რეზიდენტობის განსაზღვრის ძირითადი კრიტერიუმი
საგადასახადო კოდექსის მე-34-ე მუხლი განსაზღვრავს, ვინ ითვლება საქართველოს რეზიდენტ და არარეზიდენტ ფიზიკურ პირად. ფიზიკურ პირებად ითვლებიან საქართველოს მოქალაქეები, უცხო ქვეყნის მოქალაქეები და მოქალაქეობის არმქონე პირები. საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. ამავე სტატუსს იძენს ფიზიკური პირიც, რომელიც საგადასახადო წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში.
რეზიდენტობა საგადასახადო მნიშვნელობის ცნებაა და მოქალაქეობასთან არ უნდა აირიოს: საქართველოს მოქალაქემაც შეიძლება დაკარგოს რეზიდენტის სტატუსი, უცხოელმაც — მიიღოს იგი. არარეზიდენტად ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ამ მუხლის მიხედვით არ არის რეზიდენტი. სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისათვის ცალკე დგინდება, ხოლო ის დღეები, რომლებიც წინა პერიოდში ჩაითვალა, შემდეგ პერიოდში ხელახლა არ გაითვალისწინება. მნიშვნელოვანია, რომ უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდის დაწყება წინა წელსაც შეიძლება ემთხვეოდეს — კანონი მხოლოდ პერიოდის დასრულებას აკავშირებს მიმდინარე საგადასახადო წელთან. რეზიდენტის სტატუსი კი მთელ მიმდინარე საგადასახადო წელს ვრცელდება, ამიტომ წლის ბოლოს მიღწეული შედეგი ამ წლის შემოსავლებზეც აისახება.
დღეების გათვლის წესი
კანონი დღეების გათვლის დეტალურ წესს შეიცავს. ფაქტობრივად ყოფნის დროდ ითვლება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირი იმყოფებოდა საქართველოში, აგრეთვე დრო, რომლითაც იგი საზღვარგარეთ გავიდა სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად. ყოფნის დღედ ითვლება ის დღეც, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ამ ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად — ეს ნიშნავს, რომ მოკლე ვიზიტებიც კი ჯამურ ანგარიშში ემატება. ამავდროულად, სტატუსის ცვლილების დაგეგმვა საგადასახადო წლის დაწყებამდე უფრო ეფექტიანია, ვიდრე მისი დასრულების შემდეგ.
ამავდროულად, კანონი განსაზღვრავს პერიოდებს, რომლებიც ფაქტობრივი ყოფნის დროს არ მიეკუთვნება. ეს არის დრო, როცა პირი იმყოფებოდა საქართველოში დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსის მქონე პირად ან ასეთი პირის ოჯახის წევრად, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში მყოფ პირად, ასევე ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში საქართველოს ტერიტორიის გავლით ტრანზიტით გადაადგილებისას და სამკურნალოდ ან დასასვენებლად ყოფნისას. ეს გამორიცხვები პრაქტიკაში ხშირად გადაწყვეტილების შემცვლელია, რადგან სწორედ მათი გათვალისწინება ან გამოტოვება განსაზღვრავს, ჩაითვლება თუ არა პირი რეზიდენტად შესაბამისი წლისთვის.