი ქონებით უზრუნველყოფენ: აღრიცხვა წარმოებს დადგენილი ელექტრონული პროგრამით, რაც მოძრავი ნივთის, მაგალითად, ტექნიკის ან სამკაულების, მიღების ყოველ ფაქტს კვალს უტოვებს და სამართალდამრღვევობის რისკს ამცირებს. მოთხოვნების ზუსტი ჩამონათვალი შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებაშია და მისი შესწავლა ოპერაციული მოდელის დაგეგმვისას აუცილებელია.