ვინ არის მოგების გადასახადის გადამხდელი და რა იბეგრება
მოგების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო და არარეზიდენტი საწარმო, რომელიც საქართველოში საქმიანობას მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ახორციელებს ან/და შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან — აღნიშნული კოდექსის 96-ე მუხლითაა დადგენილი. რეზიდენტი საწარმოს დაბეგვრის ობიექტია განაწილებული მოგება, ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელი ხარჯი ან სხვა გადახდა, უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება ან მომსახურების გაწევა და დადგენილ ზღვარზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი. ეს ნიშნავს, რომ განაწილებულ-დაუბეგრავი მოგება რჩება ბიზნესში და დაგეგმვის საფუძველიც სწორედ განაწილების მომენტის არჩევაა. არაფულადი გადახდები ობიექტად ცხადდება საბაზრო ფასით — დამატებული ღირებულების გადასახადის გარეშე, თუ საბაზრო ფასი მას მოიცავს.
ცალკე წესი ვრცელდება ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებელ ორგანიზაციაზე: მისთვის დაბეგვრის ობიექტია ხარჯი ან გადახდა, რომელიც არ არის დაკავშირებული საქმიანობასთან ან/და არ გამომდინარეობს ამ ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნიდან — მათ შორის, არ არის დაკავშირებული საქველმოქმედო საქმიანობასთან ან არ გამომდინარეობს გრანტის ხელშეკრულების მიზნიდან; ასევე უსასყიდლო გადაცემა და ზღვრულ ოდენობაზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი. არარეზიდენტის მუდმივი დაწესებულებისთვის კი ობიექტი განისაზღვრება სწორედ ამ დაწესებულების საქმიანობიდან გამომდინარე განაცემითა და ხარჯით.
0.85-იანი კოეფიციენტი და გამოქვითვადი ხარჯები
კოდექსის 97-ე მუხლის მე-10 ნაწილით, დაუკავშირებელი ხარჯიდან ან უსასყიდლო გადაცემიდან გამომდინარე დასაბეგრი თანხა მიიღება განხორციელებული განაცემის ხარჯის ოდენობის 0.85-ზე გაყოფის შედეგად — ეს კოეფიციენტი აისახება ყველა კორპორატიულ გადახდაზე, რომელიც განაწილებულ მოგებად ითვლება. პარალელურად, 100-ე და 105-ე მუხლები განსაზღვრავს ერთობლივ შემოსავალსა და გამოქვითვებს: რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლებისგან, არარეზიდენტისა — მხოლოდ ქართული წყაროებიდან. ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა კოდექსით გათვალისწინებული არაგამოქვითვადი ხარჯებისა; ძირითადი საშუალებების ხარჯები გამოიქვითება ეტაპობრივად, ამორტიზაციის ანარიცხების სახით — გადამხდელის სრული გამოქვითვის უფლების გამოყენების გარდა.
გამოქვითვის წინაპირობა ხარჯის დოკუმენტური დადასტურებაა, თუ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; ცალკეული შემთხვევები, როდესაც დოკუმენტირება სავალდებულო არ არის, ფინანსთა მინისტრი განსაზღვრავს. მიწოდებული საქონლის ან მომსახურების სარგებელი გამოიქვითება იმ საანგარიშო წელს, როდესაც ეს საქონელი ან მომსახურება გამოყენებული იქნება ეკონომიკურ საქმიანობაში.
პროცენტების გამოქვითვის შეზღუდვა
კოდექსის 107-ე მუხლი განსაზღვრავს პროცენტების გამოქვითვის ზღვარს: კრედიტისთვის (სესხისთვის) გადახდილი ან გადასახდელი პროცენტები გამოიქვითება არა უმეტეს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წლიური პროცენტის ფარგლებში, შესაბამისი პერიოდის პროპორციულად. თუ საწარმოში აქციების (წილის) 20 პროცენტზე მეტი პირდაპირ ან არაპირდაპირ ეკუთვნის მოგების გადასახადისგან გათავისუფლებულ იურიდიულ პირს, გამოსაქვითი პროცენტების ზღვრული ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს პროცენტის სახით მიღებული შემოსავლისა და პროცენტების გათვალისწინების გარეშე განსაზღვრული დასაბეგრი მოგების 50 პროცენტის ოდენობის თანხების ჯამს. ამიტომ საკრედიტო სტრუქტურების დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია კრედიტორის სტატუსისა და მფლობელობის სტრუქტურის შემოწმება.
ზარალის გადატანა და დაგეგმვის ჰორიზონტი
კოდექსის 121-ე მუხლით იურიდიული პირის გამოქვითვების გადამეტება ერთობლივ შემოსავალზე გადაიტანება 5 წლამდე ვადით და დაიფარება მომავალი პერიოდების გადამეტების ხარჯზე. ფიზიკური პირის მიერ აქტივის რეალიზაციით მიღებული ზარალი კომპენსირდება მხოლოდ იმავე სახის აქტივის რეალიზაციის ნამეტით და შემდეგ წელს არ გადაიტანება. მეწარმე ფიზიკური პირის შემთხვევაში გამოქვითვების გადამეტება, რომელიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან, არ გამოიქვითება ხელფასის ხარჯზე — იგი ასევე 5 წლამდე ვადით გადაიტანება. ამგვარად, კორპორატიული დაგეგმვის ჰორიზონტი იურიდიული პირისთვის ხუთ წლამდეა, რაც საშუალებას იძლევა გამოქვითვების დროებითი გადანაწილებით დასაბეგრი ბაზა შემცირდეს.
არარეზიდენტის შემოსავლები და გამოქვითვები
არარეზიდენტი საწარმოს მიერ ქონების რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი, რომელიც არ უკავშირდება მის მუდმივ დაწესებულებას, იბეგრება გადახდის წყაროსთან გამოქვითვების გარეშე, ხოლო დაბეგვრის ობიექტია სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებულ გამოქვითვებს შორის. ასეთ ქონებას განეკუთვნება რეზიდენტი იურიდიული პირის ჩვეულებრივი აქციები ან პარტნიორის წილი. ერთობლივ შემოსავალში ასახვა არ ექვემდებარება სახელმწიფოსთან ან/და მუნიციპალიტეტთან საგადასახადო შეთანხმების საფუძველზე სანქციების შემცირებით ან დავალიანების ჩამოწერით მიღებული სარგებელი, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის მიერ დაქირავებულისთვის გადახდილი ხელფასი, რომელიც გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება, აგრეთვე სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივსა და მის წევრებს შორის 2028 წლის 1 იანვრამდე საქართველოში წარმოებული სოფლის მეურნეობის პროდუქციის მიწოდება. საბანკო დაწესებულების, საკრედიტო კავშირის, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა და სესხის გამცემი სუბიექტის ობიექტი ასევე სხვაობითი მეთოდით განისაზღვრება, ხოლო აზარტული თამაშობების ორგანიზებისას — მოთამაშეებისგან მიღებულ ფსონებსა და მათზე გაცემულ მოგებას შორის სხვაობით; სწორი კლასიფიკაცია განსაზღვრავს ბაზას, რომელზედაც 0.85-იანი კოეფიციენტი ან სხვაობითი მეთოდი გამოიყენება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ კორპორატიულ საგადასახადო დაგეგმვასთან დაკავშირებით ხშირად დასმულ კითხვებს.
რა იბეგრება მოგების გადასახადით საქართველოში?
რეზიდენტი საწარმოსთვის — განაწილებული მოგება, დაუკავშირებელი ხარჯები, უსასყიდლო გადაცემები და წარმომადგენლობითი ხარჯის ზღვარზე მეტი; არარეზიდენტისთვის — მუდმივი დაწესებულების საქმიანობიდან გამომდინარე ობიექტები და ქართული წყაროდან მიღებული შემოსავალი.
როგორ ითვლება დასაბეგრი თანხა დაუკავშირებელი გადახდისგან?
განხორციელებული განაცემის ან ხარჯის ოდენობა იყოფა 0.85-ზე და მიღებული შედეგი ითვლება მოგების გადასახადით დასაბეგრ თანხად.
რამდენ ხნით გადაიტანება ზარალი?
იურიდიული პირის გამოქვითვების გადამეტება გადაიტანება 5 წლამდე ვადით; ფიზიკური პირის აქტივის რეალიზაციის ზარალი მომდევნო წელს არ გადაიტანება.
შეიძლება თუ არა პროცენტის სრული გამოქვითვა?
მხოლოდ დადგენილი წლიური პროცენტის ფარგლებში, პერიოდის პროპორციულად; გათავისუფლებულ პირთან კავშირის შემთხვევაში ზღვარი დამატებით იზღუდება.
შეიძლება თუ არა ხარჯის გამოქვითება დოკუმენტის გარეშე?
წესია ხარჯის დოკუმენტური დადასტურება; გამონაკლის შემთხვევებს, როდესაც დოკუმენტირება სავალდებულო არ არის, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი განსაზღვრავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვეხმარებით საწარმოებს მოგების გადასახადის დაგეგმვაში: განაწილების მომენტის არჩევა, ხარჯების დოკუმენტირება, პროცენტების ზღვრების გაანგარიშება და ზარალის გადატანის გეგმილება. მიმართეთ ჩვენს გუნდს საგადასახადო დაგეგმვის ნებისმიერ საკითხზე.