ადმინისტრაციული ხელშეკრულების არსი და დანიშნულება
სახელმწიფო კონტრაქტი, რომელიც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ტერმინოლოგიით ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას წარმოადგენს, ის სამართლებრივი ინსტრუმენტია, რომლითაც ადმინისტრაციული ორგანო და კერძო პირი ვალდებულებებს ინაწილებენ საჯარო ამოცანის განხორციელებისას. ასეთი გარიგება ორი ნების შეთანხმებაა: ერთი მხარე ყოველთვის ადმინისტრაციული ორგანოა, მეორე კი — ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც სახელმწიფოსთან თანამშრომლობით აღასრულებს კონკრეტულ საჯარო ფუნქციას. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ამ ხელშეკრულებებს ცალკე რეჟიმით აწესრიგებს და განსაზღვრავს მის ფორმას, ბათილობის საფუძვლებს და გარემოებათა შეცვლისას მოქმედების წესს. ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ორგანოსთან დადებული ხელშეკრულება ჩვეულებრივი სამოქალაქო-სამართლებრივი გარიგებისგან განსხვავებული წესებით ცხოვრობს და ამ განსხვავებების უცოდინრობა ხელშეკრულებითი პოზიციის დაკარგვის რეალურ რისკს ქმნის. ადმინისტრაციული ხელშეკრულება ერთდროულად ატარებს სამოქალაქო და საჯარო სამართლის ნიშნებს, და ეს ორი ხაზი თითოეულ პირობაში უნდა გაირჩეს.
წერილობითი ფორმის აუცილებელი მოთხოვნა
ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-69 მუხლი ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ფორმას ერთადერთი წესით განსაზღვრავს: თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს მხოლოდ წერილობითი ფორმით. წერილობითი ფორმა ინსტრუმენტია, რომელიც ორივე მხარეს უსაფრთხოებას ანიჭებს: ის აფიქსირებს შეთანხმებულ პირობებს, ვალდებულებების მოცულობას და შესრულების თანმიმდევრობას. ადმინისტრაციულ ორგანოსთან ზეპირი შეთანხმება ამ სფეროში სამართლებრივად დაუცველია, რადგან სწორედ წერილობითი დოკუმენტი ხდება იმ სადავო საკითხების მთავარი საბუთი, რომლებიც წლების შემდეგ წარმოიშობა. გამონაკლისი კანონით შეიძლება იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კანონი თავად ითვალისწინებს სხვა ფორმას, და ეს გამონაკლისი ყოველთვის პირდაპირ უნდა იყოს გათვალისწინებული სპეციალურ ნორმაში. ზეპირი შეთანხმება ადმინისტრაციული ორგანოსთან ხელშეკრულებას არ ქმნის, ამიტომ ყოველი ეტაპი დოკუმენტზე უნდა აისახოს.
საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობა
კოდექსის მე-7 მუხლი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას მკაცრ საზღვრებში აყენებს, რაც სახელმწიფო კონტრაქტების მთელ ლოგიკაზე ვრცელდება. დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისთვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცემა. ასევე, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. პრაქტიკულად ეს იმას ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ინტერესი თვითმიზნად არ არის მიჩნეული: თუ მისი მიღწევის გზა კერძო პირს მეტ ზიანს აყენებს, ვიდრე საზოგადოებას სარგებელს მოაქვს, ასეთი გადაწყვეტილება პროპორციულობის მოთხოვნას არღვევს და გასაჩივრების საგანი ხდება. პროპორციულობის შემოწმება ხელშეკრულებასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებებზეც ვრცელდება.