საკონსტიტუციო სამართალი

საკონსტიტუციო სამართალი არის ქვეყნის სამართლებრივი სისტემის ფუნდამენტი, რომელიც უზრუნველყოფს ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების უზენაესობას. საქართველოში კონსტიტუცია არის უმაღლესი კანონი და ნებისმიერი სხვა საკანონმდებლო თუ კანონქვემდებარე აქტი უნდა შეესაბამებოდეს მას. საკონსტიტუციო დავა არ არის ჩვეულებრივი სასამართლო პროცესი; ეს არის ბრძოლა სისტემური უსამართლობის წინააღმდეგ, როდესაც თავად კანონი ან მისი ნორმა არღვევს ადამიანის უფლებებს. ეს სფერო მოითხოვს უმაღლესი კვალიფიკაციის იურისტებს, რადგან საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები ქმნის პრეცედენტს და ცვლის თამაშის წესებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

Legal.ge-ს პლატფორმაზე თქვენ იპოვით საკონსტიტუციო სამართლის ექსპერტებს, რომლებსაც აქვთ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში (მდებარეობს ბათუმში) საქმის წარმოების გამოცდილება. მათი მომსახურება მოიცავს:

• საკონსტიტუციო სარჩელის მომზადება: ნორმატიული აქტის (კანონის, დადგენილების, ბრძანების) კონსტიტუციასთან შესაბამისობის გასაჩივრება, თუ ის ლახავს პირის ძირითად უფლებებს (მაგ. საკუთრების უფლება, შრომის უფლება, გამოხატვის თავისუფლება).
• წარდგინების მომზადება: საერთო სასამართლოების მოსამართლეებისთვის დახმარების გაწევა, რათა მათ მიმართონ საკონსტიტუციო სასამართლოს კონკრეტული ნორმის არაკონსტიტუციურად ცნობის მოთხოვნით მიმდინარე საქმეზე.
• სასამართლო მეგობრის (Amicus Curiae) პოზიციის წარდგენა: მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე საქმეებზე პროფესიული მოსაზრების წარდგენა სასამართლოსთვის.
• კონსულტაცია კანონპროექტებზე: ბიზნესისა და ორგანიზაციებისთვის რისკების შეფასება, არღვევს თუ არა ახალი რეგულაცია მათ კონსტიტუციურ უფლებებს.

საკონსტიტუციო სამართლის პრაქტიკული მნიშვნელობა დიდია. მაგალითად, თუ პარლამენტი იღებს კანონს, რომელიც კრძალავს გარკვეული ტიპის ბიზნეს საქმიანობას კომპენსაციის გარეშე, ეს შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს საკუთრების ან მეწარმეობის თავისუფლების კონსტიტუციურ გარანტიებს. ასეთ შემთხვევაში, ბიზნესს შეუძლია მიმართოს საკონსტიტუციო სასამართლოს და მოითხოვოს ამ ნორმის გაუქმება. სხვა მაგალითია, როდესაც სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმა ზღუდავს ბრალდებულის დაცვის უფლებას არაპროპორციულად; ადვოკატი ასაჩივრებს ამ ნორმას, რათა დაიცვას არა მხოლოდ კონკრეტული კლიენტი, არამედ სამართლიანი სასამართლოს პრინციპი ზოგადად.

საქართველოში ამ სფეროს არეგულირებს „საქართველოს კონსტიტუცია“ და „საქართველოს ორგანული კანონი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“. კონსტიტუციის მეორე თავი დეტალურად განსაზღვრავს ადამიანის ძირითად უფლებებს. საკონსტიტუციო სასამართლო უფლებამოსილია გააუქმოს ნებისმიერი ნორმატიული აქტი, რომელიც ეწინააღმდეგება ამ უფლებებს. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლო არ განიხილავს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებს (ვინ არის მართალი დავაში), არამედ აფასებს თავად კანონის კონსტიტუციურობას.

პროცესი იწყება სარჩელის შეტანით. სარჩელი უნდა იყოს დასაბუთებული და აკმაყოფილებდეს მკაცრ ფორმალურ მოთხოვნებს, რათა სასამართლომ ის განსახილველად მიიღოს (არსებითი განხილვის ეტაპი). ადვოკატმა უნდა დაამტკიცოს, რომ სადავო ნორმა პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელეს. საქმის მოგების შემთხვევაში, არაკონსტიტუციური ნორმა ძალადაკარგულად ცხადდება გამოქვეყნებისთანავე, რაც უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი შედეგია.

Legal.ge-ზე წარმოდგენილი იურისტები დაგეხმარებიან უმაღლესი რანგის სამართლებრივი დაცვის განხორციელებაში. თუ თვლით, რომ სახელმწიფო თავისი კანონებით არღვევს თქვენს ფუნდამენტურ უფლებებს, საკონსტიტუციო დავა არის ყველაზე ეფექტური, თუმცა რთული გზა სამართლიანობის აღსადგენად. ჩვენი პლატფორმა გაძლევთ წვდომას იმ პროფესიონალებზე, რომლებსაც შეუძლიათ ამ რთული პროცესის წარმატებით წარმართვა.