საკონსტიტუციო წესრიგის საფუძვლები
საქართველოს კონსტიტუციის მე-6 მუხლი აგებს მთელი სამართლებრივი სისტემის იერარქიას: საქართველოს კონსტიტუცია სახელმწიფოს უზენაესი კანონია და ყველა სხვა სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს მას. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქართველოს კანონმდებლობა შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს, ხოლო საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. ეს ნორმები ქმნის იმ წესრიგს, რომლის დაცვაც საკონსტიტუციო სამართლის ცენტრალური ამოცანაა: არცერთი ნორმატიული აქტი ვერ იქნება კონსტიტუციაზე მაღლა.
საკონსტიტუციო სასამართლოს შემადგენლობა და მოსამართლეობა
კონსტიტუციის მე-60 მუხლის თანახმად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო სასამართლო ხელისუფლებას ახორციელებს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების წესით. საკონსტიტუციო სასამართლო შედგება 10 წლის ვადით განწესებული 9 მოსამართლისაგან, რომელთაგან 3 მოსამართლეს ნიშნავს საქართველოს პრეზიდენტი, 3 მოსამართლეს სრული შემადგენლობის სამი მეხუთედის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი, ხოლო 3 მოსამართლეს ნიშნავს უზენაესი სასამართლო. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 35 წლის ასაკიდან, რომელსაც აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, სპეციალობით მუშაობის სულ მცირე 10 წლის გამოცდილება და გამორჩეული პროფესიული კვალიფიკაცია; მოსამართლე არ შეიძლება იყოს ის პირი, რომელსაც ადრე ეკავა ეს თანამდებობა. საკონსტიტუციო სასამართლო თავისი შემადგენლობიდან 5 წლის ვადით ირჩევს თავმჯდომარეს, ხოლო თავმჯდომარედ ერთი და იმავე პირის ხელმეორედ არჩევა დაუშვებელია. ასეთი ბალანსირებული შემადგენლობა ხელისუფლების სამივე შტოს მონაწილეობაზეა აგებული და მოსამართლეთა დამოუკიდებლობის ინსტიტუციურ საფუძვლად იქცევა.
საკონსტიტუციო სასამართლოს უფლებამოსილებები
კონსტიტუციის მე-60 მუხლის მეოთხე ნაწილი ჩამოთვლის საკონსტიტუციო სასამართლოს უფლებამოსილებათა წრეს. სასამართლო ფიზიკური პირის, იურიდიული პირის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეორე თავით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან მიმართებაში — ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი გზაა მოქალაქისთვის, რადგან სწორედ აქ ინდივიდს ეძლევა უშუალოდ მიმართვის შესაძლებლობა. შემდეგ, სასამართლო პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან მთავრობის სარჩელის საფუძველზე წყვეტს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხს; საერთო სასამართლოს წარდგინების საფუძველზე განიხილავს იმ აქტის კონსტიტუციურობას, რომელიც კონკრეტულ საქმეში უნდა გამოიყენოს და რომელიც, მისი საფუძნლიანი ვარაუდით, შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს კონსტიტუციას. გარდა ამისა, სასამართლო იხილავს ხელისუფლების ორგანოს კომპეტენციის შესახებ სადავოებს, საერთაშორისო ხელშეკრულების კონსტიტუციურობას, პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის კონსტიტუციურობას, პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ცნობის ან შეწყვეტის გადაწყვეტილებებს, რეფერენდუმთან და არჩევნებთან დაკავშირებულ დავებს და ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს სარჩელს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციის მეცხრე თავთან შესაბამისობის თვალსაზრისით.