ევროკავშირის ბაზრობისას ქართული ბიზნესისთვის ცენტრალური საგადასახადო კითხვები დამატებული ღირებულების გადასახადს ეხება: სად ჩაითვლება მომსახურება გაწეულად, როდის წარმოიშობა დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება და როგორ იბრუნებს ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს დასაბეგრი პირი საქართველოში გადახდილ დღგ-ს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამ საკითხებს ზუსტი ნორმებით აწესრიგებს, და სწორედ ეს ნორმებია ის სამართლებრივი საყრდენი, რომლითაც ხდება ქართული ოპერაციების შეთავსება ევროკავშირის მოთხოვნებთან. უცხოური რეჟიმები — მათ შორის ევროკავშირის ერთიანი საგადასახადო სივრცის მექანიზმები — აქ მხოლოდ შედარებისთვის გამოდგება: გადაწყვეტილებას ქართული კანონი იძლევა.
მომსახურების გაწევის ადგილი
საგადასახადო კოდექსის მომსახურების გაწევის ადგილის შესახებ ნორმა განსაზღვრავს, თუ სად ჩაითვლება მომსახურება გაწეულად: თუ მომსახურება გაწეულია საქართველოს ტერიტორიაზე, იგი სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე გაწეულად აღარ განიხილება, და პირიქით. ძირითადი წესი შემდეგია: თუ მომსახურების მიმღები დასაბეგრი პირია, გაწევის ადგილად განიხილება ის ადგილი, სადაც მიმღებია დაფუძნებული; თუ მიმღები დასაბეგრი პირი არ არის — ადგილი, სადაც მომსახურების გამწევია დაფუძნებული. ცალკე წესები გამოირჩევს უძრავ ნივთთან დაკავშირებულ, ტრანსპორტირების, სარესტორნე, ღონისძიბებთან დაკავშირებულ და სხვა მომსახურებებს. მაგალითად, არადასაბეგრი პირისთვის გაწეული ტელეკომუნიკაციო, მაუწყებლობის, ელექტრონული, სარეკლამო, საკონსულტაციო, საინჟინრო, იურიდიული, საბუღალტრო და მონაცემთა დამუშავების მომსახურების გაწევის ადგილად განიხილება ადგილი, სადაც ეს პირია დაფუძნებული, ჰყავს მუდმივი მისამართი ან ჩვეულებრივ ცხოვრობს. ეს განსაზღვრებანი წყვეტენ, დაექვემდებარება თუ არა ოპერაცია ქართულ დღგ-ს.
დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია
საგადასახადო კოდექსის 165-ე მუხლი ადგენს რეგისტრაციის ვალდებულებას: დასაბეგრი პირი ვალდებულია დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის მიზნით საგადასახადო ორგანოს მიმართოს, თუ ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხა გადაჭარბებს 100 000 ლარს — გადაჭარბების დღიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღეში. გადახდისა და გამოანგარიშების ვალდებულება წარმოეშობა იმ ოპერაციის განხორციელების მომენტიდან, რომლითაც ჯამურმა თანხამ ზღვარს გადააჭარბა. აქციზურ საქონელს აწარმოებელი პირი რეგისტრაციისთვის მიწოდებამდე მიმართავს, რეორგანიზაციის შემთხვევაში ვადა რეორგანიზაციის დასრულებიდან 10 დღეა, ხოლო ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია ნებისმიერ დროს არის შესაძლებელი. ჯამური თანხის განსაზღვრისას არ გაითვალისწინება დღგ-ისგან გათავისუფლებული ოპერაციები, გარდა ძირითადი საქმიანობისას განხორციელებული ფინანსური და უძრავ ნივთთან დაკავშირებული ოპერაციებისა და ექსპორტისა. საქართველოში ფიქსირებული დაწესებულების მქონე პირი რეგისტრაციისთვის მიმართავს ოპერაციის საანგარიშო პერიოდის ბოლო დღემდე.