როგორ მუშაობს ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება საქართველოში
ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმება განსაზღვრავს, რომელი სახელმწიფო რომელ შემოსავალს დაბეგრავს და რომელი დათმობს. მაგრამ შეთანხმების ტექსტი საკმარისი არაა: საქართველოს საგადასახადო კოდექსი თავის მხრივ ადგენს, როგორ გამოიყენება ეს შეთანხმება ქართულ გადასახადებთან მიმართებაში. გამოყენების ორი მთავარი მექანიზმია: უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა და შეთანხმებით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობა არარეზიდენტის მიერ.
უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა
საგადასახადო კოდექსის მუხლი 124 კერძოვებს: საწარმო უფლებამოსილია ჩაითვალოს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის ამ მოგებაზე საქართველოში გადასახადის გადახდისას იმ შემოსავალზე, რომელიც მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან. ანუ ჩათვლის საგანი მოგების გადასახადია, მისი მოქმედება კი არასაქართველოური წყაროს შემოსავლებზე ვრცელდება. მოგების განაწილებისას დაბეგვრადი საწარმოსთვის არსებობს ცალკე წესიც: ასეთი საწარმო გაცემული დივიდენდის მიხედვით მოგების გადასახადის გადახდისას უფლებამოსილია ჩაითვალოს საზღვარგარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი. ჩათვლის ზღვარი კანონით განსაზღვრულია: ჩათვლილი თანხები არ უნდა აღემატებოდეს იმ გადასახადებს, რომლებიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოში არსებული წესითა და განაკვეთებით. ეს ზღვარი ნიშნავს, რომ ჩათვლა ყოველთვის სრული ვერ იქნება — მისი გამოთვლა მექანიკური არაა და თითოეული შემოსავლის წყაროს ზუსტ კვალიფიკაციას ემყარება.
არარეზიდენტის შეღავათები და დაბრუნება
მეორე მექანიზმი არარეზიდენტებს ეხება. მუხლი 125-ის თანახმად, ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმებებით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის დაბრუნების წესი განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით. პრაქტიკაში ეს გულისხმობს: არარეზიდენტი, რომელიც საქართველოს წყაროდან მიიღო შემოსავალი და მასზე საქართველოში გადასახადი გადაიხადა, შეთანხმებით დადგენილი შეღავათის საფუძველზე შეიძლება იყოს უფლებამოსილი ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების მოთხოვნაში. წესის დეტალები — დოკუმენტების ჩამონათვალი, ვადები, ფორმა — მინისტრის ბრძანებით არის განსაზღვრული, და მათი უცოდინრობა მოთხოვნას უარყოფის საფრთხის ქვეშ აყენებს.
ვისთვის და რომელი შემოსავლით მოქმედებს
შეთანხმებების გამოყენება ორივე მიმართულებით მუშაობს: ქართული მხარე უცხოეთში გადახდილ გადასახადს ითვლის, უცხოური მხარე კი საქართველოში გადახდილზე შეღავათას აცხადებს. ამიტომ დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია ერთდროულად შეფასდეს: შემოსავლის წყაროს ადგილი; შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათის პირობები და მისი მოთხოვნის წესი; ჩათვლის ზღვარი; და დოკუმენტური დასაბუთება — საზღვარგარეთ გადახდის დასტური, რეზიდენტობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. ეს ოთხი ელემენტი ერთად წყვეტს, მიიღებს თუ არა მხარე შეთანხმებით დადგენილ სრულ სარგებელს.
ჩათვლის გაანგარიშების დეტალები
ჩათვლის გამოყენებისას სამი ტექნიკური საკითხი გადაწყვეტილების წერტილია. პირველი — შესაბამისობა: ჩათვლა ხდება შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის და მხოლოდ იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული — წყაროს შეცდომით განსაზღვრა მთელ გაანგარიშებას ანულებს. მეორე — ზღვარი: ჩათვლის თანხა არ უნდა აღემატებოდეს იმ გადასახადს, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოში არსებული წესითა და განაკვეთებით — ეს მოითხოვს იმავე მოგების ჰიპოთეტური ქართული დაბეგვრის გამოთვლას. მესამე — საწარმოს ტიპი: მოგების განაწილებისას დაბეგვრადი საწარმოსთვის ჩათვლა გაცემული დივიდენდის მიხედვით ხდება, და ეს ცალკე გაანგარიშებით აისახება. დაბრუნების პროცედურაც — არარეზიდენტისთვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის შეღავათით დაბრუნება — ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით მიმდინარეობს, და მისი ვადებისა და ფორმების დაცვა მოთხოვნის ბედს წყვეტს.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი გადასახადი ითვლება?
მოგების გადასახადი — საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი, არასაქართველოური წყაროს შემოსავლის მიხედვით, ქართული გადასახადის ზღვარმდე.
ვინ სარგებლობს შეღავათით?
არარეზიდენტი — შეთანხმებით განსაზღვრული წესით და ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი პროცედურით, ზედმეტად გადახდილის დაბრუნების ჩათვლით.
შეიძლება თუ არა სრული ჩათვლა?
არა ყოველთვის: ჩათვლის თანხა არ აღემატება იმას, რაც საქართველოში იქნებოდა დარიცხული — ზღვარი კანონითაა დადგენილი.
სად წერია დეტალური წესი?
შეღავათით სარგებლობისა და დაბრუნების დეტალური წესი ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე დაგეხმარებით საგადასახადო შეთანხმებების გამოყენების ყველა ეტაპზე: განვსაზღვრავთ შემოსავლის წყაროს და მის შეთანხმებით რეჟიმს, გამოვთვლით ჩათვლას ზღვრების დაცვით, მოვამზადებთ შეღავათისა და დაბრუნების მოთხოვნებს და დავიცავთ თქვენს პოზიციას საგადასახადო ორგანოსთან. დაგვიკავშირდით გადახდებამდე — დაგეგმილი ჩათვლა ბევრად იაფია, ვიდრე დავა გადახდის შემდეგ. დავები სწორედ შემოსავლის წყაროს არასწორი განსაზღვრით იწყება: წყაროს დაუდასტურებლობა კანონებრივ ჩათვლასაც კი დავად აქცევს, ამიტომ გაანგარიშების ეს ნაწილი განსაკუთრებულ სიზუსტეს მოითხოვს და მისი დოკუმენტური საფუძველი წინასწარ უნდა მომზდეს. არ დაგავიწყდეთ ისიც, რომ ჩათვლა შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის ხდება: წლების შერევა გაანგარიშებას ანულებს და მოთხოვნას ხელახლა მომზადებას საჭიროებს. გახსოვდეთ: ჩათვლის ყოველი ელემენტი — წელი, წყარო, ზღვარი და დოკუმენტი — ერთად მუშაობს, და რომელიმეს გამოტოვება მთელ მოთხოვნას ასუსტებს; ამიტომ დოკუმენტაციის შეგროვება გადახდის წელსვე იწყება და არა შემოწმების დღეს — ეს წესი ყველა საგადასახადო პერიოდზე ერთნაირად ვრცელდება. შეთანხმებით დადგენილი შეღავათი და მისი მოთხოვნის წესი თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში ცალკე შეფასდება, ხოლო ჩვენ ამ შეფასებას დოკუმენტური საფუძვლებით შევაჯამებთ, რათა მოთხოვნა პირველივე განხილვაზე იყოს დასაბუთებული.