ბრიტანული ბიზნესი და პირები საქართველოში
გაერთიანებული სამეფოდან საქართველოში გადმოსული კომპანიების, ფიზიკური პირებისა და ინვესტორების დაბეგვრა ქართული საგადასახადო კოდექსის ზოგად საფუძველზე ხდება, და მისი ორი ცენტრალური წესი ყველა სხვას მსგავსად მუშაობს: 183-დღიანი რეზიდენტობის ტესტი და უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლა. ბრიტანული მხარისთვის განსაკუთრებული აქტუალობა სწორედ ამ ორის გაანგარიშებაა: გაერთიანებული სამეფოდან მობილური პროფესიონალები და მენეჯერები ხშირად საზღვარგარეთ მოგზაურობენ, და ყოფნის დღეების სწორი აღრიცხვა გადაწყვეტილების საფუძველია.
რეზიდენტობის დადგენა და ყოფნის დღეები
საგადასახადო კოდექსის მუხლი 34 განსაზღვრავს: საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოში 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. ყოფნის დროდ ითვლება ის დროც, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლებს გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად. არ ითვლება დიპლომატიურ-საკონსულო პირთა და ოჯახთა, საერთაშორისო ორგანიზაციების თანამშრომლების, ტრანზიტისა და სამკურნალო-დასასვენებელი ყოფნის დრო. დღედ ითვლება ყოველი დღე ხანგრძლივობის მიუხედავად; სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ცალკე დგინდება, და წინა პერიოდში ჩათვლილი დღეები მომდევნოში აღარ ითვლება. ბრიტანელი პირისთვის ასევე საინტერესოა: თუ რეზიდენტობა არც ერთ ქვეყანაში არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთან მიმართვისას საქართველოს მოქალაქე ჩაითვლება რეზიდენტად — ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეს რეზიდენტობა ფინანსთა მინისტრის დადგენილი წესით შეიძლება მიენიჭოს.
ჩათვლა და შეთანხმებითი შეღავათები
ბრიტანული კომპანიის საქართველოში გადახდილ მოგებასა და გაერთიანებულ სამეფოში გადახდილ გადასახადს შორის კავშირს მუხლი 124 ქმნის: საწარმო უფლებამოსილია ჩაითვალოს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი შესაბამისი წლისთვის, არასაქართველოური წყაროს შემოსავლის მიხედვით, იმ ზღვარმდე, რაც საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. არარეზიდენტისთვის შეთანხმებით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობა და საქართველოში გადახდილის დაბრუნება კი მუხლი 125-ით და ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით ხდება — ამ ეტაპზე რეზიდენტობის ცნობის და საზღვარგარეთ გადახდის დოკუმენტური დასაბუთება გადამწყვეტია. სწორად მომზადებული პაკეტი ზედმეტ გადასახადს ბრუნდებს, არასწორი — მოთხოვნას უარყოფამდე მივყავართ.
რა უნდა დაიგეგმოს ბრიტანულმა მხარემ
დაგეგმვის სამი პრაქტიკული ნაბიჯია: პირველი — ყოფნის დღეების მონიტორინგი რეზიდენტობის გადაწყვეტილებამდე და არა შემდეგ; მეორე — შემოსავლის წყაროების სტრუქტურირება, რათა ჩათვლის ობიექტი და ზღვარი წინასწარ იყოს ცნობილი; მესამე — დოკუმენტაციის პროაქტიული მომზადება, რათა შეღავათის მოთხოვნა გადახდისთანავე და არა წლების შემდეგ შესაძლებელი იყოს. ბრიტანული სტანდარტებით მომუშავე ბუღალტრული მხარე ამ პროცესში პარტნიორია, და ქართული მოთხოვნების ადრეული გაცნობა მას საქმეს ამსუბუქებს. გამოცდილება აჩვენებს, რომ ყველაზე ძვირი შეცდომა დღეების გადამოწმებული რეესტრის არქონაა — მისი აღდგენა უკვე დავის პირობებში ხდება.
რეზიდენტობის დამატებითი საფუძვლები და პრაქტიკული დეტალები
183-დღიანი ტესტი რეზიდენტობის ძირითადი, მაგრამ არა ერთადერთი გზაა. კანონით, რეზიდენტობა მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირსაც შეიძლება მიენიჭოს — ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონით განსაზღვრულ პირს — ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით. გარდა ამისა, თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა რომელიმე ქვეყნის მიმართ არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთან მიმართვის შემთხვევაში იგი საქართველოს რეზიდენტად ჩაითვლება, თუ საქართველოს მოქალაქეა; უცხო ქვეყნის მოქალაქე ფიზიკურ პირსაც შეიძლება მიენიჭოს რეზიდენტობა მინისტრის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევაში და დადგენილი წესით. პრაქტიკული დეტალებიც მნიშვნელოვანია: რეზიდენტის ან არარეზიდენტის სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ცალკე დგინდება, ხოლო ის დღეები, რომლებითაც პირი წინა პერიოდში რეზიდენტად ჩაითვალა, მომდევნო პერიოდში ხელახლა არ განიხილება — ამიტომ წლების მანძილზე დაგეგმვა დღეების რეესტრის გარეშე შეუძლებელია. ასევე გახსოვდეთ: სამსახურებრივი მივლინებით თუ სასწავლებლად საზღვარგარეთ გატარებული დრო ყოფნად რჩება მაშინაც კი, როცა პირი ფიზიკურად საქართველოში არ არის — ეს წესი ხშირად გასაკვირია და ზუსტი აღრიცხვა სწორედ მის გამო კრიტიკულია.
ხშირად დასმული კითხვები
როგორ განისაზღვრება რეზიდენტობა ბრიტანელი პირისთვის?
იგივე 183-დღიანი ტესტით, რაც ყველასთვის: 183 დღე ან მეტი ყოფნა ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც მიმდინარე საგადასახადო წელს მთავრდება.
ითვლება თუ არა ბრიტანეთში გადახდილი გადასახადი?
დიახ, მუხლი 124-ით — მოგების გადასახადის სახით, არასაქართველოური წყაროს შემოსავალზე, ქართული გადასახადის ზღვარმდე.
როგორ ვითხოვო შეთანხმების შეღავათი?
მუხლი 125-ით დადგენილი წესით, ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განსაზღვრული პროცედურით — სრული დოკუმენტური პაკეტით.
რა დღეები არ ითვლება?
დიპლომატიურ-საკონსულო ყოფნა, ტრანზიტი და საზღვარგარეთ სამკურნალო-დასასვენებელი დრო; საქართველოდან სამკურნაოდ გასვლა კი ითვლება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე დაგეხმარებით საქართველო-გაერთიანებული სამეფოს დაბეგვრის ყველა საკითხში: რეზიდენტობის გაანგარიშება დღეების რეესტრით, ჩათვლის ობიექტის განსაზღვრა, შეღავათისა და დაბრუნების მოთხოვნების მომზადება. დაგვიკავშირდით გადასვლის გეგმირებისას — პირველი წლის სწორი სტრუქტურა ყველა შემდგომს აწყობს. გამოცდილება აჩვენებს, რომ ყველაზე ძვირი შეცდომა დღეების გადამოწმებული რეესტრის არქონაა: მისი აღდგენა უკვე დავის პირობებში ხდება, და ამ დროს დაკარგული დღეები მხარის პოზიციას სერიოზულად ასუსტებს.