საჯარო პირთა დაცვა — ჩარჩო და ზღვარი
პოლიტიკოსის, ჩინოვნიკის ან საზოგადოებრივად ცნობილი პირის რეპუტაცია ყველაზე ხშირად საჯარო კრიტიკის ქარპირია, და სწორედ ამიტომ მისი დაცვა განსაკუთრებულ სიზუსტეს საჭიროებს. პირველივე უნდა ითქვას ცხადად: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში საჯარო პირის განსაკუთრებული სტატუსის კოდიფიცირებული დოქტრინა არ არსებობს — ის დაუწერელი სასამართლო პრაქტიკის ფენაა. წერილობითი საფუძველი კი ორია: მუხლი 18 — პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება ან საქმიანი რეპუტაცია; და მუხლი 993 — აშკარად არასწორი ფაქტების გავრცელების ანაზღაურება. საჯარო პირიც ამ ნორმებით იცავს თავს — უბრალოდ მის შემთხვევაში საზოგადოებრივი ინტერესის გამონაკლისი უფრო ფართოდ მუშაობს.
საზოგადოებრივი ინტერესის გამონაკლისი — მუხლი 993-ის მეორე ნაწილი
საჯარო პირის საქმეში მთავარი სამართლებრივი ფილტრი მუხლი 993-ის მეორე ნაწილია: ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა ისეთი გამონათქვამებისას, რომლებიც ემსახურება კანონიერი საზოგადოებრივი ინტერესების დაცვას. საჯარო თანამდებობის პირის საქმიანობაზე კრიტიკა სწორედ ამ წრეში ედება — და სწორედ ამიტომ საქმე ყოველთვის ზღვრის დადგენაზე აგებს: ემსახურებოდა თუ არა გამონათქვამი კანონიერ საზოგადოებრივ ინტერესს და იყო თუ არა გავრცელებული ფაქტი აშკარად არასწორი. კრიტიკა დაცულია; მცდარი ფაქტის დამკვიდრება — არა. ეს განსხვავება საჯარო პირის საქმის ბირთვია.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ საჯარო პირის დაცვის საქმე ორი მიმართულებით იწერება: იმის დასაბუთება, რომ გავრცელებული მტკიცება ფაქტი იყო და აშკარად მცდარი აღმოჩნდა; და იმის ჩვენება, რომ დაზარალებულის მოთხოვნა სიმართლის აღდგენას ემსახურება და არა კრიტიკოსის დასჯას. ორივე მიმართულება მტკიცებულებებს ითხოვს — და ორივე წინასწარ გეგმავს.
ბოროტად გამოყენების ზღვარი — მუხლი 115
მეორე მხრიდან, საჯარო პირი თავადაც შეიძლება უფლების ბოროტად გამომყენებელი იყოს: დაცვის მოთხოვნა შეიძლება გახდეს ხმის ჩახშობის ინსტრუმენტი. მუხლი 115 ამ საზღვარს აწესრიგებს: სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად; დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. საჯარო პირის საქმეში ეს ნორმა ორმხრივ ფილტრს ქმნის: ის ხელყოფს როგორც მცდარი ფაქტების გავრცელებას, ისე იმ მოთხოვნებს, რომლებიც კრიტიკის დასჯას და არა სიმართლის აღდგენას ემსახურება. სასამართლო ორივე მიმართულებით აფასებს მოქმედების მიზანს.