ხელფასის გადახდისას გადასახადის დაკავება წყაროსთან დამქირავებლის — საგადასახადო აგენტის — ყოველდღიური ვალდებულებაა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსი მას დეტალურად აწესრიგებს. საგადასახადო აგენტი გათანაბრებულია გადასახადის გადამხდელთან: კოდექსის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი არის პირი, რომელსაც გადასახადის გადახდის ვალდებულება აქვს, ხოლო საგადასახადო აგენტი — პირი, რომელმაც დადგენილ შემთხვევაში და წესით უნდა შეასრულოს გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება. ეს გათანაბრება ნიშნავს, რომ დაუკავებელი გადასახადისთვის პასუხს სწორედ გადამხდელი — დამქირავებელი — აგებს, და ამიტომ დაკავების პროცესის ზუსტი მართვა თითოეული ორგანიზაციის ფინანსური დისციპლინის ნაწილია: პრაქტიკაში ეს ნიშნავს ყოველი განაცემის სწორ კლასიფიკაციას, ვადების კალენდარს და დამატებითი ანაზღაურებების — პრემიების, უსასყიდლო ქონების და მომსახურების — საგადასახადო შეფასებას. შეფასება ყოველი გადახდის დღესაა მიბმული.
ვის ეკისრება დაკავება წყაროსთან
საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის მიხედვით, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს — იურიდიულ პირს, საწარმოს, ორგანიზაციას ან მეწარმე ფიზიკურ პირს. კერძოდ, აგენტია პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს, პირს უხდის პენსიას (სახელმწიფო სოციალური უზრუნველყოფის სისტემის გარდა), უხდის სტიპენდიას (სახელმწიფო სტიპენდიის გარდა), რეზიდენტი საწარმოს შემთხვევაში — დივიდენდს, პროცენტს, აგრეთვე ფიზიკურ პირს — როიალტს. აგენტია ასევე საწარმო ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც ფიზიკურ პირს უნაზღაურებს გაწეული მომსახურების ღირებულებას (ინდივიდუალურ მეწარმედ დაურეგისტრირებელს, გარდა გამონაკლისებისა), და პირი, რომელიც ფიზიკურ პირს უსასყიდლოდ გადასცემს ქონებას — გარდა საგადასახადო წლის განმავლობაში 1000 ლარამდე ღირებულების ქონებისა. გათანაბრებული ნორმები ვრცელდება აზარტული თამაშობების ორგანიზატორებზეც, რომლებიც ფიზიკურ პირს მოგებას უხდიან. გამონაკლისია არარეზიდენტის მიერ დაქირავებულისთვის გადახდილი ხელფასი, როდესაც ეს ხარჯი არარეზიდენტის მუდმივი დაწესებულების ხარჯებს არ მიეკუთვნება — ამ შემთხვევაში ვალდებულების შესრულება თვით დაქირავებულს შეუძლია, და ასეთი დაქირავებულისთვის დამქირავებლის ვალდებულებაც ეხსნება. განსხვავებული წესი ვრცელდება თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის საწარმოს მიერ საქართველოს რეზიდენტი დაქირავებულისთვის გადახდილ ხელფასზეც. დაკავება ყოველ გადახდაზე ცალკე ფიქსირდება.
დაკავებისა და გადარიცხვის წესი
დაკავებული გადასახადი ბიუჯეტში გადარიცხული უნდა იყოს პირისთვის თანხის გადახდისთანავე, ხოლო არაფულადი განაცემის შემთხვევაში — შესაბამისი თვის ბოლო რიცხვში. ხელფასის გადახდისას შემოსავლის მიმღებ ფიზიკურ პირს, მისი მოთხოვნის შემთხვევაში, ეძლევა ცნობა შემოსავლის თანხისა და დაკავებული გადასახადის მითითებით. საგადასახადო ორგანოსთვის კი საანგარიშო პერიოდის შესახებ ინფორმაცია — შემოსავლის მიმღების სარეგისტრაციო ნომერი, თანხები და დაკავებული გადასახადი — წარდგენილი უნდა იყოს არა უგვიანეს გადასახადის დაკავების თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. იმავე ვადაში წარდგენილია განაცემებთან დაკავშირებული დეკლარაციაც. გადასახადის თანხის დაუკავებლობის შემთხვევაში გადამხდელი ვალდებულია ბიუჯეტში შეიტანოს დაუკავებელი გადასახადი ფაქტობრივად გადახდილი ანაზღაურების შესაბამისად და მასთან დაკავშირებული სანქციები, თუმცა შემოსავლის მიმღებს შეუძლია ეს თანხა გადამხდელის სახელით თვითონ გადაიხადოს. გადახდის მომენტი დოკუმენტურად ფიქსირდება.