მცირე ბიზნესის რეჟიმი სპეციალური დაბეგვრის სისტემაში
საქართველოს საგადასახადო კოდექსი აწყობს სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების სისტემას, რომელიც ვრცელდება მიკრო ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკურ პირებზე, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე მეწარმე ფიზიკურ პირებზე და ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელის სტატუსის მქონე პირებზე. ინდივიდუალური მეწარმისთვის ამ სისტემის ცენტრალური რგოლი სწორედ მცირე ბიზნესის სტატუსია — გამარტივებული განაკვეთებით და გამარტივებული აღრიცხვით.
მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს. ამავდროულად, საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან შეთანხმებით, მთავრობას უფლება აქვს, აკრძალოს ცალკეული საქმიანობის განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც ეს სტატუსი ვერ მიენიჭება მეწარმეს, და განსაზღვროს შემოსავლის ის სახეებიც, რომლებიც სპეციალური რეჟიმით არ დაიბეგრება და ერთობლივ შემოსავალშიც არ გაითვალისწინება.
სტატუსის მინიჭება და შემოსავლის ზღვრები
მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც აკმაყოფილებს დადგენილ პირობებს, მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭების მიზნით მიმართავს საგადასახადო ორგანოს, რომელიც გასცემს მცირე ბიზნესის სერტიფიკატს. კალენდარული წლის ერთობლივი შემოსავლის ზღვარი 500 000 ლარია, ხოლო ღვინის ტურიზმისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტებისთვის — 700 000 ლარი.
ზღვრის ლოგიკა მეორდება გაუქმების წესშიც: თუ ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა ერთობლივმა შემოსავალმა 2 კალენდარული წლის მიხედვით, თითოეული წლის განმავლობაში, 500 000 ლარს (ღვინის ტურიზმისა და აგროტურიზმის შემთხვევაში — 700 000 ლარს) გადააჭარბა, სტატუსი იქვება. ამ შემთხვევაში იგი გაუქმებულად მიიჩნევა მომდევნო წლის დასაწყისიდან.
სტატუსის გაუქმების სხვა საფუძვლები
გარდა ზღვრის გადაჭარბებისა, მცირე ბიზნესის სტატუსი უქმდება, თუ: პირმა ამ მოთხოვნით საგადასახადო ორგანოს კალენდარული წლის დასრულებამდე მიმართა — მაშინ სტატუსი მიმართვის თვის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან ქულდება; პირი ახორციელებს აკრძალულ საქმიანობას ან არ აკმაყოფილებს რეჟიმის ძირითად მოთხოვნას — ამ დროს გაუქმება მიმდინარე წლის დასაწყისიდან ან შესაბამისი საფუძვლის წარმოშობის თარიღიდან მოქმედებს; ან პირი კალენდარული წლის განმავლობაში არანაკლებ 3-ჯერ დაჯარიმდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესების დარღვევისთვის.
კასის დისციპლინა აქ განსაკუთრებით აქტუალურია: სალარო აპარატთან დაკავშირებული სამი ჯარიმა წელიწადში სტატუსს ასახლებს და მეწარმეს ზოგად რეჟიმზე აბრუნებს, რაც საგადასახადო ტვირთის ზრდასთან არის დაკავშირებული.
განაკვეთები და დასაბეგრი შემოსავალი
მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 1 პროცენტით. თუ ერთობლივმა შემოსავალმა 500 000 ლარს (ღვინის ტურიზმისა და აგროტურიზმის სუბიექტებისთვის — 700 000 ლარს) გადააჭარბა, დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 3 პროცენტით, და ეს განაკვეთი ზღვრის გადაჭარბების დაფიქსირების თვის დასაწყისიდან კალენდარული წლის დასრულებამდე მოქმედებს. განაკვეთების ამგვარი ორსაფეხურიანი სისტემა რეჟიმის ეკონომიკური აზრის ბირთვია.
დასაბეგრი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავლებისგან, გარდა ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლისა და იმ სახიდან მიღებული შემოსავლისა, რომელიც სპეციალური რეჟიმით არ იბეგრება და ერთობლივ შემოსავალშიც არ ითვლება.
აღრიცხვა, დეკლარაცია და სხვა ვალდებულებები
მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი აწარმოებს აღრიცხვის სპეციალურ ჟურნალს, რომლის წარმოების — მათ შორის ელექტრონული ფორმით — წესს ფინანსთა მინისტრის ბრძანება განსაზღვრავს. საქონლის ტრანსპორტირებისას ან მიწოდებისას კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში გამოიყენება სასაქონლო ზედნადები, ხოლო საგადასახადო წლის განმავლობაში მიღებული ზარალი მომდევნო წელს არ გადაიტანება, თუ არ ხდება სპეციალური რეჟიმიდან გამოსვლა.
დეკლარაციის კალენდარი მკაფიოა: მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა ხორციელდება არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. სტატუსის გაუქმებისას არსებული სასაქონლო ნაშთების აღრიცხვის წესიც ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება, ხოლო დეკლარაციის წარდგენის საერთო წესი — ასევე მინისტრის ბრძანებით.
რეჟიმის არჩევისას მეწარმე ხშირად ადარებს მცირე ბიზნესს სპეციალური დაბეგვრის სხვა რეჟიმებს — მიკრო ბიზნესსა და ფიქსირებულ გადასახადს. კანონი ამ სამ სტატუსს ერთ სისტემად აწყობს, მაგრამ მათი პირობები და შედეგები განსხვავდება, ამიტომ გადაწყვეტილება შემოსავლის დინამიკაზე, საქმიანობის სპეციფიკაზე და აღრიცხვის შესაძლებლობებზეა დამოკიდებული. სწორად შერჩეული რეჟიმი კანონიერი ეკონომიის წყაროდ იქცევა, ცდომილება კი — დამატებით ტვირთად.
ხშირად დასმული კითხვები მცირე ბიზნესის დაბეგვრაზე
რა განაკვეთით იბეგრება მცირე ბიზნესი?
1 პროცენტით; თუ ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს (ღვინის ტურიზმისა და აგროტურიზმისთვის — 700 000 ლარს) გადააჭარბა, ზღვრის გადაჭარბების თვიდან წლის ბოლომდე გამოიყენება 3 პროცენტი.
როგორ მიიღება სტატუსი?
მეწარმე ფიზიკური პირი საგადასახადო ორგანოს მიმართავს და ორგანო გასცემს მცირე ბიზნესის სერტიფიკატს, თუ დადგენილი პირობები სრულდება.
რა ხდება ზღვრის გადაჭარბებისას?
2 კალენდარული წლის მიხედვით 500 000 ლარის (აგროტურიზმისა და ღვინის ტურიზმისთვის 700 000 ლარის) გადაჭარბება სტატუსს უქმებს მომდევნო წლის დასაწყისიდან, ხოლო მიმდინარე წელს მოქმედებს 3 პროცენტიანი განაკვეთი.
როდის შეაჩერებს ჟურნალის აღრიცხვა პრობლემებს?
სპეციალური ჟურნალი შემოსავლებისა და ხარჯების ფიქსირების სავალდებულო ინსტრუმენტია; მისი წარმოების წესს, ელექტრონული ფორმის ჩათვლით, ფინანსთა მინისტრის ბრძანება განსაზღვრავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ ვეხმარებით ინდივიდუალურ მეწარმეებს მცირე ბიზნესის რეჟიმის დაგეგმვასა და წარმოებაში: ვაფასებთ სტატუსის მიღების შესაძლებლობას, ვამზადებთ მიმართვას, ვაწყობთ ჟურნალის და ზედნადებების წესს და ვაანალიზებთ ზღვრებთან დაკავშირებულ რისკებს. მოგვმართეთ — სწორი რეჟიმი გადასახადის ეკონომიას კანონის ფარგლებში ქმნის.