რეორგანიზაციის საგადასახადო შედეგების არსი
გადასახადების კოდექსი საწარმოს რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით ცალკე წესებს აწესებს, და ამ გვერდის საფუძველს მუხლები 56 და 152 შეადგენს. მუხლი 56 საგადასახადო ვალდებულების შესრულებას განსაზღვრავს: რეორგანიზებული საწარმოს საგადასახადო ვალდებულებას ასრულებს და საგადასახადო დავალიანებას გადაიხდის მისი უფლებამონაცვლე კოდექსით დადგენილი წესით. რამდენიმე საწარმოს შერწყმისას თითოეულის ვალდებულების უფლებამონაცვლედ ითვლება შერწყმის შედეგად წარმოქმნილი საწარმო; მიერთებისას — საწარმო, რომელსაც მიუერთდა მიერთებული საწარმო; გაყოფისას — გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები; ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლისას — ამ რეორგანიზაციის შედეგად წარმოქმნილი საწარმო.
მნიშვნელოვანია სოლიდარულობის წესი: რამდენიმე უფლებამონაცვლის არსებობისას თითოეულის წილი განისაზღვრება გამყოფი ბალანსით ან სხვა გადამცემი აქტით, და ახლად წარმოქმნილ საწარმოებს ეკისრებათ სოლიდარული პასუხისმგებლობა რეორგანიზებული საწარმოს საგადასახადო ვალდებულების ან მისი შესაბამისი ნაწილის შესრულებისთვის. გამოყოფის შემთხვევაში გამოყოფილ საწარმოზეც ვრცელდება გაყოფის წესები. რეორგანიზაციამდე ზედმეტად გადახდილი თანხა საგადასახადო ორგანო ჩათვლის უფლებამონაცვლის მომავალ ვალდებულებათა ანგარიშში პროპორციულად ან უბრუნებს წილების შესაბამისად.
რეორგანიზაციის ფისკალური ნეიტრალობა
მუხლი 152 აწესებს ღირებულების გადაცემის ნეიტრალურ რეჟიმს: რეორგანიზაციის მხარე იურიდიული პირის ან მის მფლობელობაში არსებული ქონებისა და წილის ღირებულება ტოლია ამ ქონების ღირებულებისა რეორგანიზაციამდე; ქონების ან წილის გადაცემა მხარეებს შორის არ ითვლება რეალიზაციად; წილის გაცვლა რეორგანიზაციის მხარე პირებს შორის ასევე არ ითვლება რეალიზაციად, და გაცვლილი წილის ღირებულება ტოლია თავდაპირველისა. რეორგანიზაციის მხარე პირში წილის განაწილება, რომელიც მსგაფს უფლებას წარმოშობს სხვა მხარე პირში, არ არის დივიდენდი.
რეორგანიზაციის აღიარებული ფორმები და მხარეობა
თუ საგადასახადო ორგანო არ დაამტკიცებს, რომ ოპერაციის მიზანი გადასახადების გადახდისგან თავის არიდებაა, რეორგანიზაცია მოიცავს ორი ან მეტი რეზიდენტი იურიდიული პირის შერწყმას; ხმის უფლების მქონე 50 პროცენტის ან მეტი წილისა და პარტნიორის წილის ღირებულების 50 პროცენტის ან მეტის შეძენას ან მიერთებას მსგავსი უფლებებით წილის სანაცვლოდ; რეზიდენტის აქტივების 50 პროცენტის და მეტის შეძენას ხმის უფლების მქონე წილის სანაცვლოდ; და გაყოფას ორ ან მეტ რეზიდენტად. მხარედ მიიჩნევა პირდაპირ ჩართული პირი, მისი პირდაპირი მფლობელი და პირი, რომელსაც ის ფლობს; ფლობა გულისხმობს ხმის უფლების მქონე წილის 50 პროცენტის ან მეტის და დარჩენილი წილების ღირებულების 50 პროცენტის ან მეტის ფლობას.
გამონაკლისებიც არსებობს: მუხლის მოთხოვნები არ ვრცელდება ამორტიზაციას ჯგუფური მეთოდით დაქვემდებარებულ აქტივებზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ერთი ნორმით დაჯგუფებული ჯგუფის ყველა აქტივი ერთდროულად გადაიცემა — მაშინ მიმღებისთვის ღირებულებად გადაცემის მომენტის ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ითვლება. დებულებები არ გამოიყენება, თუ ოპერაციის რომელიმე მხარე მოგების გადასახადით იბეგრება კოდექსის სხვა ნორმით გათვალისწინებული დაბეგვრის ობიექტების მიხედვით.
შემოწმების სფერო გარიგების მომზადებისას
გარიგებამდე საგადასახადო შემოწმება რამდენიმე მიმართულებას აერთიანებს. პირველი ვალდებულებების მემკვიდრეობითობაა: გადამბეჭდავია, რა დავალიანება არსებობს რეორგანიზებად საწარმოზე და ვინ და რომელი წილით გახდება მისი უფლებამონაცვლე — ამას გამყოფი ბალანსი ან გადამცემი აქტი აფიქსირებს. მეორე ნეიტრალობის პირობებია: ის, არის თუ არა გადაცემა ჯგუფური ამორტიზაციის აქტივებზე და არ ექვემდებარება თუ არა რომელიმე მხარე განსხვავებულ დაბეგვრის რეჟიმს. მესამე დოკუმენტური სისრულეა: გადაწყვეტილებები, ბალანსები და აქტები უნდა შეესაბამებოდნენ ერთმანეთს, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო ნეიტრალობას ეჭვქვეშ დააყენებს.
გამყოფი ბალანსის და გადამცემი აქტის როლი
გამყოფი ბალანსი და გადამცემი აქტი ამ ჩარჩოში არა ფორმალური დანართია: სწორედ მათ მიერ განისაზღვრება, თუ რომელი აქტივი, ვალდებულება და წილი გადადის თითოეულ უფლებამონაცვლეზე, და შესაბამისად — ვინ რა მოცულობით პასუხობს საგადასახადო დავალიანებაზე. აქედან პირდაპირ გამომდინარეობს შემოწმების პრაქტიკული, ხელახლა გასამეორებელი, ყოველი გარიგებისთვის სავალდებულო წესი: ბალანსის ციფრები უნდა ემთხვეოდეს ბუღალტერიულ მონაცემებს, გადაცემის დოკუმენტაციას და თავად გარიგების ეკონომიკურ ლოგიკას. ნებისმიერი შეუსაბამობა საგადასახადო ორგანოს მხრიდან შეკითხვას წარმოშობს და გამოყენებულ რეჟიმს ეჭვქვეშ აყენებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ ასრულებს რეორგანიზებული საწარმოს საგადასახადო ვალდებულებას?
მისი უფლებამონაცვლე კოდექსით დადგენილი წესით: შერწყმისას — ახალი საწარმო, მიერთებისას — მიმღები, გაყოფისას — წარმოქმნილი საწარმოები სოლიდარულად.
ითვლება თუ არა გადაცემული ქონება რეალიზაციად?
არა — მხარეებს შორის ქონებისა და წილის გადაცემა, აგრეთვე წილის გაცვლა რეორგანიზაციის ფარგლებში რეალიზაციად არ ითვლება.
როდის ეჭვქვეშ დგება ნეიტრალობა?
როდესაც საგადასახადო ორგანო ამტკიცებს, რომ ოპერაციის მიზანი გადასახადების გადახდისგან თავის არიდებაა.
რა შემთხვევაში არის წილის განაწილება დივიდენდი?
რეორგანიზაციის მხარე პირებს შორის წარმოშობილი მსგავსი უფლების შემთხვევაში ის დივიდენდად არ განიხილება; მისი ღირებულება თანაფარდობით მიეკუთვნება გასანაწილებელ წილს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვატარებთ გარიგებების საგადასახადო შემოწმებას რეორგანიზაციის კონტექსტში: ვაანალიზებთ უფლებამონაცვლობის სქემას, ვამოწმებთ ნეიტრალობის პირობებს და ვაფასებთ სოლიდარული პასუხისმგებლობის რისკებს. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ თქვენს გარიგებას დოკუმენტების დონეზე, გამოვავლენთ ხარვეზებს უფლებამონაცვლობისა და ნეიტრალობის სფეროებში და მოვამზადებთ დასკვნას რისკებსა და მათი აღმოფხვრის კონკრეტულ გზებზე.