საგადასახადო აუდიტი რეორგანიზაციისას (Tax Due Diligence) არის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი პროცედურა ნებისმიერი შერწყმისა და შეძენის (M&A) ტრანზაქციის დროს, რომელიც მიზნად ისახავს სამიზნე კომპანიის საგადასახადო ვალდებულებებისა და რისკების დეტალურ შესწავლას. საქართველოში, სადაც საგადასახადო კანონმდებლობა ხშირად იცვლება და აღსრულების მექანიზმები მკაცრია, ინვესტორისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია იცოდეს, თუ რა ფარული ვალდებულებები შეიძლება გადმოყვეს კომპანიის შეძენას. Tax Due Diligence არ არის მხოლოდ წარსული შეცდომების ძიება; ეს არის ინსტრუმენტი, რომელიც მყიდველს აძლევს საშუალებას, ზუსტად შეაფასოს აქტივის ღირებულება, მოლაპარაკებებისას მოითხოვოს ფასის კორექტირება ან საგარანტიო პირობების გაუმჯობესება. კვალიფიციური საგადასახადო იურისტის ჩართულობა ამ პროცესში უზრუნველყოფს, რომ გარიგების დასრულების შემდეგ ახალ მფლობელს არ დაეკისროს ძველი საგადასახადო ჯარიმები ან დავალიანებები, რაც ხშირად ხდება ზედაპირული შემოწმების შემთხვევაში.
საგადასახადო აუდიტის სერვისი რეორგანიზაციის დროს მოიცავს სამიზნე კომპანიის ფინანსური და საგადასახადო ისტორიის სიღრმისეულ ანალიზს. პროცესი კომპლექსურია და ფარავს შემდეგ ძირითად მიმართულებებს:
- საგადასახადო დეკლარაციების რევიზია: ბოლო 3-5 წლის განმავლობაში წარდგენილი მოგების, დღგ-ს, საშემოსავლო და ქონების გადასახადის დეკლარაციების სისწორის შემოწმება.
- საგადასახადო რისკების იდენტიფიცირება: პოტენციური დარღვევების გამოვლენა, რომლებმაც შესაძლოა გამოიწვიოს ჯარიმები ან საურავები მომავალში.
- ტრანსფერული ფასწარმოქმნის ანალიზ: დაკავშირებულ პირებთან განხორციელებული ტრანზაქციების შესაბამისობის დადგენა საბაზრო პრინციპებთან.
- საგადასახადო შეღავათების ვალიდურობის შემოწმება: რამდენად კანონიერად სარგებლობდა კომპანია სპეციალური საგადასახადო რეჟიმებით (მაგ., თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა, ვირტუალური ზონა).
- მიმდინარე და პოტენციური დავების შეფასება: შემოსავლების სამსახურთან არსებული ან მოსალოდნელი დავების ანალიზი და მათი ფინანსური გავლენის პროგნოზირება.
- სახელფასო გადასახადების აუდიტი: საშემოსავლო გადასახადისა და საპენსიო შენატანების ადმინისტრირების სისწორის დადგენა.
რეალურ ცხოვრებაში არსებობს მრავალი სცენარი, როდესაც საგადასახადო Due Diligence აუცილებელია. მაგალითად, უცხოელი ინვესტორი გეგმავს ქართული საწარმოო კომპანიის წილის 100%-ის შეძენას. წინასწარი შემოწმებისას აღმოჩნდება, რომ კომპანიას არასწორად ჰქონდა კვალიფიცირებული გარკვეული ხარჯები გამოქვითვად ხარჯებად, რამაც გამოიწვია მოგების გადასახადის მასშტაბური დანაკლისი. მეორე შემთხვევა: IT კომპანიის შეძენისას მყიდველი აღმოაჩენს, რომ "ვირტუალური ზონის" სტატუსი გამოყენებული იყო ისეთ მომსახურებაზე, რომელიც კანონით არ თავისუფლდება გადასახადისგან, რაც ქმნის რეტროსპექტული დაჯარიმების რისკს. მესამე სცენარი: კომპანიების შერწყმისას (Merger) აუცილებელია დადგინდეს, გადადის თუ არა საგადასახადო ზედმეტობა (Credit) ახალ სუბიექტზე და არის თუ არა ეს ზედმეტობა რეალური. მეოთხე შემთხვევა: უძრავი ქონების დეველოპერი კომპანიის შეძენა, სადაც მიწის ნაკვეთების შეფასება და ქონების გადასახადის დეკლარირება წლების განმავლობაში არასწორად ხდებოდა.
საქართველოს კანონმდებლობა მკაფიოდ არეგულირებს გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებებსა და უფლებებს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი წარმოადგენს მთავარ ნორმატიულ აქტს, რომლის მიხედვითაც ხორციელდება აუდიტი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კოდექსის ის მუხლები, რომლებიც ეხება საგადასახადო სამართალდარღვევებს, ხანდაზმულობის ვადებს (ძირითადად 3 წელი) და რეორგანიზაციის დროს ვალდებულებების სამართალმემკვიდრეობას. საქართველოს კანონი მეწარმეთა შესახებ განსაზღვრავს რეორგანიზაციის კორპორაციულ ასპექტებს, ხოლო საგადასახადო კოდექსი აზუსტებს, თუ როგორ გადადის საგადასახადო ვალდებულება ერთი პირიდან მეორეზე. ტრანსფერული ფასწარმოქმნის ნაწილში მოქმედებს ფინანსთა მინისტრის სპეციალური ბრძანებები, რომლებიც ეფუძნება OECD-ის სახელმძღვანელო პრინციპებს. ამ რეგულაციების ზედმიწევნით ცოდნა აუცილებელია რისკების ზუსტი იდენტიფიცირებისთვის.
Tax Due Diligence-ის პროცესი იწყება ინფორმაციის მოთხოვნის სიის (Information Request List) მომზადებით, რომელიც ეგზავნება სამიზნე კომპანიას. სპეციალისტები აგროვებენ მონაცემებს "მონაცემთა ოთახში" (Data Room) და იწყებენ დოკუმენტაციის დეტალურ შესწავლას. შემდეგი ეტაპია მენეჯმენტთან გასაუბრება (Q&A sessions) გაურკვეველი საკითხების დასაზუსტებლად. ამის შემდეგ მზადდება შუალედური ანგარიში, სადაც გამოკვეთილია "წითელი ალმები" (Red Flags) — მაღალი რისკის მატარებელი საკითხები. საბოლოო ეტაპზე დგება სრულყოფილი ანგარიში (Tax Due Diligence Report), რომელიც შეიცავს რისკების რაოდენობრივ შეფასებას და რეკომენდაციებს გარიგების სტრუქტურის ან ფასის კორექტირების შესახებ (Purchase Price Adjustment). ეს დოკუმენტი ხდება მყიდველისთვის გადაწყვეტილების მიღების მთავარი საფუძველი.
Legal.ge არის იდეალური პლატფორმა, რათა დაუკავშირდეთ M&A საგადასახადო აუდიტის გამოცდილ ექსპერტებს საქართველოში. ჩვენს პლატფორმაზე წარმოდგენილი სპეციალისტები ფლობენ ღრმა ცოდნას ადგილობრივი საგადასახადო პრაქტიკისა და საერთაშორისო სტანდარტების შესახებ. ისინი დაგეხმარებიან არა მხოლოდ რისკების აღმოჩენაში, არამედ გარიგების ისე სტრუქტურირებაში, რომ მაქსიმალურად იყოს დაცული თქვენი ინვესტიცია. ენდეთ Legal.ge-ს გადამოწმებულ პროფესიონალებს და მიიღეთ ინფორმირებული საინვესტიციო გადაწყვეტილება ყოველგვარი გაუთვალისწინებელი საგადასახადო სიურპრიზების გარეშე.
განახლდა: ...