საშემოსავლო გადასახადისა და საპენსიო შენატანების სწორი გამოთვლა ხელფასების ადმინისტრირების საფუძველია: რა ჩაითვლება ხელფასად, რომელი სარგებელი იბეგრება და რომელი — არა, რომელი შეღავათი ვრცელდება კონკრეტულ თანამშრომელზე და როდის უნდა გადაირიცხოს დაკავებული გადასახადი — ეს ყველაფერი საქართველოს საგადასახადო კოდექსით არის დადგენილი. კოდექსის 101-ე მუხლის მიხედვით, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი. ეს ფართო განმარტება ნიშნავს, რომ ხელფასი მხოლოდ ფულადი ანაზღაურებით არ ამოიწურება — დამქირავებლის მიერ გაცემული თითოეული სარგებელი საგადასახადო შეფასებას საჭიროებს.
სარგებლის შეფასება და ავტომობილის პირადი სარგებლობა
კოდექსი სარგებლის ღირებულების გამოთვლის ცალკეულ წესებს ადგენს: დაბალი საპროცენტო განაკვეთით გაცემული სესხის შემთხვევაში — გადასახდელი პროცენტის შესაბამისი თანხა; საქონლის ან მომსახურების გადაცემისას — საბაზრო ფასი; საცხოვრებლის გადაცემისას — საიჯარო ქირის წლიური საბაზრო ღირებულება; ხარჯების ანაზღაურებისას — ანაზღაურების თანხა; ვალის პატიებისას — ვალის თანხა; დაზღვევისას — გადახდილი სადაზღვევო პრემია. ცალკე წესი ეხება დამქირავებლის ავტომობილის პირად სარგებლობას: ასეთი სარგებელი ხელფასად მიიჩნევა და იბეგრება ძრავის მოცულობის მიხედვით — 3500 კუბურ სანტიმეტრზე მეტის შემთხვევაში 300 ლარად, 2500-3500 კუბური სანტიმეტრის შემთხვევაში 200 ლარად, 2500-ზე ნაკლების შემთხვევაში 100 ლარად, ჰიბრიდული ავტომობილის შემთხვევაში კი 60 ლარად თვეში; ეს გადასახადი საგადასახადო აგენტმა უნდა გადაიხადოს არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. დამქირავებლის ელექტროძრავიანი ავტომობილის პირადი სარგებლობა საშემოსავლო გადასახადით კი არ იბეგრება.
განაკვეთები და ხელფასში არაშემავალი შემოსავლები
საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლით, ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, თუ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; საცხოვრებლის გაქირავების შემოსავალი გამოქვითვების გარეშე 5 პროცენტით იბეგრება. ამავე დროს, ხელფასის სახით შემოსავალში არ შედის სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება ფინანსთა სამინისტროს ნორმის ფარგლებში, წარმომადგენლობითი ხარჯების ანაზღაურება, საცხოვრებელ ადგილსა და სამუშაო ადგილს შორის ორგანიზებული გადაყვანა, სავალდებულო დაზღვევის ფარგლებში მიღებული სარგებელი და — მნიშვნელოვანია — „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონის შესაბამისად დამსაქმებლისა და სახელმწიფოს მიერ დასაქმებულის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე განხორციელებული საპენსიო შენატანები. ეს ნიშნავს, რომ დაგროვებითი პენსიის შენატანები ხელფასის დასაბეგრ ბაზას არ ზრდის.