ერთპროცენტიანი რეჟიმის არქიტექტურა
მცირე ბიზნესის სტატუსი საგადასახადო კოდექსის სპეციალური რეჟიმების სისტემის ცენტრალური ელემენტია: მეწარმე ფიზიკურ პირს, განსაზღვრული ჭრილის ფარგლებში, ერთპროცენტიანი განაკვეთით დაბეგვრის უფლება ეძლევა. რეჟიმის ხუთივე სვეტი — ვინ არის უფლებამოსილი, როგორ ირისკება სტატუსის დაკარგვა, როგორ მუშაობს განაკვეთი, რა აღრიცხვა სჭირდება და რა შეღავათები აქვს ხელფასზე — ერთ მთლიან სტრუქტურად უნდა წავიკითხოთ. საზღვარიც აღვნიშნავთ: სტატუსის მინიჭების ადმინისტრაციული წესი ფინანსთა მინისტრის აქტით, აკრძალული და გამორიცხული სახეები კი მთავრობის აქტით განისაზღვრება — სტრუქტურირების დაგეგმვამდე ეს აქტები უნდა იყოს გაანალიზებული. სპეციალური რეჟიმი ნიშნავს, რომ ზოგადი წესების ნაცვლად მოქმედებს კოდექსით დადგენილი განსაკუთრებული წესები, და ეს წესები სტატუსს მიჰყვება — სტატუსის დაკარგვა სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმიდან გამოსვლას ნიშნავს.
უფლებამოსილობა, ჭრილი და სტატუსის რისკები
მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს; ჭრილი კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული ერთობლივი შემოსავლის ხუთასი ათასი ლარია — ღვინის ტურიზმისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტებისთვის შვიდასი ათასი. სტატუსის მისაღებად პირი საგადასახადო ორგანოს მიმართავს, რომელიც სერთიფიკატს გასცემს. სტატუსი უქმდება ხუთ შემთხვევაში: ორ კალენდარულ წელს ჭრილის გადაჭარბებისას; კალენდარული წლის დასრულებამდე მიმართვისას; აკრძალული საქმიანობის განხორციელებისას; საკონტროლო-სალარო აპარატის წესების დარღვევისთვის წელიწადში არანაკლებ სამჯერ დაჯარიმებისას; და პირობების შეუსაბამობისას. გაუქმების დროითი წესებიც ზუსტია — ჭრილის გადაჭარბებისას სტატუსი მომდევნო წლის დასაწყისიდან უქმდება; კალენდარული წლის დასრულებამდე მიმართვისას — მიმართვის თვის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან; აკრძალული საქმიანობისა და სალარო აპარატის ჯარიმების შემთხვევაში — მიმდინარე წლის დასაწყისიდან; პირობების შეუსაბამობისას — შესაბამისი საფუძვლის წარმოშობის თარიღიდან. სტატუსის გაუქმებისას არსებული სასაქონლო ნაშთების აღრიცხვის წესიც ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება.
განაკვეთი, აღრიცხვა და ხელფასის შეღავათი
დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება ერთი პროცენტით; ხოლო თუ პირის ერთობლივმა შემოსავალმა ხუთასი ათასი ლარი (ღვინის ტურიზმისა და აგროტურიზმის სუბიექტისთვის შვიდასი ათასი) გადააჭარბა, ზედმეტი ნაწილი სამი პროცენტით იბეგრება — გადაჭარბების თვის დასაწყისიდან წლის დასრულებამდე. დასაბეგრი შემოსავალი ქართული წყაროდან მიღებულ შემოსავლებს მოიცავს, გარდა ხელფასისა და გამორიცხული სახეებისა. აღრიცხვის პრინციპები მსუბუქია, მაგრამ აუცილებელი: სპეციალური ჟურნალი (ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით), სასაქონლო ზედნადები ტრანსპორტირებისას; წლიური ზარალი მომდევნო წელს არ გადაიტანება, თუ რეჟიმიდან გასვლა არ ხდება. დეკლარაცია და გადახდა ყოველთვიურად, საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში ხდება; მიმდინარე გადასახდელები კი არ იხდება. ხელფასის შეღავათიც მნიშვნელოვანია: დაქირავებულებისთვის წელიწადში ჯამურად ექვსი ათასი ლარამდე გადახდილი ხელფასი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება, თუ პირი იმავე წელს ინდივიდუალურ მეწარმედ დარეგისტრირდა და სტატუსი მიიღო, ან წინა წლის შემოსავალი ორმოცდაათი ათას ლარს არ აჭარბებს.
ჭრილების მართვა და სტატუსის დაცვა
ერთპროცენტიანი რეჟიმის პრაქტიკული მართვა ჭრილების კონტროლს ნიშნავს: ხუთასი ათასის ზღვარი ორ დონეზე მუშაობს — სტატუსის არსებობისთვის (ორი წლის გადაჭარბება უქმებს) და განაკვეთისთვის (გადაჭარბების თვიდან სამი პროცენტი იწყება). აქედან გამომდინარე, სტრუქტურირება წლიურ ბრუნვაზე დაკვირვებას და დროულ რეაგირებას მოითხოვს: მეორე წლის ჭრილამდე დარჩენა სტატუსს ინარჩუნებს, გადაჭარბება კი განაკვეთს ცვლის. მეორე რისკი სალარო აპარატის წესებია — წელიწადში სამი ჯარიმა სტატუსს აუქმებს, და ეს ზუსტად ის რისკია, რომელიც აღრიცხვის დისციპლინით იცილება. მესამე ხაზი აღრიცხვისაა: ჟურნალის სისწორე და ზედნადების ქონა ტრანსპორტირებისას ხშირად გადამწყვეტია ხარჯების აღიარებაშიც. და ბოლო, ხელფასის შეღავათის ორი პირობა — იმავე წლის რეგისტრაცია ან წინა წლის ორმოცდაათი ათასამდე შემოსავალი — დაქირავების გადაწყვეტილებასთან ერთად უნდა იყოს დაგეგმილი. ამ ყველაფერს ემატება ყოველთვიური კალენდარი — დეკლარაცია და გადახდა საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, — რომელიც რეჟიმის დისციპლინის სახელწოდებული პულსია: მისი გამოტოვება ჯარიმასთან ერთად სტატუსის რისკსაც ბადებს; ამიტომ ყოველთვიური კალენდარის ცალკე კონტროლი — შენახული დადასტურებებით — რეჟიმის მშვიდი მფლობის აუცილებელი პირობაა, რომლის გარეშეც ერთი პროცენტი ორმაგ ფასად იწყევს — ჯარიმით, სტატუსის რისკით და დაკარგული დროით.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ერთპროცენტიან რეჟიმთან დაკავშირებულ ყველაზე გავრცელებულ კითხვებს.
რა არის ერთპროცენტიანი რეჟიმის ჭრილი?
წლიური ერთობლივი შემოსავალი ხუთასი ათასი ლარი; ღვინის ტურიზმსა და აგროტურიზმში — შვიდასი ათასი.
როდის ხდება სამი პროცენტი?
ჭრილის გადაჭარბების თვის დასაწყისიდან წლის ბოლომდე.
რა აღრიცხვა სჭირდება?
სპეციალური ჟურნალი და სასაქონლო ზედნადები ტრანსპორტირებისას; ზარალი მომდევნო წელს არ გადაიტანება.
ხელფასზე შეღავათი არსებობს?
დიახ — წელიწადში ექვსი ათასი ლარამდე ხელფასი წყაროსთან არ იბეგრება, თუ პირი იმავე წელს დარეგისტრირდა ინდივიდუალურ მეწარმედ და სტატუსი მიიღო, ან წინა წლის შემოსავალი ორმოცდაათი ათას ლარს არ აჭარბებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ერთპროცენტიან რეჟიმზე სტრუქტურირება მოითხოვს ჭრილების, სტატუსის რისკებისა და აღრიცხვის წესების ზუსტ დაგეგმვას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც დაგეხმარებთ სტრუქტურის აგებაში და სტატუსის შენარჩუნებაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია.