ამხანაგობა, როგორც საწარმო
საგადასახადო კოდექსის 21-ე მუხლით საწარმოდ ითვლება ისეთი წარმონაქმნები, რომლებიც ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებენ ან ამ მიზნით არიან შექმნილები: ქართული და უცხოური იურიდიული პირები, უცხოური საწარმოს მუდმივი დაწესებულება და, რაც ამხანაგობის დაბეგვრისთვის არის გადამწყვეტი, გაერთიანებები, ამხანაგობები და სხვა მსგავსი წარმონაქმნები. ასეთი სტრუქტურა მოგების გადასახადის გადამხდელია და მასზე ვრცელდება საერთო წესები — კერძოდ, განაწილებული მოგების დაბეგვრის მოდელი. სტრუქტურირების დროს გადამწყვეტია, თუ როგორ განისაზღვრება წევრებს შორის ურთიერთობები, რადგან ეს პირდაპირ აისახება დაბეგვრაზე. კვალიფიკაცია ყოველი გადასახადის დათვლის წინ ხდება.
ურთიერთდამოკიდებული პირები
კოდექსის 19-ე მუხლით ურთიერთდამოკიდებულ პირებად ითვლებიან ის პირები, რომელთა შორის განსაკუთრებული ურთიერთობები გავლენას ახდენს საქმიანობის პირობებზე ან ეკონომიკურ შედეგებზე. ასეთია: ერთი საწარმოს დამფუძნებლები, თუ მათი ჯამური წილი არანაკლებ 20 პროცენტია; ერთი პირის მონაწილეობა მეორეში არანაკლებ 20 პროცენტით; კონტროლი — სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობა, დირექტორობა, ამ თანამდებობებზე დანიშვნის უფლება ან ხმის უფლების მქონე წილის 20 პროცენტის ფლობა; თანამდებობრივი დაქვემდებარება; ნათესაობა და, რაც ამხანაგობისთვის მნიშვნელოვანია, პირების ამხანაგობის წევრობა. ნათესავების პირველ შტოს მიეკუთვნება მეუღლე, მშობელი, შვილი, და და ძმა; მეორე შტოს — ამ პირთა მეუღლეები, მშობლები, შვილები, დები და ძმები. წრე კანონითაა განსაზღვრული და სხვა ნათესავებზე არ ვრცელდება.
განაწილებულად ჩათვლის შემთხვევები
კოდექსის 98-1-ლი მუხლით მოგების განაწილებად ითვლება საწარმოს მიერ ურთიერთდამოკიდებულ პირთან განხორციელებული ოპერაცია, თუ გარიგების ფასი განსხვავდება საბაზრო ფასისგან და ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას ახდენს შედეგზე: განაწილებული მოგების ოდენობა ამ დროს ფასთა შორის სხვაობაა. იგივე ეხება კონტროლირებულ ოპერაციებს და გათავისუფლებულ პირებთან გარიგებებს. ამიტომ ამხანაგობის შიდა გარიგებები — წევრებთან საქონლის მიწოდება, მომსახურების გაწევა ან აქციების გადაცემა — უნდა იყოს დოკუმენტირებული საბაზრო ფასით, წინააღმდეგ შემთხვევაში სხვაობა დივიდენდად ჩაითვლება და მოგების გადასახადით დაიბეგრება. ეს შედეგი კანონიდან პირდაპირ მომდინარეობს და არა შეთანხმებიდან.