დაგვიანებული საგადასახადო დეკლარაცია ორ განსხვავებულ სანქციას ბადებს: ჯარიმას — გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის პროცენტულ წილად — და საურავს — გადაუხდელი თანხის ყოველდღიურ პროცენტს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამ ორივე სანქციისთვის ზუსტად განსაზღვრავს პირობებს, ზღვრებსა და ვადებს, და იმავე კოდექსშია დაწესებული დავის განხილვის სრული მექანიზმი — შემოსავლების სამსახურიდან ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭომდე და შემდეგ სასამართლომდე. ამ გვერდზე განვმარტავთ, როგორ იანგარიშება ჯარიმა და საურავი, რომელი სამართლებრივი არგუმენტებით შეიძლება დარიცხვის შემცირება და რომელი ვადებით მოქმედებს გასაჩივრების გზა. მნიშვნელოვანია თავიდანვე გავიმარტოთ: შემცირება აქ ნიშნავს სამართლებრივ არგუმენტაციას დავის განხილვის ორგანოებში — კანონით დადგენილ გზებს გარეთ ჯარიმის „მოხსნის“ მექანიზმს კოდექსი არ ითვალისწინებს.
ჯარიმა დაგვიანებული დეკლარაციისთვის — 5 % და 10 %
საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის/გაანგარიშების წარდგენის ვადის დარღვევა, თუ ვადის გადაცილების პერიოდი 2 თვეს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 5 პროცენტის ოდენობით; ხოლო თუ ვადის გადაცილების პერიოდი 2 თვეს აღემატება — 10 პროცენტის ოდენობით. გასაღები სიტყვა აქ „გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხაა“: ჯარიმა არა ბრუნვიდან, არამედ კონკრეტული დეკლარაციით დასარიცხი გადასახადიდან იანგარიშება, და თუ ამ დეკლარაციის საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი თანხა ნულის ტოლია, პირს ჯარიმა საერთოდ არ დაეკისრება.
აქ არის ის თაღური, რომელზეც ბევრი გადამხდელი არის გადასროლილი: თუ პირი დეკლარაციას ვერ წარადგენს, კანონით ითვლება, რომ მან წარადგინა დეკლარაცია, რომლის საფუძველზეც გადასახდელად დასარიცხი გადასახადი ნულის ტოლია. მოჩანდება, რომ ჯარიმა არ დაეკისრება — მაგრამ ამავე საანგარიშო პერიოდზე შემდგომ წარდგენილი დეკლარაცია დაგვიანებულად წარდგენილად ჩაითვლება, და რეალური გადასახადის გამოვლენისას ჯარიმა სწორედ ამ თანხიდან დაირიცხება. დეკლარაციის ანგარიშგება სრულ ლარებში ხორციელდება და 1 ლარამდე საგადასახადო ვალდებულება ნულდება — ეს დეტალიც გაანგარიშებაში უნდა იქნეს გათვალისწინებული.