როგორ მუშაობს ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება საქართველოში
ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმება განსაზღვრავს, რომელი სახელმწიფო რომელ შემოსავალს დაბეგრავს და რომელი დათმობს. მაგრამ შეთანხმების ტექსტი საკმარისი არაა: საქართველოს საგადასახადო კოდექსი თავის მხრივ ადგენს, როგორ გამოიყენება ეს შეთანხმება ქართულ გადასახადებთან მიმართებაში. გამოყენების ორი მთავარი მექანიზმია: უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა და შეთანხმებით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობა არარეზიდენტის მიერ.
უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა
საგადასახადო კოდექსის მუხლი 124 კერძოვებს: საწარმო უფლებამოსილია ჩაითვალოს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის ამ მოგებაზე საქართველოში გადასახადის გადახდისას იმ შემოსავალზე, რომელიც მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან. ანუ ჩათვლის საგანი მოგების გადასახადია, მისი მოქმედება კი არასაქართველოური წყაროს შემოსავლებზე ვრცელდება. მოგების განაწილებისას დაბეგვრადი საწარმოსთვის არსებობს ცალკე წესიც: ასეთი საწარმო გაცემული დივიდენდის მიხედვით მოგების გადასახადის გადახდისას უფლებამოსილია ჩაითვალოს საზღვარგარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი. ჩათვლის ზღვარი კანონით განსაზღვრულია: ჩათვლილი თანხები არ უნდა აღემატებოდეს იმ გადასახადებს, რომლებიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოში არსებული წესითა და განაკვეთებით. ეს ზღვარი ნიშნავს, რომ ჩათვლა ყოველთვის სრული ვერ იქნება — მისი გამოთვლა მექანიკური არაა და თითოეული შემოსავლის წყაროს ზუსტ კვალიფიკაციას ემყარება.
არარეზიდენტის შეღავათები და დაბრუნება
მეორე მექანიზმი არარეზიდენტებს ეხება. მუხლი 125-ის თანახმად, ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმებებით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის დაბრუნების წესი განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით. პრაქტიკაში ეს გულისხმობს: არარეზიდენტი, რომელიც საქართველოს წყაროდან მიიღო შემოსავალი და მასზე საქართველოში გადასახადი გადაიხადა, შეთანხმებით დადგენილი შეღავათის საფუძველზე შეიძლება იყოს უფლებამოსილი ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების მოთხოვნაში. წესის დეტალები — დოკუმენტების ჩამონათვალი, ვადები, ფორმა — მინისტრის ბრძანებით არის განსაზღვრული, და მათი უცოდინრობა მოთხოვნას უარყოფის საფრთხის ქვეშ აყენებს.