შეფასების გასაჩივრება: საიდან იბადება დავოვანი რიცხვი
ქონების გადასახადზე დავა ყველაზე ხშირად სწორედ შეფასებას — იმ რიცხვს ეხება, რომელიც საგადასახადო ორგანომ გამოიანგარიშა. საწარმოსთვის და ორგანიზაციისთვის ქონების გადასახადის წლიური განაკვეთი განისაზღვრება დასაბეგრი ქონების ღირებულების არა უმეტეს 1 პროცენტის ოდენობით. ამ დროს დასაბეგრ ღირებულებად მიიჩნევა საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულება, რომელიც კალენდარული წლის დასაწყისისა და ბოლოსთვის აქტივების საშუალო ღირებულებით გამოიანგარიშება — და სწორედ აქ ჩნდება პირველი საკამათო წერტილი: რომელი ღირებულება ჩაითვალოს საფუძვლად.
კანონი უძრავ ქონებასთან მიმართებით ამ ღირებულების გაზრდასაც ითვალისწინებს: 2000 წლამდე მიღებულ აქტივებზე ის სამჯერ უნდა გაიზარდოს, 2000 წლიდან 2004 წლამდე მიღებულ აქტივებზე — ორჯერ, ხოლო 2004 წელს მიღებულ აქტივებზე — ერთნახევარჯერ; იმ აქტივებზე, რომელთა მიღების შესახებ ინფორმაცია არ არსებობს, გამოიყენება პირველი ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ოდენობა. ამ მასზრდელი წესებისგან განსხვავებით, თუ საწარმო ბალანსზე რიცხულ უძრავ ქონებას გადაფასების მეთოდით აღრიცხავს და აქვს აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგება, აღნიშნული გაზრდა არ ვრცელდება — თუმცა აუდიტირებული ანგარიშგება მხოლოდ 4 წლის ვადით გამოიყენება.
მიწის შეფასება: ბაზისური განაკვეთები
მიწის შემთხვევაში დავის საგანი ხშირად ბაზისური განაკვეთის სისწორეა. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულებისა და ტყის მიწებზე წლიური საბაზისო განაკვეთები დიფერენცირებულია ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებისა და მიწის კატეგორიების მიხედვით და დგინდება 1 ჰექტარზე გაანგარიშებით, ლარში — მაგალითად, სახნავისა და საკარმიდამოსთვის თბილისისა და მარნეულის შემთხვევაში განაკვეთი 100 ლარია ჰექტარზე, ხოლო სხვა ტერიტორიებისთვის ის 95-დან 56 ლარამდე იცვლება; სათიბისა და საძოვრისთვის კი 20-დან 5 ლარამდე მერყეობს.
მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს გადაწყვეტილებით განისაზღვრება გადასახადის განაკვეთი, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს დადგენილი წლიური საბაზისო განაკვეთის 150 პროცენტს. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე განაკვეთი გამოითვლება წელიწადში მიწის ერთ კვადრატულ მეტრზე 0.24 ლარის ოდენობით საბაზისო განაკვეთიდან, და საკრებულოს გადაწყვეტილებით ის მრავლდება ტერიტორიულ კოეფიციენტზე, რომელიც 1,5-ზე მეტი ვერ იქნება. ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისთვის გამოყოფილი მიწა იბეგრება ერთ ჰექტარზე არაუმეტეს 3 ლარით. მიწაზე საგადასახადო ვალდებულება განისაზღვრება საგადასახადო წლის 1 აპრილისათვის მოქმედი განაკვეთების მიხედვით.
გამოანგარიშების ციკლი, რომელიც ქმნის დავოვან თანხას
ქონების გადასახადის საგადასახადო პერიოდად კალენდარული წელი ითვლება. საწარმო დეკლარაციას წარუდგენს საგადასახადო ორგანოს არა უგვიანეს კალენდარული წლის 1 აპრილისა და ამავე ვადაში იხდის გადასახადს; დეკლარაციაში დასაბეგრი ქონების მონაცემები შეიტანება გასული წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ — მიმდინარე წლისას. ქონებაზე გადასახადი მიმდინარე გადასახდელის სახით იხდება არა უგვიანეს 15 ივნისისა, ხოლო მიწაზე — არა უგვიანეს 15 ნოემბრისა. თუ მოსალოდნელი ვალდებულება არანაკლებ 50 პროცენტით მცირდება და ამის შესახებ გადამხდელი არა უგვიანეს 1 ივნისისა აცნობებს ორგანოს, მას შეუძლია მიმდინარე გადასახდელი შეამციროს ან საერთოდ არ გადაიხადოს.
დავის დაწყება და განხილვა
მას შემდეგ, რაც დავოვანი რიცხვი გამოჩნდება, მოქმედებს ზოგადი საგადასახადო დავის წესები: გადაწყვეტილება გასაჩივრდება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს განიხილავს 20 დღის ვადაში და მხოლოდ მომჩივნის მოთხოვნის ფარგლებში. ეს ნიშნავს, რომ შეფასების გასაჩივრება დროის მკაცრ კანონზომიერებაშია ჩახლართული: ჯერ ფიქსირდება დავოვანი გამოთვლის ელემენტი — ღირებულება, კატეგორია, კოეფიციენტი — და შემდეგ ეს ელემენტი მოთხოვნად ფორმულირდება.
პრაქტიკაში წარმატებული საჩივრის საფუძველი ყოველთვის კონკრეტულია: ან ღირებულება არასწორად არის აღებული ბალანსიდან, ან მიწის კატეგორია არასწორია, ან მულტიპლიკატორი არასწორ პერიოდზეა გამოყენებული. ზოგადი უკმაყოფილება რიცხვით საჩივარს არ ასაბუთებს — ასაბუთებს მხოლოდ გამოთვლის ცდომილების დადგენა.
საჩივრის შინაარსი და მტკიცებულებები
შეფასების გასაჩივრებისას საჩივრის შინაარსი გამოთვლის ცდომილებაზე უნდა იყოს ორიენტირებული. ბალანსური ღირებულების დავისას საწარმო წარადგენს ბუღალტრულ აღრიცხვას — აქტივების შეძენის დოკუმენტებს, გადაფასების აქტებს, აუდიტირებულ ანგარიშგებას; მიწის დავისას — ნაკვეთის კადასტრულ მონაცემებს, კატეგორიის დამადასტურებელ დოკუმენტაციას და ტერიტორიულ ერთეულს. საგადასახადო ორგანოს გამოთვლა კი ამ მასალებთან შედარებით შემოწმდება, და სხვაობის ადგილი სწორედ საჩივრის საგანი ხდება.
გამოცდილება აჩვენებს, რომ დავის გადაწყვეტა ხშირად არა წესის უცოდინრობამ, არამედ დოკუმენტაციის სისრულემ წყვიტავს: ცალკეული დარჩენილი აქტი ბალანსის გაზრდის მამცირებელ წესზე თუ ამაღლებს დავას, საჩივარი მის გარეშე აღარ არის სრულყოფილი. ამიტომ მომზადება იწყება საკუთარ აღრიცხვაში წესრიგის დათმობით — და ამას ჩვენი სპეციალისტები თანმიმდევრულად ხელმძღვანელობენ.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენია ქონების გადასახადის განაკვეთი საწარმოსთვის?
წლიური განაკვეთი განისაზღვრება დასაბეგრი ქონების ღირებულების არა უმეტეს 1 პროცენტის ოდენობით; გადაფასების მეთოდისა და აუდიტირებული ანგარიშგების არსებობისას ღირებულების ზრდის წესი არ ვრცელდება.
როგორ ფასდება სასოფლო-სამეურნეო მიწა?
ბაზისური განაკვეთები დიფერენცირებულია ტერიტორიებისა და კატეგორიების მიხედვით, 1 ჰექტარზე ლარობით — სახნავსა და საკარმიდამოსთვის 100-დან 56 ლარამდე; მუნიციპალიტეტს შეუძლია განაკვეთი დადგენილის 150 პროცენტამდე გაზარდოს.
რომელი ვადები ქმნის გამოთვლის ციკლს?
დეკლარაცია და გადახდა — არა უგვიანეს 1 აპრილისა; მიმდინარე გადასახდელი — არა უგვიანეს 15 ივნისისა; მიწაზე გადასახადი — არა უგვიანეს 15 ნოემბრისა; მიწაზე ვალდებულება წლის 1 აპრილის მოქმედი განაკვეთებით განისაზღვრება.
რა ვადაში შეიძლება შეფასების გასაჩივრება?
გადაწყვეტილება გასაჩივრდება ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში; საჩივარი განიხილება 20 დღეში, მხოლოდ მოთხოვნის ფარგლებში.
შეიძლება თუ არა მიმდინარე გადასახდელის არ გადახდა?
დიახ, თუ მოსალოდნელი ვალდებულება არანაკლებ 50 პროცენტით მცირდება და ამის შესახებ ორგანოს არა უგვიანეს 1 ივნისისა ეცნობება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სპეციალისტები დაგეხმარებით შეფასების გადამოწმებასა და საჩივრის მომზადებაში — ბალანსიდან და კატეგორიიდან კოეფიციენტამდე და ვადებამდე. დაგვიკავშირდით — დავოვანი რიცხვი წესებით მოწმდება და არა შთაბეჭდილებებით.