ვინ არის მოგების გადასახადის გადამხდელი და რა იბეგრება
მოგების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო და არარეზიდენტი საწარმო, რომელიც საქართველოში საქმიანობას მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ახორციელებს ან/და შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან — აღნიშნული კოდექსის 96-ე მუხლითაა დადგენილი. რეზიდენტი საწარმოს დაბეგვრის ობიექტია განაწილებული მოგება, ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელი ხარჯი ან სხვა გადახდა, უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება ან მომსახურების გაწევა და დადგენილ ზღვარზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი. ეს ნიშნავს, რომ განაწილებულ-დაუბეგრავი მოგება რჩება ბიზნესში და დაგეგმვის საფუძველიც სწორედ განაწილების მომენტის არჩევაა. არაფულადი გადახდები ობიექტად ცხადდება საბაზრო ფასით — დამატებული ღირებულების გადასახადის გარეშე, თუ საბაზრო ფასი მას მოიცავს.
ცალკე წესი ვრცელდება ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებელ ორგანიზაციაზე: მისთვის დაბეგვრის ობიექტია ხარჯი ან გადახდა, რომელიც არ არის დაკავშირებული საქმიანობასთან ან/და არ გამომდინარეობს ამ ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნიდან — მათ შორის, არ არის დაკავშირებული საქველმოქმედო საქმიანობასთან ან არ გამომდინარეობს გრანტის ხელშეკრულების მიზნიდან; ასევე უსასყიდლო გადაცემა და ზღვრულ ოდენობაზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი. არარეზიდენტის მუდმივი დაწესებულებისთვის კი ობიექტი განისაზღვრება სწორედ ამ დაწესებულების საქმიანობიდან გამომდინარე განაცემითა და ხარჯით.
0.85-იანი კოეფიციენტი და გამოქვითვადი ხარჯები
კოდექსის 97-ე მუხლის მე-10 ნაწილით, დაუკავშირებელი ხარჯიდან ან უსასყიდლო გადაცემიდან გამომდინარე დასაბეგრი თანხა მიიღება განხორციელებული განაცემის ხარჯის ოდენობის 0.85-ზე გაყოფის შედეგად — ეს კოეფიციენტი აისახება ყველა კორპორატიულ გადახდაზე, რომელიც განაწილებულ მოგებად ითვლება. პარალელურად, 100-ე და 105-ე მუხლები განსაზღვრავს ერთობლივ შემოსავალსა და გამოქვითვებს: რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისგან, არარეზიდენტისა — მხოლოდ ქართული წყაროებიდან. ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა კოდექსით გათვალისწინებული არაგამოქვითვადი ხარჯებისა; ძირითადი საშუალებების ხარჯები გამოიქვითება ეტაპობრივად, ამორტიზაციის ანარიცხების სახით — გადამხდელის სრული გამოქვითვის უფლების გამოყენების გარდა.
გამოქვითვის წინაპირობა ხარჯის დოკუმენტური დადასტურებაა, თუ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; ცალკეული შემთხვევები, როდესაც დოკუმენტირება სავალდებულო არ არის, ფინანსთა მინისტრი განსაზღვრავს. მიწოდებული საქონლის ან მომსახურების სარგებელი გამოიქვითება იმ საანგარიშო წელს, როდესაც ეს საქონელი ან მომსახურება გამოყენებული იქნება ეკონომიკურ საქმიანობაში.
პროცენტების გამოქვითვის შეზღუდვა
კოდექსის 107-ე მუხლი განსაზღვრავს პროცენტების გამოქვითვის ზღვარს: კრედიტისთვის (სესხისთვის) გადახდილი ან გადასახდელი პროცენტები გამოიქვითება არა უმეტეს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წლიური პროცენტის ფარგლებში, შესაბამისი პერიოდის პროპორციულად. თუ საწარმოში აქციების (წილის) 20 პროცენტზე მეტი პირდაპირ ან არაპირდაპირ ეკუთვნის მოგების გადასახადისგან გათავისუფლებულ იურიდიულ პირს, გამოსაქვითი პროცენტების ზღვრული ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს პროცენტის სახით მიღებული შემოსავლისა და პროცენტების გათვალისწინების გარეშე განსაზღვრული დასაბეგრი მოგების 50 პროცენტის ოდენობის თანხების ჯამს. ამიტომ საკრედიტო სტრუქტურების დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია კრედიტორის სტატუსისა და მფლობელობის სტრუქტურის შემოწმება.