ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილება საერთაშორისო ეკონომიკური საქმიანობის ცენტრალური საგადასახადო საკითხია: ერთსა და იმავე შემოსავალზე ორი სახელმწიფოს მიერ გადასახადის დარიცხვა ბიზნესს მნიშვნელოვან ფინანსურ ტვირთს უქმნის. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამ პრობლემას რამდენიმე ინსტრუმენტით პასუხობს: საერთაშორისო შეთანხმებებით გათვალისწინებული საგადასახადო შეღავათებით სარგებლობის წესით, უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლით და წყაროსთან დაკავებული გადასახადის გადაანგარიშების მექანიზმით. ამ წესების ზუსტი გამოყენება სწორედ ის არის, რაც განასხვავებს კანონიერ საგადასახადო ოპტიმიზაციას ორმაგი დაბეგვრისგან.
საერთაშორისო შეთანხმებებით გათვალისწინებული შეღავათები
საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმებებით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისათვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის დაბრუნების წესი განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით. ეს ნიშნავს, რომ შეთანხმებით ნაგულისხმევი შეღავათის პრაქტიკული გამოყენება — დოკუმენტების ჩამონათვალი, დაბრუნების პროცედურა და ვადები — ერთიანი სამართლებრივი აქტით არის დადგენილი. შესაბამისი შეთანხმება არარეზიდენტს საშუალებას აძლევს, საქართველოში დაკავებული გადასახადის ნაწილი ან მთლიანად დაიბრუნოს, თუ შეთანხმების პირობები ამას ითვალისწინებს.
უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა
საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი საწარმოს აძლევს უფლებას, საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი ჩაითვალოს შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის ამ მოგებაზე საქართველოში გადასახადის გადახდისას იმ შემოსავალზე, რომელიც მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან. იგივე შესაძლებლობა გააჩნია იმ საწარმოსაც, რომელიც მოგების გადასახადით მოგების განაწილებისას იბეგრება — გაცემული დივიდენდის მიხედვით მოგების გადასახადის გადახდისას. ამასთან, ჩათვლილი თანხების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გადასახადების იმ თანხებს, რომლებიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოში არსებული წესითა და განაკვეთებით — ჩათვლა ვერასოდეს გადააჭარბებს ქართულ გადასახადს.
წყაროსთან დაბეგვრა და გადაანგარიშება
საგადასახადო კოდექსის 134-ე მუხლი განსაზღვრავს არარეზიდენტის შემოსავლის გადახდის წყაროსთან დაბეგვრის განაკვეთებს: როიალტი იბეგრება 5 პროცენტით; საერთაშორისო კავშირგაბმულობის ტელესაკომუნიკაციო მომსახურებისა და საერთაშორისო გადაზიდვების სატრანსპორტო მომსახურებისთვის გადახდილი თანხები — 10 პროცენტით; ნავთობისა და გაზის ოპერაციებისას არარეზიდენტი ქვეკონტრაქტორების მიერ მიღებული შემოსავალი — 4 პროცენტით; სხვა ქართული წყაროდან მიღებული თანხები — 10 პროცენტით. შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული პირის ზოგიერთ შემთხვევაში გამოიყენება 15 პროცენტიანი განაკვეთი. მნიშვნელოვანია გადაანგარიშების მექანიზმი: წყაროსთან დაბეგრილ არარეზიდენტს უფლება აქვს, საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია დაკავებული გადასახადის გადაანგარიშების და დაბრუნების მოთხოვნით, რაც შემოსავლისა და გამოსაქვითი თანხების სხვაობის საფუძველზე ხდება. გადაანგარიშებული გადასახადი არ უნდა აღემატებოდეს წყაროსთან დაბეგრილ თანხას.
ინფორმაციის ავტომატური გაცვლა
საერთაშორისო თანამშრომლობის კიდევ ერთი მიმართულებაა ფინანსური ანგარიშების შესახებ ინფორმაციის ავტომატური გაცვლა: საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმით, ანგარიშმგები ფინანსური ინსტიტუტი ვალდებულია ანგარიშგების საერთო სტანდარტის შესაბამისად ჩაატაროს სათანადო პროცედურები და საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს ინფორმაცია შესაბამისი იურისდიქციის რეზიდენტის ანგარიშგებისადმი დაქვემდებარებულ თითოეულ ფინანსურ ანგარიშზე. ინფორმაცია წარედგინება შესაბამისი კალენდარული წლის დასრულების შემდეგ, მაგრამ არაუგვიანეს მომდევნო კალენდარული წლის 30 ივნისისა. საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს დამატებითი ინფორმაცია მოსთხოვოს არანაკლებ 15 კალენდარული დღის გონივრულ ვადაში, ხოლო ვალდებულებისგან თავის ასარიდებლად დადებული გარიგება პირს ამ ვალდებულებისგან არ ათავისუფლებს. ეს ნიშნავს, რომ საგადასახადო გამჭვირვალობა ორმაგი დაბეგვრის მართვის აუცილებელი ფონია.
ხშირად დასმული კითხვები
ორმაგი დაბეგვრის საკითხები ყველაზე ხშირად ჩათვლის ლიმიტებს, განაკვეთებსა და დაბრუნების ვადებს ეხება. ქვემოთ წარმოდგენილია ამ თემების მოკლე პასუხები.
შეიძლება თუ არა უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა?
დიახ — საწარმოს შეუძლია საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლა შესაბამისი საგადასახადო წლისთვის, თუ შემოსავალი არ არის ქართული წყაროდან. ჩათვლილი თანხა არ უნდა აღემატებოდეს საქართველოში დარიცხულ გადასახადს.
რომელი განაკვეთებით იბეგრება არარეზიდენტის შემოსავალი წყაროსთან?
როიალტი — 5 პროცენტით, ტელეკომუნიკაციისა და საერთაშორისო გადაზიდვების მომსახურება — 10 პროცენტით, ნავთობგაზის ქვეკონტრაქტორის შემოსავალი — 4 პროცენტით, სხვა ქართული წყაროს თანხები — 10 პროცენტით.
როდის შეიძლება დაკავებული გადასახადის დაბრუნება?
არარეზიდენტს უფლება აქვს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით; გადაანგარიშებული გადასახადი წყაროსთან დაბეგრილ თანხას არ უნდა აღემატებოდეს.
როგორ მუშაობს ინფორმაციის ავტომატური გაცვლა?
ანგარიშმგები ფინანსური ინსტიტუტი საგადასახადო ორგანოს ინფორმაციას წარუდგენს ანგარიშგების საერთო სტანდარტის მიხედვით მომდევნო წლის 30 ივნისამდე, ხოლო გამჭვირვალობისგან თავის არიდება ვალდებულებისგან არ ათავისუფლებს.
შეიძლება თუ არა საზღვარგარეთ გადახდილი გადასახადის ჩათვლა?
დიახ — საწარმო უფლებამოსილია საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი ჩაითვალოს შესაბამისი საგადასახადო წლისთვის იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი ორმაგი დაბეგვრის საკითხებს ყოველი დეტალით უდგება: ვაანალიზებთ შესაბამის საერთაშორისო შეთანხმებას, ჩათვლის ლიმიტებს და დაბრუნების პროცედურას. მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება საგადასახადო დაგეგმვასა და დეკლარაციის მომზადებაში Legal.ge-ზე. Чаთვლა ხორციელდება შესაბამისი საგადასახადო წლის ფარგლებში. შეთანხმების გამოყენებადობა თითოეულ შემთხვევაში ცალკე შემოწმდება. ანგარიშვალდებულობის საფუძველი დოკუმენტურად ფიქსირდება.