კონფიდენციალურობის დარღვევა: სამართლებრივი საფუძვლები
კონფიდენციალურობის დარღვევის პრეტენზია საქართველოში რამდენიმე სამართლებრივ ინსტიტუტზე აგებული მოთხოვნაა, და მისი საფუძველი კონკრეტულ ვითარებაზეა დამოკიდებული. საერთო ჩარჩოს პირადი არაქონებრივი უფლებები ქმნიან: პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. პირადი ცხოვრების საიდუმლოების დარღვევა სწორედ ამ დაცვის ცენტრალური შემთხვევაა — და მისი დაცვა ხორციელდება მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა, რაც პირადი ცხოვრების საიდუმლოებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
თუ საიდუმლო მონაცემები გავრცელდა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, კანონი აგრეთვე ინფორმაციულ წესებს იძლევა: შემლახველი ცნობების უარყოფაც უნდა მოხდეს ამავე საშუალებებით, ხოლო თუ ასეთ მონაცემებს შეიცავს ორგანიზაციის მიერ გაცემული საბუთი, ეს საბუთი უნდა შეიცვალოს და ამის შესახებ ეცნობოს დაინტერესებულ პირებს. ბრალეული დარღვევის შემთხვევაში პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება და მორალური ზიანის ანაზღაურება — ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად.
პერსონალურ მონაცემებზე წვდომის უფლება: აღმოჩენის ინსტრუმენტი
კონფიდენციალურობის დავის ერთ-ერთი ყველაზე პრაქტიკული ინსტრუმენტი ინფორმაციაზე წვდომაა. პირს უფლება აქვს, გაეცნოს მასზე არსებულ პერსონალურ მონაცემებს და ჩანაწერებს, რომლებიც დაკავშირებულია მის ფინანსურ/ქონებრივ მდგომარეობასთან ან სხვა კერძო საკითხებთან, და მიიღოს ამ მონაცემების ასლები, გარდა კანონმდებლობით განსაზღვრული შემთხვევებისა. პირს არ შეიძლება უარი ეთქვას იმ ინფორმაციის გაცემაზე, რომელიც მოიცავს მის შესახებ პერსონალურ მონაცემებს ან ჩანაწერებს.
ეს ნორმა დავის მომზადების ეტაპზე მუშაობს: სანამ გავრცელებული ინფორმაციის წყარო დაიდგენება, ხშირად საჭირო ხდება იმის ნახვა, თუ რა მონაცემები არსებობს პირზე საერთოდ. ამასთან კანონი აწესრიგებს მონაცემების გადაცემასაც: ნებისმიერი პირი ვალდებულია, წერილობითი თხოვნის საფუძველზე სხვა პირს გადასცეს მასთან დაცული პერსონალური მონაცემები და ჩანაწერები, თუ იგი წარუდგენს იმ პირის წერილობით თანხმობას, რომლის მონაცემებსაც ეს ინფორმაცია წარმოადგენს — და ამ დროს ვალდებულია მათი საიდუმლოება დაიცვას.
რწმუნებულის პროფესიული საიდუმლოება
საქმიანი ურთიერთობების კონტექსტში კონფიდენციალურობის ერთ-ერთი მთავარი წესი დავალების ხელშეკრულების ჩარჩოშია: რწმუნებული მოვალეა არ გაახმაუროს თავისი საქმიანობის ფარგლებში მისთვის ცნობილი ფაქტები, რომელთა საიდუმლოდ შენახვითაც მარწმუნებელი მართლზომიერად არის დაინტერესებული, თუკი კანონის საფუძველზე არ არსებობს გამჟღავნების მოვალეობა, ან მარწმუნებელი ნებას არ დართავს.
ამ მოვალეობის ხანგრძლივობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: ფაქტების გაუხმაურებლობის მოვალეობა არსებობს სახელშეკრულებო ურთიერთობების დამთავრების შემდეგაც. ანუ იურისტი, ბუღალტერი ან კონსულტანტი, რომლის მოვალეობაც დასრულდა, მაინც ვალდებულია მისთვის ცნობილი სასაქმიო ფაქტები საიდუმლოდ შეინახოს — და ამ წესის დარღვევა პრეტენზიის საფუძველი ხდება.