მოგების გადასახადის განაკვეთები
საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლით მოგების გადასახადის განაკვეთია 15 პროცენტი. განაკვეთის შერჩევა დამოკიდებულია საქმიანობაზე: ნავთობისა და გაზის ოპერაციებით მიღებული მოგება არსებული ხელშეკრულებებიდან იბეგრება 10 პროცენტით, თუ ხელშეკრულება დადებულია 1998 წლის 1 იანვრამდე; საბანკო დაწესებულების, საკრედიტო კავშირის, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისა და სესხის გამცემი სუბიექტის დასაბეგრი მოგება იბეგრება 20 პროცენტით. უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მონაწილეობით სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობებისა და ტოტალიზატორის ორგანიზატორის მოგება ამ ნაწილში იბეგრება 5 პროცენტით, ხოლო სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობიდან მიღებული დასაბეგრი მოგება — 20 პროცენტით. ოპტიმიზაციის პირველი ნაბიჯი სწორედ საქმიანობის კლასიფიკაცია და შესაბამისი განაკვეთის გამოყენებაა.
განაწილებული მოგება და დივიდენდი
კოდექსის 98-1-ლი მუხლით განაწილებული მოგება არის მოგება, რომელიც საწარმოს მიერ მის პარტნიორზე დივიდენდის სახით, ფულად ან არაფულად ფორმით ნაწილდება. განაწილებულ მოგებად არ ითვლება ლიკვიდაციისას ან აქციის/წილის გამოსყიდვისას გადახდა, რომელიც კაპიტალში (განთავსებულსა და საემისიოში) განხორციელებულ შენატანს არ აღემატება; კაპიტალის შემცირებით სახელმწიფოსთვის ან/და მუნიციპალიტეტისთვის აქტივების გადაცემა, თუ აქციების/წილის 50 პროცენტზე მეტი სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაშია; უცხოური საწარმოსგან მიღებული დივიდენდის განაწილება — გარდა შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული პირისა; ასევე გადახდა ამავე საწარმოს აქციის/წილის საკუთრებაში გადაცემით, გარდა საჯარო შეთავაზებით გამოშვებული და ორგანიზებულ ბაზარზე სავაჭროდ დაშვებული წილობრივი ფასიანი ქაღალდის გადაცემისა.
ამავდროულად, მოგების განაწილებად ითვლება ურთიერთდამოკიდებულ პირთან ან გათავისუფლებულ პირთან განხორციელებული ოპერაცია, თუ გარიგების ფასი საბაზრო ფასს განსხვავდება და ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას ახდენს გარიგების შედეგზე — განაწილებული მოგების ოდენობა ამ შემთხვევაში ფასთა შორის სხვაობაა. კონტროლირებული ოპერაციაც, რომლის პირობებიც საბაზრო პრინციპს არ შეესაბამება, განაწილებულ მოგებად ითვლება კოდექსით დადგენილი წესით გამოანგარიშებული კორექტირების თანხით. ეს ნიშნავს, რომ ფასწარმოქმნელი პოლიტიკა თანამონაწილეებთან პირდაპირ გავლენას ახდენს დასაბეგრ ბაზაზე.
დივიდენდის, პროცენტისა და როიალტის დაბეგვრა წყაროსთან
კოდექსის 130-ე მუხლით რეზიდენტი საწარმოს მიერ ფიზიკური პირისთვის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირისთვის ან არარეზიდენტი საწარმოსთვის გადახდილი დივიდენდი იბეგრება გადახდის წყაროსთან 5-პროცენტიანი განაკვეთით. გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება სახელმწიფოსთვის გადახდილი დივიდენდი, სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის წევრის მიერ 2028 წლის 1 იანვრამდე მიღებული დივიდენდი — გარდა განსაზღვრული საქმიანობიდან მიღებული მოგებიდან გაცემულისა, საბანკო დაწესებულებების 2023 წლისა და შემდგომი პერიოდების მოგებიდან გაცემული დივიდენდი, აზარტული თამაშობების ორგანიზატორის მიერ 2025 წლისა და შემდგომი პერიოდების მოგებიდან გაცემული დივიდენდი და თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში მოქმედი საწარმოდან მიღებული დივიდენდი.
131-ე მუხლით პროცენტი იბეგრება წყაროსთან 5-პროცენტიანი განაკვეთით; არ იბეგრება ლიცენზირებული ფინანსური ინსტიტუტიდან მიღებული პროცენტი, სახელმწიფოსთვის გადახდილი პროცენტი და უცხო ქვეყნის აღიარებულ საფონდო ბირჟაზე ლისტინგში დაშვებული სასესხო ფასიანი ქაღალდიდან მიღებული პროცენტი. 132-ე მუხლით რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გადახდილი როიალტი იბეგრება წყაროსთან 20-პროცენტიანი განაკვეთით — გარდა დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული ფიზიკური პირისა. გადახდის წყაროსთან დაბეგრილი დივიდენდი, პროცენტი და როიალტი მიმღების ერთობლივ შემოსავალში აღარ ჩაირთვება და შემდგომ დაბეგვრას არ ექვემდებარება.
მუდმივი დაწესებულებიდან მოგების გატანა და შეთანხმებები
98-1-ლი მუხლის მიხედვით, არარეზიდენტი საწარმოს მუდმივი დაწესებულებისთვის განაწილებულ მოგებად ითვლება ამ დაწესებულების საქმიანობის შედეგად მიღებული მოგებიდან არარეზიდენტისთვის განხორციელებული განაცემი, ე.ი. მუდმივი დაწესებულებიდან მოგების გატანა. მუდმივ დაწესებულებას მიეკუთვნება ის მოგებაც, რომელიც მას შეეძლო მიეღო, როგორც იმავე ან ანალოგიური საქმიანობით დაკავებულ, იმავე ან ანალოგიურ პირობებში მყოფ დამოუკიდებელ საწარმოს. იდენტიფიკაციის მიზნით ითვლება, რომ დივიდენდის განაწილებისას პირველ რიგში უცხოური საწარმოსგან მიღებული დივიდენდის თანხა გაიცემა. მეწარმე ფიზიკურ პირს, რომელმაც წყაროსთან დაბეგრილი როიალტი მიიღო, უფლება აქვს, ჩაითვალოს ბიუჯეტში გადახდილი გადასახადის თანხა; ლიცენზირებული ფინანსური ინსტიტუტიდან მიღებული პროცენტები მიმღების ერთობლივ შემოსავალში არ ჩაირთვება, თუ მიმღები თვით ასეთი ინსტიტუტი არ არის.
ოპტიმიზაციის სამართლებრივი საზღვრები
განაკვეთებისა და გამოთვლების ცოდნა საშუალებას იძლევა ლეგიტიმურად შემცირდეს ბაზა: დივიდენდის გაცემის მომენტის არჩევა, წყაროსთან არადასაბეგრი გადახდების გამოყენება და საბაზრო ფასის დოკუმენტირება ურთიერთდამოკიდებულ პირებთან გარიგებებში. აღნიშნული ნორმები კოდექსის 98-ე, 98-1-ლი, 130-ე, 131-ე და 132-ე მუხლებითაა დადგენილი და მათი არასწორი გამოყენება სანქციებით სრულდება — ამიტომ ყოველი სქემა ჯერ ნორმასთან შედარება სჭირდება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ მოგების გადასახადის ოპტიმიზაციასთან დაკავშირებით ხშირად დასმულ კითხვებს.
რა განაკვეთი მოქმედებს მოგების გადასახადზე?
ზოგადად — 15 პროცენტი; ბანკებისა და სესხის გამცემი სუბიექტებისთვის — 20 პროცენტი; 1998 წლის 1 იანვრამდე დადებული ნავთობ-გაზის ხელშეკრულებებით — 10 პროცენტი.
რამდენია დივიდენდის განაკვეთი წყაროსთან?
5 პროცენტი ფიზიკური პირის, არასამეწარმეო იურიდიული პირისა და არარეზიდენტისთვის გადახდილ დივიდენდზე.
როდის არ იბეგრება დივიდენდი წყაროსთან?
მათ შორის, სახელმწიფოსთვის, სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის წევრისთვის 2028 წლის 1 იანვრამდე და საბანკო დაწესებულებების 2023 წლისა და შემდგომი პერიოდების მოგებიდან.
რომელი გადახდები არ ითვლება განაწილებულ მოგებად?
ლიკვიდაციისას ან აქციის/წილის გამოსყიდვისას გადახდა შენატანის ფარგლებში, კაპიტალის შემცირებით სახელმწიფოსთვის აქტივების გადაცემა სახელმწიფო აქციონერობის დროს და უცხოური საწარმოსგან მიღებული დივიდენდის შემდგომი განაწილება.
როგორ ფასდება როიალტი?
რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გადახდილი როიალტი იბეგრება წყაროსთან 20-პროცენტიანი განაკვეთით, გარდა დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული ფიზიკური პირისა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვეხმარებით საწარმოებს მოგების გადასახადის ლეგიტიმურ ოპტიმიზაციაში: განვაკვეთებთ შესაბამის რეჟიმს, ვაანალიზებთ დივიდენდის ნაკადებს და ვამოწმებთ გარიგებების საბაზრო ფასებს. მიმართეთ ჩვენს გუნდს.