ქონების გადასახადის დაგეგმვა: კანონიერი საშუალებები
ქონების გადასახადის დაგეგმვა იმას ნიშნავს, რომ გადამხდელმა სანამითო გადაწყვეტილებები ისე მიიღოს, რომ საგადასახადო დატვირთვა კანონის ფარგლებში შემცირდეს. ამისთვის ჯერ უნდა ვიცოდეთ, ვინ რაზე იბეგრება: ქონების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო და ორგანიზაცია — ბალანსზე აღრიცხულ აქტივებზე, დაუმონტაჟებელ მოწყობილობებსა და დაუმთავრებელ მშენებლობაზე, აგრეთვე ლიზინგით გაცემულ ქონებაზე; არარეზიდენტი საწარმო — საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ ამავე ქონებაზე; ფიზიკური პირი — საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, იახტებზე, შვეულმფრენებზე, თვითმფრინავებსა და საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 8703 კოდით განსაზღვრულ მსუბუქ ავტომობილებზე.
დაგეგმვის პირველი კონტროლის წერტილი სწორედ ეს წრეა: ქონების მფლობელი პირის სტატუსი და ქონების აღრიცხვის წესი განსაზღვრავს, რა ბაზით იბეგრება ობიექტი. გარდაცვლილი პირის სახელზე რეგისტრირებული, მაგრამ სხვის მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებული ქონებაც დაიბეგრება — გარდა იჯარის, ქირის ან უზუფრუქტის საფუძველზე სარგებლობისა. ეს დეტალები დაგეგმვის გადაწყვეტილებებში წინასწარ უნდა იყოს გათვალისწინებული, რადგან საგადასახადო შედეგის გვიანდელი აღმოჩენისას მისი შეცვლა უკვე შეუძლებელია.
განაკვეთები და ღირებულების წესები
საწარმოსთვის წლიური განაკვეთი დასაბეგრი ქონების ღირებულების არა უმეტეს 1 პროცენტის ოდენობით განისაზღვრება, ხოლო ლიზინგით გაცემული ქონებისთვის იგივე წესი საშუალო წლიურ საბალანსო ნარჩენ ღირებულებაზე აგებულია. სალიზინგო კომპანიისთვის ლიზინგით გაცემულ ქონებაზე წლიური გადასახადი მთელი ლიზინგის პერიოდის განმავლობაში პირველად გაცემის მომენტის საწყისი საბალანსო ღირებულების არა უმეტეს 0.6 პროცენტით განისაზღვრება — ეს განსხვავებული რეჟიმი ლიზინგური სტრუქტურების დაგეგმვის ერთ-ერთი საყრდენია.
ღირებულების ზრდის მამცირებელი წესებიც ასახულია: 2000 წლამდე მიღებულ აქტივებზე ღირებულება სამჯერ იზრდება, 2000-2004 წლებში მიღებულზე — ორჯერ, 2004 წელს მიღებულზე — ერთნახევარჯერ; ამ ზრდისგან გათავისუფლებულია ის საწარმო, რომელიც უძრავ ქონებას გადაფასების მეთოდით აღრიცხავს და აუდიტირებული ანგარიშგება აქვს — ანგარიშგება 4 წლის ვადით გამოიყენება. აქტიური ბალანსის პოლიტიკა, აუდიტის დროულობა და აქტივების მიღების დოკუმენტირება ამრიგად პირდაპირ გავლენს ახდენს გადასახადზე.
მიწის დაგეგმვა: კატეგორია და ტერიტორია
მიწის დაგეგმვის საყრდენი კატეგორიებისა და ტერიტორიების დიფერენციაციაა: სასოფლო-სამეურნეო და ტყის მიწებზე საბაზისო განაკვეთები 1 ჰექტარზე ლარობით დგინდება და ტერიტორიის მიხედვით ცვლის — სახნავისათვის 100-დან 56 ლარამდე, სათიბ-საძოვრებისთვის კი 20-დან 5 ლარამდე. მუნიციპალიტეტს შეუძლია განაკვეთი დადგენილი საბაზისოს 150 პროცენტამდე გაზარდოს. არასასოფლო-სამეურნეო მიწაზე ბაზისი 0.24 ლარია კვადრატულ მეტრზე, ტერიტორიული კოეფიციენტით, რომელიც 1,5-ს არ აღემატება; ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მიწა 3 ლარამდე იბეგრება ჰექტარზე. მიწის შესყიდვისას ამ პარამეტრების წინასწარ გათვალისწინება დაგეგმვის ნაწილია.