ფიზიკური პირის ქონების გადასახადის არსი და განაკვეთები
ფიზიკური პირის ქონების გადასახადი ადგილობრივი ხასიათის გადასახადია, რომელიც ერთიანად არის განსაზღვრული საქართველოს საგადასახადო კოდექსით და მისი განაკვეთი ოჯახის წლიურ შემოსავალზეა დამოკიდებული. გადამხდელისთვის ეს ნიშნავს, რომ გადასახადის ზომა არა მხოლოდ ქონების ღირებულებაზე, არამედ იმაზეც არის დამოკიდებული, თუ რამდენს იხდის ოჯახი შემოსავლების სახით. ამ გვერდზე ვხსნით, რა ქონება იბეგრება, როგორ განისაზღვრება განაკვეთი, როდის და როგორ ხდება დეკლარირება და გადახდა და რომელი შეღავათები არსებობს — ყველაფერი კოდექსის ზუსტი ნორმების შესაბამისად.
დაბეგვრის ობიექტი და გადამხდელი
ფიზიკური პირი ქონების გადასახადის გადამხდელია: პირველივე რიგში, მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე — მათ შორის, დაუმთავრებელ მშენებლობაზე, შენობა-ნაგებობაზე ან მათ ნაწილზე; აგრეთვე იახტებზე, შვეულმფრენებზე, თვითმფრინავებსა და ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 8703 კოდით განსაზღვრულ მსუბუქ ავტომობილებზე. დამატებით, გადამხდელია არარეზიდენტისაგან ლიზინგით მიღებულ ქონებაზე, ხოლო ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელების შემთხვევაში — ბალანსზე აღრიცხულ აქტივებზე, დაუმონტაჟებელ მოწყობილობებზე და ლიზინგით გაცემულ ქონებაზე. ცალკე წესი შეეხება გარდაცვლილი პირის სახელზე რეგისტრირებულ ქონებას: მისი დაბეგვრის ობიექტის მიმართ გადამხდელია ქონების მფლობელი ან მომხმარებელი, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ქონება იჯარის, ქირის ან უზუფრუქტის ხელშეკრულების საფუძველზეა გაცემული.
განაკვეთები ოჯახის შემოსავლის მიხედვით
ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებაზე წლიური განაკვეთი დიფერენცირებულია ოჯახის მიერ საგადასახადო წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლების მიხედვით. ოჯახებისთვის, რომლებიც შემოსავალს იღებენ 100 000 ლარამდე, განაკვეთი არის საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.05 პროცენტი და არა უმეტეს 0.2 პროცენტისა. 100 000 ლარის ან მეტი შემოსავლის მქონე ოჯახებისთვის განაკვეთი მნიშვნელოვნად მაღალია — საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.8 პროცენტი და არა უმეტეს 1 პროცენტისა. ოჯახის შემოსავლებში ითვლება ყველა შემოსავალი, მათ შორის სარგებელი, საგადასახადო შეღავათების გაუთვალისწინებლად: ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავალი, მასთან დაუკავშირებელი შემოსავლები და დარიცხული ხელფასი; მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის შემთხვევაში — სპეციალური რეჟიმით დაბეგვრას დაქვემდებარებული შემოსავლის 25 პროცენტი, ბაზრობაზე მოვაჭრის შემთხვევაში — რეალიზაციის შემოსავლის 15 პროცენტი. ამასთან, შემოსავლებში არ შეიტანება, მაგალითად, ოჯახის წევრებისგან მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიღებული ქონების ღირებულება და 2 წელზე მეტი ვადით საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინის რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი. საგადასახადო ვალდებულება განისაზღვრება საგადასახადო წლის 31 დეკემბრისათვის მოქმედი განაკვეთით, ხოლო გადასახადი გაანგარიშდება ქონების საკუთრებაში არსებობის დროის პროპორციულად.