სახელმწიფო საიდუმლოებასთან დაკავშირებული სამართალი საქართველოში ცნებათა ზუსტი ნაკრებია: გასაიდუმლოება, ვადა, რეესტრი, გამოქვეყნება და სასამართლო კონტროლი. „საჯარო ინფორმაციის შესახებ“ კანონი ამ ცნებებს მუხლები 30, 31, 33, 42 და 48-ში აწყობს, და სწორედ ეს მუხლები ადგენს, რომელი ინფორმაცია შეიძლება დაიცვან გამხელისგან, რამდენხანს, როგორ გამოიცხადება ეს და რა არ შეიძლება დაიმალოს საერთოდ. ეს გვერდი თითოეულ სვეტს მის მუხლთან ერთად აღწერს — დაშვების საკითხი ამ ჩარჩოში იკითხება, როგორც გამჭვირვალობისა და დაცვის ბალანსის პრაქტიკული გამოყენება.
გასაიდუმლოების გადაწყვეტილების პირობები
სახელმწიფო საიდუმლოებაზე საუბარი იმ კითხვით იწყება, როდეს არის საერთოდ დასაშვები ინფორმაციის გასაიდუმლოება. მუხლი 30-ის თანახმად, გადაწყვეტილება საჯარო ინფორმაციის გასაიდუმლოების შესახებ მიღებული შეიძლება იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კანონი აწესებს მისი გამხელისგან დაცვის პირდაპირ მოთხოვნას, ადგენს დაცვის კონკრეტულ კრიტერიუმებს და შეიცავს საიდუმლოდ დასაცავი ინფორმაციის ამომწურავ ჩამონათვალს. ეს სამი პირობა ერთად ქმნის გარანტიას: რომელიმე მათგანის არქონისას გასაიდუმლოება უკანონოა და გასაჩივრებადია. ამ პირობების შემოწმება პრაქტიკულად ნიშნავს, რომ უნდა დადგინდეს, არსებობს თუ არა კონკრეტული კანონი, რომელიც ამ ინფორმაციას პირდაპირ ასახელებს, რა კრიტერიუმებით ხდება მისი დაცვა და შედის თუ არა სადავო მასალა ჩამონათვალში — ნებისმიერი ეჭვი ინტერპრეტირდება გამჭვირვალობის პრინციპის სასარგებლოდ.
გასაიდუმლოების ვადა და საჯარო რეესტრი
მუხლი 31 ვადის წესს აწესრიგებს: კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, პროფესიული და კომერციული ინფორმაცია გასაიდუმლოვდება უვადოდ, თუმცა კომერციული საიდუმლოება ღიად უნდა გამოცხადდეს, თუ მას აღარ აქვს ის ღირებულება, რომლის გამოც ასეთად იქნა მიჩნეული — დროებითობის პრინციპი კომერციულ სფეროში ასე იცავს ინფორმაციის თავისუფლებას. გადაწყვეტილება გასაიდუმლოებისა და მისი ვადის გაგრძელების შესახებ საჯარო რეესტრში შედის, რაც გამჭვირვალობას უზრუნველყოფს: ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს შეუძლია გაიგოს, რომელი ინფორმაციაა გასაიდუმლოებული და რომელი ვადით. რეესტრის ჩანაწერი პირს პრაქტიკულ ინსტრუმენტსაც აძლევს: შეუძლია დროულად გაიგოს ვადის გასვლის შესახებ და მოითხოვოს ინფორმაციის გამხელა; რეესტრის მონაცემები დავის განხილვისას მტკიცებულებითი მნიშვნელობისაცაა.
საიდუმლოებისაგან განმათავისუფლებელი ინფორმაციის გამოქვეყნება
მუხლი 33 საიდუმლოების მოხსნის შემდგომ ვალდებულებას აწესრიგებს: საიდუმლოებას მიკუთვნებული ინფორმაციის ამოღების შემდეგ საიდუმლო საჯარო ინფორმაციის, აგრეთვე კოლეგიური საჯარო დაწესებულების დახურული სხდომის ოქმის გონივრულ ფარგლებში გამოცალკევებადი ნებისმიერი ნაწილი უნდა გამოქვეყნდეს. გამოქვეყნებისას მიეთითება პირი, რომელმაც გაასაიდუმლოვა ინფორმაცია, მისი საიდუმლოდ მიჩნევის საფუძველი და გასაიდუმლოების ვადა — ასე ინახება კვალი და პასუხისმგებლობის შესაძლებლობა. ეს ნორმა უზრუნველყოფს, რომ საიდუმლოების მოხსნის შემდეგ საზოგადოება მაქსიმალურად მეტ ინფორმაციას იღებს, და საიდუმლოების მოხსნის პროცედურასაც ადისციპლინებს.