რეზიდენტობის განსაზღვრის წესი
საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლით საქართველოს რეზიდენტად, მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში, ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. ასევე რეზიდენტია ის პირი, რომელიც საგადასახადო წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში. საქართველოში ფაქტობრივად ყოფნის დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი იმყოფებოდა ქვეყანში, ამ ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად. საქართველოში ფაქტობრივად ყოფნის დროდ ითვლება აგრეთვე დრო, რომლითაც პირი გავიდა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად. არ მიეკუთვნება ამ დროს პერიოდი, როცა პირი იმყოფებოდა საქართველოში დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში გავლით გადაადგილებისას. რეზიდენტობის შეწყვეტის დაგეგმვა სწორედ ამ დღეების აღრიცხვით იწყება.
სპეციალური შემთხვევები და სტატუსის პერიოდულობა
მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს საქართველოს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით; განსაზღვრულ შემთხვევაში რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს უცხო ქვეყნის მოქალაქესაც. თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა არ დგინდება ვერცერთი ქვეყნის მიმართ, საგადასახადო ორგანოსთვის მიმართვის შემთხვევაში იგი ჩაითვლება საქართველოს რეზიდენტად, თუ საქართველოს მოქალაქეა. რეზიდენტის ან არარეზიდენტის სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისათვის, ხოლო ის დღეები, რომლების მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში რეზიდენტად ჩაითვალა, მომდევნო პერიოდში აღარ გათვლილდება. 35-ე მუხლი კი განსაზღვრავს საცხოვრებელ ადგილს: ის ადგილი, რომელსაც პირი ჩვეულებრივ საცხოვრებლად ირჩევს; რამდენიმე საცხოვრებლის არსებობისას ადგილს საგადასახადო ორგანო განსაზღვრავს პირთან შეთანხმებით.
არარეზიდენტობის შემდეგ: რა რჩება დასაბეგრად
კოდექსის 79-ე მუხლით საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი და არარეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან. რეზიდენტობის შეწყვეტის შემდეგ პირი აღარ იბეგრება მსოფლიო შემოსავლით, მაგრამ ქართული წყაროდან მიღებული შემოსავალი რჩება დასაბეგრად: 80-ე მუხლით არარეზიდენტის ქონების რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი იბეგრება წლის განმავლობაში ქართული წყაროს ერთობლივ შემოსავალსა და დაკავშირებულ გამოქვითვებს შორის სხვაობით. 104-ე მუხლი ჩამოთვლის ქართულ წყაროებს: დაქირავებით მუშაობა, საქონლის მიწოდება, საქართველოში გაწეული მომსახურება, მუდმივი დაწესებულების საქმიანობა, რეზიდენტისგან მიღებული დივიდენდი და აქციის რეალიზაციით შემოსავალი, რეზიდენტისგან გადახდილი პროცენტი, პენსია და სტიპენდია, როიალტი, უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი, აგრეთვე ისეთი საწარმოს აქციების მიწოდება, რომლის აქტივების ღირებულების 50 პროცენტზე მეტი ქართული უძრავი ქონების ღირებულებიდან იქმნება. შემოსავლის წყაროს განსაზღვრისას მხედველობაში არ მიიღება თანხის მიღების ადგილი.
მომსახურების გაწევის ადგილი და სხვა წყაროები
104-ე მუხლი დაწვრილებით განსაზღვრავს, როდის ითვლება მომსახურება საქართველოში გაწეულად: თუ ის ფაქტობრივად გაიწევა საქართველოს ტერიტორიაზე; დაკავშირებულია უძრავ ან მოძრავ ქონებასთან, რომელიც საქართველოშია; დაკავშირებულია რეზიდენტის მიერ გამოშვებულ ფასიან ქაღალდებთან; ეხება კულტურის, ხელოვნების, განათლების, ტურიზმის ან სპორტის სფეროს და ფაქტობრივად გაიწევა საქართველოში; ეხება ტვირთების გადატანას ან მგზავრთა გადაყვანას, თუ ტრანსპორტირება იწყება ან მთავრდება საქართველოში. აგრეთვე ითვლება ქართულ წყაროდ საქართველოში განხორციელებულ ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული უიმედო ვალების ჩამოწერის შედეგად ვალდებულებათა გაუქმებით მიღებული შემოსავალი. 80-ე მუხლის მიხედვით, მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით მოქმედი არარეზიდენტის დასაბეგრი შემოსავალი განისაზღვრება, როგორც სხვაობა დაწესებულებასთან დაკავშირებულ, ქართული წყაროდან მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და გამოქვითვებს შორის, ხოლო მასთან დაუკავშირებელი შემოსავალი იბეგრება წყაროსთან გამოქვითვების გარეშე. სტატუსის შეცვლის დაგეგმვისას ეს წესები ზუსტად განსაზღვრავს, რომელი ნაკადები დარჩება ქართულ ბაზაზე.
სტატუსის შეცვლის დაგეგვის ეტაპები
რეზიდენტობის შეწყვეტის დაგეგმვა სამი ეტაპისგან შედგება. პირველი — დღეების აღრიცხვა: ფაქტობრივი ყოფნის, სახელმწიფო სამსახურის, სამკურნალოდ ან სასწავლებლად გასვლისა და არაჩათვლითი პერიოდების დეტალური კალენდარი; სწორედ ეს აღრიცხვა წყვეტს, რომელ საგადასახადო წელს რომელი სტატუსი დგება. მეორე — შემოსავლების რუკა: ქართული წყაროს ჩამონათვალის გადამოწმება პიროვნულ ნაკადებზე — როიალტი, დივიდენდი, უძრავი ქონება, მომსახურება — ზუსტად აჩვენებს, რა დარჩება ქართულ ბაზაზე. მესამე — გადამამოწმებელი დოკუმენტაცია: მოქალაქეობის, საცხოვრებელი ადგილისა და სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობის მტკიცებულებები, რადგან სხვა ქვეყნების წესები ცალკე კანონმდებლობით განისაზღვრება და ქართული გეგმა მათ გათვალისწინებით იწყება. სამივე ეტაპი ერთად იძლევა გადაწყვეტილების საფუძველს, რომელიც როგორც საგადასახადო ორგანოსთან, ისე სასამართლოში დაიცავს პირის პოზიციას.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ რეზიდენტობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
რამდენი დღე ხდის პირს რეზიდენტს?
183 დღე ან მეტი ფაქტობრივი ყოფნა ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება მიმდინარე საგადასახადო წელს.
ითვლება თუ არა სამკურნალოდ გასვლა ყოფნის დღეებად?
დიახ — სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად ქვეყნიდან გასვლის დრო ითვლება საქართველოში ფაქტობრივად ყოფნის დროდ.
როგორ დგინდება სტატუსი წლიდან წლამდე?
ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ცალკე; წინა პერიოდში ჩათვლილი დღეები მომდევნო პერიოდში აღარ გაითვალისწინება.
რა იბეგრება არარეზიდენტობის შემდეგ?
მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი — 104-ე მუხლით განსაზღვრული ჩამონათვალით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვეხმარებით ფიზიკურ პირებს რეზიდენტობის სტატუსის დაგეგმვაში: ვითვლით ყოფნის დღეებს, ვაანალიზებთ ქართული წყაროს შემოსავლებს და ვადგენთ სტატუსის შეცვლის შედეგებს. მიმართეთ ჩვენს გუნდს რეზიდენტობის ცვლილების საგადასახადო შედეგების შესაფასებლად.