უცხოური შემოსავლის დეკლარირების საგადასახადო ჩარჩო
საზღვარგარეთიდან მიღებული შემოსავლის დეკლარირება სამ კითხვაზე დგას: ვინ არის გადამხდელი, რა არის დაბეგვრის ობიექტი და როდის იწარმოება დეკლარაცია. საგადასახადო კოდექსის მუხლი 79 პირდაპირ ადგენს: საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი და არარეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან. მუხლი 80 კი განსაზღვრავს დაბეგვრის ობიექტს: რეზიდენტი ფიზიკური პირის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და კოდექსით გათვალისწინებულ გამოქვითვებს შორის — და რეზიდენტის შემთხვევაში ეს ერთობლივი შემოსავალი უცხოურ შემოსავალსაც მოიცავს, რადგან გამონაკლისი არ არსებობს. საქართველოში მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით მოქმედი არარეზიდენტის ობიექტი იმავე ლოგიკით ითვლება დაწესებულებასთან დაკავშირებული შემოსავლების ფარგლებში; ხოლო მუდმივი დაწესებულების არმქონე არარეზიდენტის საქართველოდან მიღებული შემოსავალი კანონით დადგენილი წესით გადახდის წყაროსთან იბეგრება გამოქვითვების გარეშე.
ორმაგი დაბეგვრის შემსუბუქება და ჩათვლა
უცხოური შემოსავლის მთავარი პრაქტიკული საკითხი ორმაგი დაბეგვრაა, და კოდექსი მის შემსუბუქების მექანიზმს ჩათვლის ფორმით განსაზღვრავს: საწარმო უფლებამოსილია ჩაითვალოს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი შესაბამისი საგადასახადო წლისათვის, მოგებაზე საქართველოში გადასახადის გადახდისას, იმ შემოსავალზე, რომელიც მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან; მოგების განაწილებისას დაბეგვრადი საწარმოც ანალოგიურ ჩათვლას იყენებს გაცემული დივიდენდის მიხედვით. ამავე დროს კანონი ზღვარსაც დგენს: ჩათვლილი თანხები არ უნდა აღემატებოდეს გადასახადების იმ თანხებს, რომლებიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოს წესითა და განაკვეთებით. ეს ნიშნავს, რომ ჩათვლა უცხოურ გადასახადს ქართულ გადასახადამდე ზღვრავს და არა მის მიღმა; ფიზიკური პირის შემთხვევაში სხვა შემსუბუქებები კოდექსის სხვა ნორმებით და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით წყდება, ამიტომ თითოეული შემთხვევის ზუსტი კლასიფიკაცია — ვინ არის გადამხდელი და რომელი შემოსავალი შედის — დეკლარაციამდე უნდა მოხდეს.
დეკლარაციის ვადები და წესი
დეკლარაციის ვადა მუხლი 153 წყვეტს: საშემოსავლო გადასახადის შესახებ დეკლარაციას საგადასახადო ორგანოს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის პირველ აპრილამდე წარუდგენენ რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც არ იბეგრება საქართველოში გადახდის წყაროსთან — ეს ზუსტად ის კატეგორიაა, რომელსაც უცხოური შემოსავალი შეეხება; აგრეთვე საწარმო და გარკვეული პირობების შემთხვევაში არარეზიდენტები. ვადის გათვალისწინება კრიტიკულია, რადგან საზღვარგარეთიდან მიღებული თანხების დოკუმენტაციის შეგროვება დროს საჭიროებს. კანონი დამატებით წესებსაც ითვალისწინებს: მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას ოცდაათი სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ; და მესამე-მეოთხე რიგის მემკვიდრეობის განსაკუთრებული შემთხვევა — საგადასახადო წლის განმავლობაში ას ორმოცდაათი ათასი ლარის ან მეტი ღირებულების ქონების მიღება — გადასახადს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში იძლევა, კანონით დადგენილი დეტალური ვადებით. გარდა ამისა, ფიზიკურ პირს, რომელიც არ არის ვალდებული დეკლარაციის წარდგენაში, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით — ეს უფლება ხშირად დარჩენილი გადახდების დაბრუნების ინსტრუმენტია.
საბოლოოდ, უცხოური შემოსავლის დეკლარაციის ხარისხი დოკუმენტაციის დისციპლინაზე დგას. წყაროდან ამოღებული თანხები, უცხოურ სახელმწიფოში გადახდილი გადასახადების დამადასტურებელი საბუთები, ვალუტის გადამცვლელი ოპერაციების კვალი და შესაბამისობის კლასიფიკაცია — ეს ჩამონათვალი დეკლარაციამდე უნდა იყოს შეკრებილი, რადგან საგადასახადო ორგანო სწორედ ამ საბუთებს განიხილავს როგორც ერთობლივი შემოსავლის შემადგენლობის დასადასტურებლად. გამოცდილება ცხადყოფს, რომ ვადის უკანასკნელ კვირებში დაწყებული შეგროვება როგორც შეცდომებს, ისე დაგვიანებას ბადებს; დეკლარაციის კალენდარი ამიტომ წლის დასაწყისიდანვე უნდა აწყობილი იყოს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ უცხოური შემოსავლის დეკლარირებასთან დაკავშირებულ ყველაზე გავრცელებულ კითხვებს.
ვინ არის საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელი?
რეზიდენტი ფიზიკური პირი და არარეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან.
როდის წარედგინება წლიური დეკლარაცია?
საანგარიშო წლის მომდევნო წლის პირველ აპრილამდე — რეზიდენტი ფიზიკური პირებისთვის, რომელთა შემოსავალი არ იბეგრება გადახდის წყაროსთან.
შეიძლება თუ არა უცხოური გადასახადის ჩათვლა?
დიახ — საწარმოსთვის მოგების გადასახადის სახით, იმ ზღვრამდე, რაც საქართველოში იქნებოდა დარიცხული; ფიზიკური პირის შემსუბუქებები ცალკე ნორმებით და ხელშეკრულებებით წყდება.
რა ხდება საქმიანობის შეწყვეტისას?
მეწარმე ფიზიკური პირი ოცდაათი სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ.
ვინ არის საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელი?
რეზიდენტი ფიზიკური პირი და არარეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც შემოსავალს საქართველოში არსებული წყაროდან იღებს; რეზიდენტისთვის დასაბეგრი შემოსავალი კალენდარული წლის ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის კოდექსით გათვალისწინებულ გამოქვითვებს შორის სხვაობაა; დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარედგინება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
უცხოური შემოსავლის დეკლარირება მოითხოვს რეზიდენტობის, შემოსავლის კლასიფიკაციისა და ვადების ზუსტ განსაზღვრას და დოკუმენტაციის ადრეულ მომზადებას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც შეაფასებს თქვენს სიტუაციას, დაგეხმარებთ დეკლარაციის მომზადებასა და ჩათვლების გამოყენებაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია. ვამოწმებთ რეზიდენტობას, შემოსავლის კლასიფიკაციას და ჩათვლის პერსპექტივას.