უცხო ქვეყნის მოქალაქის დაბეგვრა საქართველოში საგადასახადო კოდექსის სამი საყრდენით ყალიბდება: რეზიდენტობის 183-დღიანი ტესტი, მცირე ბიზნესის სტატუსი მეწარმე ფიზიკური პირისთვის და შესაბამისი განაკვეთები. ამ გვერდზე განვმარტავთ, როგორ თვლიან დღეებს, როდის ხდება პირი რეზიდენტი და რა პირობებში იყენებს მცირე ბიზნესის განაკვეთებს.
რეზიდენტობის 183-დღიანი ტესტი
საქართველოს რეზიდენტად, მთელი მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში, ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს. ფაქტობრივად ყოფნის დროდ ითვლება ის დროც, რომლითაც პირი საქართველოს ფარგლების გარეთ გავიდა სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად.
ამასთან, ფაქტობრივი ყოფნის დროდ არ მიეკუთვნება პერიოდი, როცა პირი იმყოფებოდა საქართველოში დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით ან ასეთი პირის ოჯახის წევრის სახით; საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლის ან უცხო სახელმწიფო სამსახურში მყოფის სახით — გარდა საქართველოს მოქალაქისა; ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში ტრანზიტით; ან სამკურნალოდ და დასასვენებლად. დღედ ითვლება ნებისმიერი დღე ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად, და წინა პერიოდში ჩათვლილი დღეები მომდევნოში აღარ გაითვალისწინება. განსაკუთრებული წესებით რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს და, განსაზღვრულ შემთხვევაში, უცხო ქვეყნის მოქალაქეს.
მცირე ბიზნესის სტატუსი
მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს — ეს არის ინსტრუმენტი, რომელიც რემოუთ-მუშაობისა და ფრილანს-შემოსავლებისთვისაა განკუთვნილი. მთავრობას, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან შეთანხმებით, უფლება აქვს აკრძალოს ცალკეული საქმიანობა ამ სტატუსით და განსაზღვროს შემოსავლის ისეთი სახეები, რომლებიც არ დაიბეგრება და არ გაითვალისწინება ზღვრის გაანგარიშებაში — ამიტომ სტატუსის დაგეგმვა მოქმედი სიების გადამოწმებით უნდა დაიწყოს.
განაკვეთები და ზღვრები
მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 1 პროცენტით. თუ ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა ერთობლივმა შემოსავალმა 500 000 ლარს გადააჭარბა, დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 3 პროცენტით — ზღვრის გადაჭარბების თვის დასაწყისიდან კალენდარული წლის დასრულებამდე; ღვინის ტურიზმისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტებისთვის ეს ზღვარი 700 000 ლარია. ეს ნიშნავს, რომ წლიური დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია შემოსავლის მონიტორინგი და ზღვართან მიახლოების პროგნოზი.
დღეების ანგარიში პრაქტიკაში სამი დეტალით ზუსტდება: პირველი — პერიოდი უწყვეტი უნდა იყოს 12 კალენდარული თვის განმავლობაში, რომელიც საგადასახადო წლით მთავრდება, და ეს ფანჯარა კალენდარულ წელს არ ემთხვევა აუცილებლად; მეორე — ქვეყნიდან გასვლა სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად ყოფნად ითვლება, რაც მობილურ, ხშირ მოგზაურ პირებს ქმნის სრულიად მოულოდნელ რეზიდენტობას; მათ მოშორებით — საქართველოში დასასვენებლად ან სამკურნალოდ ყოფნა დღეებს არ აგროვებს. მესამე — სტატუსი ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის ხელახლა დგინდება, და წინა წელს ჩათვლილი დღეები ახალში აღარ გამოიყენება.
მცირე ბიზნესის რეჟიმისა და რეზიდენტობის შეჯიბე წელიწადში ერთხელ არ ხდება: ინდივიდუალური მეწარმრობის რეგისტრაცია, სტატუსის აღება და ზღვრის მონიტორინგი კალენდრით მიმდინარეობს. გადასვლის წელს პირი შეიძლება წლის ნაწილში არარეზიდენტი იყოს და ნაწილში — რეზიდენტი, და ეს დაყოფა შემოსავლის წყაროებზეც აისახება. საგადასახადო კალენდრის აგება — დეკლარირების თვეებით, ზღვრის კონტროლის წერტილებით და სტატუსის გადახედვის დღეებით — ის სამუშაოა, რომელიც გადასახადების გადახდის მომენტამდე უნდა დასრულდეს; წინააღმდეგ შემთხვევაში პირი 3 პროცენტიან განაკვეთს მხოლოდ ზღვრის გადაჭარბების შემდეგ აღმოაჩენს, რაც წლის ბოლოს მოულოდნელ ჯარიმულ სურათს ქმნის. ამიტომ მულტიწლიანი კალენდარი — ზღვრებით, სტატუსის გადახედვებით და დეკლარაციებით — ექსპატრიანტის საგადასახადო ხელსაწყოა. ასეთი კალენდარი კონსულტანტთან ერთად იწყება: ჯერ შეფასდება გადასვლის თვეები და შემოსავლის წყაროები, შემდეგ ეწყობა რეგისტრაციებისა და სტატუსების თანმიმდევრობა, და ბოლოს ნაწილდება წლის კონტროლის წერტილები — ზღვართან, დეკლარაციასთან და სტატუსის გადახედვასთან დაკავშირებით — და ამ წერტილებზევე იწყება კორექცია, თუ წლის შუაში გეგმები ან შემოსავლის სტრუქტურა შეიცვალა — და ამ დროს კალენდარი თავად ირჩევს ახალ, გადაანგარიშებულ წერტილს კორექციისთვის.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის ვხდები რეზიდენტი?
როცა 183 დღე ან მეტი ვარ საქართველოში ნებისმიერ უწყვეტ 12 კალენდარულ თვეში, რომელიც მთავრდება საგადასახადო წლის ბოლოს.
ითვლება თუ არა დასასვენებლად გასვლა?
გასვლა სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად ქვეყნის ფარგლებიდან ყოფნის დროდ ითვლება; ხოლო საქართველოში სამკურნალოდ ან დასასვენებლად ყოფნა — არა.
რა განაკვეთია მცირე ბიზნესს?
1 პროცენტი; 500 000 ლარის გადაჭარბებისას — 3 პროცენტი გადაჭარბების თვიდან წლის ბოლომდე.
შემიძლია თუ არა სტატუსის აღება?
მხოლოდ მეწარმე ფიზიკური პირის სახით და აკრძალული საქმიანობების გათვალისწინებით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები ეხმარებიან უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს საქართველოში დაბეგვრის სრულ გეგმაში: ვთვლით რეზიდენტობის დღეებს გადასვლის წლის გათვალისწინებით, ვაგებინებთ ინდივიდუალურ მეწარმრობას და მცირე ბიზნესის სტატუსს, ვამზადებთ ანგარიშგებას და ვაკონტროლებთ ზღვრებთან დაკავშირებულ რისკებს. დაგვიკავშირდით — გადასვლის წელს მიღებული სწორი გადაწყვეტილება შემდგომი წლების საგადასახადო სურათს აწყობს.