ფიზიკური პირის რეზიდენტობის წესები
საქართველოსა და არაბეთის გაერთიანებული საამიროების შორის გადაადგილებული პირების საგადასახადო დაგეგმვა იწყება რეზიდენტობის სწორი განსაზღვრიდან. საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე ას ოთხმოცდასამ დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი თორმეტი კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. ყოფნის დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა ხანგრძლივობის მიუხედავად, ხოლო დრო, რომლითაც პირი საქართველოს ფარგლებს გარეთ გავიდა სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად, ყოფნის დროდ ითვლება.
ამავდროულად, ფაქტოვრივი ყოფნის დროს არ მიეკუთვნება პერიოდი, როდესაც პირი იმყოფებოდა საქართველოში დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით ან ასეთი პირის ოჯახის წევრად, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში მყოფ პირად, ტრანზიტულ გადაადგილებისას ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში, ასევე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად ყოფნისას. რეზიდენტობის სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ცალკე დგინდება, და ის დღეები, რომლებითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში აღარ გაითვალისწინება — ეს წესი ორ ქვეყანას შორის მოძრავ პირებს ზუსტ დღეთა აღრიცხვას ავალდებულებს.
რეზიდენტობის სხვა საფუძვლები
გარდა დღეთა რაოდენობისა, კოდექსი რეზიდენტობის მინიჭების სხვა გზებსაც ითვალისწინებს: მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით; თუ პირის რეზიდენტობა არცერთ ქვეყანაში არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთან მიმართვის შემთხვევაში იგი საქართველოს რეზიდენტად ჩაითვლება, თუ საქართველოს მოქალაქეა; უცხო ქვეყნის მოქალაქესაც შეიძლება მიენიჭოს რეზიდენტობა მინისტრის მიერ დადგენილ შემთხვევაში. ამ საფუძვლების გამოყენება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათთვის, ვინც წელიწადს სხვადასხვა იურისდიქციაში ატარებს.
უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა
საერთაშორისო მიგრაციის საგადასახადო ეფექტები შემამშუბლებელია ჩათვლის მექანიზმით: საწარმო უფლებამოსილია საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი ჩაითვალოს შესაბამისი საგადასახადო წლისთვის იმ მოგებაზე საქართველოში გადასახადის გადახდისას, თუ შემოსავალი მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან. ესტონური მოდელით მოქმედი საწარმო ჩათვლას დივიდენდის გაცემისას მოგების გადასახადის გადახდისას ახორციელებს. ჩათვლის საზღვარიც მკაფიოა: ჩათვლილი თანხა არ უნდა აღემატებოდეს იმ გადასახადს, რომელიც ამავე მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული აქაური წესითა და განაკვეთებით.
ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმებები ცალკე გარანტიას იძლევა: ასეთი შეთანხმებით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის დაბრუნების წესი განისაზღვრება ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით. საქართველოსა და არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებს შორის გადაადგილებული პირისთვის გადამწყვეტია, თუ რომელი წესით დგინდება მისი საგადასახადო კავშირი თითოეულ ქვეყანასთან, რადგან ქართული კანონმდებლობა საკუთარ რეზიდენტობის კრიტერიუმებს ამოქმედებს და უცხოური რეჟიმი ამ მიზნით არ გადააფასებს.
პრაქტიკული დაგეგმვის მიმართულებები
პრაქტიკაში საქართველოსა და არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებს შორის მოძრაობა ზუსტად ის ტიპური შემთხვევაა, როდესაც დღეთა აღრიცხვა გადამწყვეტია. ას ოთხმოცდასამი დღის ზღვართან დაკავშირებით სამკურნალო, დასასვენებელი, მივლინებითი და სასწავლო პერიოდების სხვადასხვა გაანგარიშება ცდილობს შედეგს, ხოლო საგადასახადო პერიოდების თანმიმდევრული დღეების აღუთვლელობა იმას ნიშნავს, რომ წინა წლის რეზიდენტობა მომდევნოზე ავტომატურად არ ვრცელდება.
კიდევ ერთი გამოცდილებიდან ნასწავლი დეტალი: თორმეტი თვის საანგარიშო პერიოდი საგადასახადო წლის კალენდარს არ ემთხვევა და წინა წელში დაწყებული პერიოდითაც შეიძლება ამ წლის რეზიდენტობა დადგინდეს — ამიტომ წლის ბოლოსთვის დაგროვებული დღეების გაანგარიშება მხოლოდ მიმდინარე წლის კალენდრით შეცდომაა. გარდა ამისა, რეზიდენტობის ცნობის მნიშვნელობა პრაქტიკაში ბევრად უფრო ფართოა, ვიდრე მხოლოდ საშემოსავლო გადასახადი: სხვა გადასახადებთან და საბანკო ურთიერთობებთან კავშირიც ამ სტატუსზეა აგებული და შესაბამისი წესები ცალკე ნორმებით განისაზღვრება. სწორედ ამიტომ დღეთა ცხრილის წარმოება საგადასახადო დაგეგმვის პირველი ნაბიჯია: ის ერთდროულად წარმოადგენს იმ მტკიცებულების ბაზას, რომელზედაც რეზიდენტობის გაანგარიშება დგას, და გეგმის კორექტირების ინსტრუმენტს, თუ წლის მიმდინარეობისას ჩანს, რომ სასურველი შედეგისკენ მიმავალი გზა რისკიანი ხდება.
ხშირად დასმული კითხვები საქართველო-არაბეთის გაერთიანებული საამიროების დაბეგვრაზე
რამდენი დღე ხდის პირს რეზიდენტს?
ას ოთხმოცდასამი ან მეტი დღე ნებისმიერი უწყვეტი თორმეტი თვის პერიოდში, რომელიც საგადასახადო წელს მთავრდება; დღე ხანგრძლივობის მიუხედავად ითვლება.
ითვლება თუ არა საზღვარგარეთ მკურნალობის დრო?
დიახ — სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად გასვლის დრო საქართველოში ყოფნის დროდ ითვლება, ხოლო საქართველოში სამკურნალოდ ან დასასვენებლად ყოფნა არ ითვლება.
როგორ ხდება უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა?
საწარმო ჩაითვლის უცხოეთში გადახდილ მოგების გადასახადს არაქართული წყაროს შემოსავალზე, მაგრამ არაუმეტეს საქართველოში დარიცხული გადასახადის ოდენობისა.
რა როლი აქვთ საერთაშორისო შეთანხმებებს?
ორმაგი დაბეგვრის შესახებ შეთანხმებით განსაზღვრული შეღავათებით სარგებლობისა და დაბრუნების წესი ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დგინდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი საქართველოსა და არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებს შორის საგადასახადო დაგეგმვაზე მუშაობს ზუსტი ანალიზით: ვაანგარიშებთ ყოფნის დღეებს და რეზიდენტობის რისკებს, ვაფასებთ ჩათვლის შესაძლებლობებს და საერთაშორისო შეთანხმებით გათვალისწინებულ შეღავათებს, ვამზადებთ საბუთებს და წარგენთ თქვენს ინტერესებს საგადასახადო ორგანოსთან. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საიტზე.