ესტონური მოდელის არსი და გადასახადის გადამხდელები
საქართველოში მოგების გადასახადის ესტონური მოდელი გულისხმობს, რომ საწარმოს მიერ მიღებული და განუწილებელი მოგება გადასახადით არ იბეგრება — დაბეგვრის ობიექტი ხდება მხოლოდ განაწილებული მოგება და კანონით გათვალისწინებული გარკვეული განაცემები. მოგების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო, აგრეთვე არარეზიდენტი საწარმო, რომელიც საქართველოში საქმიანობას მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ახორციელებს ან შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან. ეს ნიშნავს, რომ მოდელის უპირატესობა — გადასახადის გადავადება განაწილებამდე — რეზიდენტ საწარმოებს ეხება ყველაზე სრულად, ხოლო არარეზიდენტებისთვის წესები მათი საქართველოში არსებული კავშირის ხასიათზეა დამოკიდებული.
რეზიდენტი საწარმოსთვის დაბეგვრის ობიექტია: განაწილებული მოგება; ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელი ხარჯი ან სხვა გადახდა; უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება, მომსახურების გაწევა ან ფულადი სახსრების გადაცემა; და კანონით დადგენილ ზღვრულ ოდენობაზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი. ორგანიზაციისთვის, რომელიც ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებს, ობიექტია საქმიანობის მიზნიდან არ გამომდინარე ხარჯები და განაცემები, ასევე ამავე პრინციპით გათვალისწინებული უსასყიდლო მიწოდებები და ზღვრულ ოდენობას გადამცილებელი წარმომადგენლობითი ხარჯები. ამრიგად, მოდელი მოგების „გაყინვას" კი არ ნიშნავს, არამედ დაბეგვრის მომენტის გადატანას განაწილებასა თუ არასაწარმოო ხარჯის გაწევაზე.
რა არის განაწილებული მოგება
განაწილებული მოგება არის მოგება, რომელიც საწარმოს მიერ მის პარტნიორზე დივიდენდის სახით, ფულადი ან არაფულადი ფორმით ნაწილდება. ამავდროულად, კანონი ზუსტად განსაზღვრავს განაცემებს, რომლებიც განაწილებულ მოგებად არ ითვლება: ლიკვიდაციისას ან აქციის გამოსყიდვისას განხორციელებული გადახდა პარტნიორის მიერ კაპიტალში შეტანილი შენატანის ოდენობამდე; გადახდა ამავე საწარმოს აქციის ან წილის საკუთრებაში გადაცემით, გარდა ორგანიზებულ ბაზარზე სავაჭროდ დაშვებული წილობრივი ფასიანი ქაღალდის გადაცემისა; განაწილებული დივიდენდების ცალკე კატეგორია; კაპიტალის შემცირებით სახელმწიფოსთვის ან მუნიციპალიტეტისთვის აქტივების გადაცემა, თუ საწარმოს აქციების ორმოცდაათ პროცენტზე მეტი სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაშია; უცხოური საწარმოსგან მიღებული დივიდენდის განაწილება; და მიღებული დივიდენდის შემდგომი განაწილება. ამ გამონაკლისების სწორი კვალიფიკაცია ხშირად წყვეტს, აღიძვრება თუ არა საგადასახადო ტვირთი კონკრეტული ოპერაციისთვის.