ქორწინების წარმოშობა და რეგისტრაციის ორგანო
ქორწინების სამართლებრივი წარმოშობა საქართველოში მკაფიო ფორმალურ აქტზეა დამოკიდებული: სამოქალაქო კოდექსის 48-ე მუხლის თანახმად, ქორწინების წარმოშობისათვის სავალდებულოა მისი რეგისტრაცია სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს მიერ. ეს ნიშნავს, რომ ცერემონია, რელიგიური ჩვეულება ან ოჯახური ტრადიცია სამართლებრივ ქორწინებას თავისთავად არ ქმნის — მხოლოდ სახელმწიფო რეგისტრაცია ანიჭებს ურთიერთობას სამართლებრივ ძალას და მისგან გამომდინარე ყველა შედეგს. სახელმწიფო რეგისტრაციის აქტი ამავდროულად საჯარო სარწმუნოების რეალური საფუძველიცა: სხვა დაინტერესებული პირები, მათ შორის სახელმწიფო ორგანოები და საფინანსო დაწესებულებები, ქორწინების არსებობას სწორედ აქტების რეგისტრაციის ჩანაწერიდან იგებენ. ამიტომ რეგისტრაციაზე უარის თქმა ან მისი გაჭიანურება არა მხოლოდ ფორმალური, არამედ პრაქტიკული პრობლემაა.
რეგისტრაციის ადგილი
ადგილის არჩევა თავისუფალია: სამოქალაქო კოდექსის 49-ე მუხლის თანახმად, ქორწინების რეგისტრაცია ხორციელდება დაქორწინების მსურველ პირთა მიერ არჩეული ადგილის მიხედვით. განსაკუთრებული წესი მოქმედებს პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირის შესახებ: მისი ქორწინების რეგისტრაცია ხორციელდება ამ დაწესებულებაში სპეციალურად გამოყოფილ ადგილას. ასე კანონი პატიმრობასაც კი ვერ ხდის ქორწინების უფლების ბარიერად. ადგილის არჩევის თავისუფლება პრაქტიკულ მოქნილობას ქმნის: წყვილს შეუძლია ის ადგილი აირჩიოს, სადაც რეგისტრაცია მათი ოჯახური ან პრაქტიკული გარემოებებისთვის ყველაზე მოსახერხებელია, და ეს გადაწყვეტილება კანონით შეზღუდული არ არის.
რეგისტრაციის პირობები და საქორწინო ასაკი
რეგისტრაციისათვის აუცილებელია დაქორწინების მსურველ პირთა საქორწინო ასაკი და თანხმობა — ეს ორი პირობა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლშია ჩამოყალიბებული. საქორწინო ასაკთან დაკავშირებით კანონი მკაფიოა: 51-ე მუხლის თანახმად, ქორწინება დაიშვება 18 წლის ასაკიდან. შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონე სრულწლოვან პირთა ქორწინება დაიშვება მზრუნველის წინასწარი წერილობითი თანხმობით, ხოლო თანხმობაზე უარის ან თანხმობის მიღების შეუძლებლობის შემთხვევაში — სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამრიგად, ნების გამოვლენასა და ასაკობრივ კრიტერიუმს კანონი განსაკუთრებული ყურადღებით იცავს. ეს ორი პირობა ერთად უზრუნველყოფს, რომ ქორწინება ეფუძნებოდეს როგორც სრულ სამართლებრივ შესაძლებლობას, ისე თავისუფალ და გააზრებულ თანხმობას. საქორწინო ასაკის მოთხოვნა იცავს მხარეთა სიმწიფეს, ხოლო თანხმობის პირობა გამორიცხავს იძულებას ან უსაფუძვლო გადაწყვეტილებას; შეზღუდული ქმედუნარიანობის შემთხვევაში კი დამატებითი კონტროლი მზრუნველის ან სასამართლოს მეშვეობით ხორციელდება.