ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტის (CBDC) სამართალი წარმოადგენს თანამედროვე ფინანსური სამართლის ერთ-ერთ ყველაზე ინოვაციურ და სწრაფად განვითარებად სფეროს საქართველოში. საქართველოს ეროვნული ბანკი აქტიურად მუშაობს "ციფრული ლარის" პროექტზე, რაც გულისხმობს ეროვნული ვალუტის ციფრული ფორმის დანერგვას, რომელიც იქნება ცენტრალური ბანკის პირდაპირი ვალდებულება. ეს არ არის კრიპტოვალუტა, არამედ ოფიციალური საგადახდო საშუალება, რომელიც საჭიროებს მკაფიო სამართლებრივ ჩარჩოს. CBDC-ს დანერგვა მიზნად ისახავს საგადახდო სისტემების ეფექტურობის გაზრდას, ფინანსური ინკლუზიურობის გაუმჯობესებას და ეკონომიკის დიგიტალიზაციას. სამართლებრივი თვალსაზრისით, ეს პროცესი მოიცავს რთულ საკითხებს, როგორიცაა მონეტარული სუვერენიტეტი, პერსონალურ მონაცემთა დაცვა და კიბერუსაფრთხოება. ბიზნესებისთვის, განსაკუთრებით ფინტეკ სექტორისთვის, ციფრული ლარის ეკოსისტემაში ინტეგრაცია ახალ შესაძლებლობებსა და გამოწვევებს აჩენს, რაც მოითხოვს კვალიფიციურ იურიდიულ კონსულტაციას რეგულაციებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად.
რას მოიცავს ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტის სამართლებრივი მომსახურება?
CBDC-სთან დაკავშირებული იურიდიული მომსახურება ფოკუსირებულია როგორც მარეგულირებელი გარემოს ანალიზზე, ისე ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების სამართლებრივ ვალიდაციაზე. მომსახურება მოიცავს: საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გამოცემული "ციფრული ლარის" პილოტირებისა და ტესტირების რეგულაციების განმარტებას; ფინანსური ინსტიტუტებისა და ტექნოლოგიური კომპანიების კონსულტირებას CBDC-ს პლატფორმასთან ინტეგრაციის პროცესში; "დაპროგრამებადი ფულის" (Smart Contracts) სამართლებრივი სტატუსის განსაზღვრასა და ხელშეკრულებების მომზადებას; AML/CFT შესაბამისობის სისტემების ადაპტირებას ციფრული ვალუტის ოპერაციებისთვის; პერსონალურ მონაცემთა დაცვის გავლენის შეფასებას (DPIA) ტრანზაქციების ანონიმურობისა და გამჭვირვალობის ბალანსის დასაცავად; საზღვრისპირა საგადახდო ოპერაციების სამართლებრივი მოდელების შემუშავებას. იურისტები ეხმარებიან კლიენტებს ეროვნული ბანკის "რეგულირების ლაბორატორიაში" (Regulatory Sandbox) მონაწილეობის პროცესში, რაც აუცილებელია ახალი ფინანსური პროდუქტების ლეგალური გაშვებისთვის.
ხშირი რეალური სცენარები
პრაქტიკულ საქმიანობაში CBDC სამართალი აქტუალური ხდება რამდენიმე ძირითადი სცენარის დროს. პირველი სცენარია, როდესაც ფინტეკ სტარტაპს სურს შექმნას საგადახდო აპლიკაცია, რომელიც ციფრულ ლარს გამოიყენებს, როგორც ძირითად აქტივს, რაც მოითხოვს სპეციფიკურ ლიცენზირებას. მეორე სცენარი ეხება კომერციულ ბანკებს, რომლებმაც უნდა მოახდინონ თავიანთი საბანკო სისტემების სინქრონიზაცია ეროვნული ბანკის ციფრულ ინფრასტრუქტურასთან. მესამე სცენარია საერთაშორისო ტრანზაქციები, სადაც კომპანია ცდილობს გამოიყენოს CBDC საგარეო ვაჭრობის ანგარიშსწორების დასაჩქარებლად, რაც მოითხოვს სხვადასხვა იურისდიქციის კანონმდებლობის შედარებით ანალიზს. ასევე ხშირია შემთხვევები, როდესაც სახელმწიფო უწყებები გეგმავენ მიზნობრივი სოციალური დახმარებების გაცემას ციფრული ლარის მეშვეობით, სადაც საჭიროა მკაცრი სამართლებრივი კონტროლი თანხების მიზნობრივ ხარჯვაზე. თითოეული ეს შემთხვევა ინდივიდუალურ სამართლებრივ მიდგომასა და რისკების მართვის სტრატეგიას საჭიროებს.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტის სამართლებრივი რეგულირება საქართველოში ეფუძნება საქართველოს ორგანულ კანონს საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ, რომელშიც განხორციელებული ცვლილებები აძლევს რეგულატორს უფლებამოსილებას გამოუშვას ვალუტის ციფრული ფორმა. ასევე უმნიშვნელოვანესია საქართველოს კანონი საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ, რომელიც განსაზღვრავს ელექტრონული ფულისა და საგადახდო ინსტრუმენტების ფუნქციონირების წესებს. მონაცემთა უსაფრთხოების კუთხით გამოიყენება საქართველოს კანონი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ და საქართველოს კანონი ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ. ეროვნული ბანკი გამოსცემს სპეციფიკურ დებულებებსა და ინსტრუქციებს, რომლებიც არეგულირებენ ციფრული ლარის ემისიას, მიმოქცევასა და მონაწილე მხარეთა ვალდებულებებს. იურისტის დახმარება აუცილებელია ამ კომპლექსური ნორმების სწორი ინტერპრეტაციისთვის, რათა თავიდან იქნას აცილებული კონფლიქტი არსებულ ფინანსურ კანონმდებლობასთან.
პროცესის ეტაპები სპეციალისტთან მუშაობისას
პროცესი იწყება კლიენტის ბიზნეს მოდელის სამართლებრივი ანალიზითა და CBDC-სთან თავსებადობის დადგენით. პირველ ეტაპზე იურისტი აფასებს, თუ რა ტიპის ავტორიზაცია ან ლიცენზიაა საჭირო ციფრული ლარით ოპერირებისთვის. მეორე ეტაპზე ხდება შიდა პოლიტიკებისა და პროცედურების მომზადება, რომლებიც მოიცავს კიბერუსაფრთხოების სტანდარტებსა და კლიენტის იდენტიფიკაციის (KYC) წესებს. მესამე ეტაპი გულისხმობს კომუნიკაციას ეროვნულ ბანკთან და საჭიროების შემთხვევაში, განაცხადის წარდგენას "რეგულირების ლაბორატორიაში". მეოთხე ეტაპზე ხდება ტექნიკური გადაწყვეტილებების (მაგალითად, ციფრული საფულეების) სამართლებრივი ტესტირება და შესაბამისობის დასკვნის მომზადება. პროცესი სრულდება სისტემის სრული გაშვებითა და შემდგომი სამართლებრივი მონიტორინგით, რათა კომპანიამ დროულად მოახდინოს რეაგირება ცვალებად მარეგულირებელ მოთხოვნებზე.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
CBDC და ციფრული ლარის სამართალი არის სრულიად ახალი სფერო, რომელიც მოითხოვს ტექნოლოგიური და საბანკო სამართლის უნიკალურ სინთეზს. Legal.ge პლატფორმაზე თქვენ იპოვით სპეციალისტებს, რომლებიც იყვნენ ჩართულნი საქართველოში ციფრული ვალუტის დანერგვის პირველივე ეტაპებიდან და ფლობენ სიღრმისეულ ცოდნას ეროვნული ბანკის მოთხოვნების შესახებ. ჩვენი ექსპერტები დაგეხმარებიან რთული ტექნოლოგიური პროცესების სამართლებრივ გამართვაში, რაც მინიმუმამდე დაიყვანს თქვენს რისკებს ამ ინოვაციურ ბაზარზე. Legal.ge-ს მეშვეობით თქვენ გაქვთ შესაძლებლობა მიიღოთ კონსულტაცია ქვეყნის საუკეთესო ფინტეკ-იურისტებისგან. იპოვეთ თქვენი პარტნიორი Legal.ge-ზე და იყავით პირველი, ვინც წარმატებით გამოიყენებს ციფრული ვალუტის უპირატესობებს საქართველოში.
განახლდა: ...