უსასყიდლოდ გადაცემა და პირდაპირი მიყიდვა — რას არეგულირებს კანონი
სახელმწიფო ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა და პირდაპირი მიყიდვა სახელმწიფო ქონების განკარგვის იმ ფორმებს მიეკუთვნება, რომლებიც გამოირჩევიან აუქციონისგან: აქ გადამწყვეტია არა ვაჭრობა, არამედ სახელმწიფო ორგანოს გადაწყვეტილება და კანონით გათვალისწინებული განსაკუთრებული საფუძვლები. ამ სფეროში მოქმედი ნორმები აწესრიგებს სამ ჯგუფად გაერთიანებულ საკითხს: საპრივატიზებო თანხის განსაზღვრის განსაკუთრებულ შემთხვევებს, ქონების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას და კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირ მიყიდვას.
თითოეული ამ ფორმისთვის დამახასიათებელია საერთო ნიშანი: გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო საქართველოს მთავრობაა, ხოლო კონკრეტული პროცედურული დეტალები — თანხების განსაზღვრის წესი, ინიცირებისა და ანაზღაურების პირობები — ხშირად მთავრობის დადგენილებებით ან მინისტრის ბრძანებებით დგინდება. ამიტომ კონკრეტული გარიგების დაგეგმვისას აუცილებელია კანონთან ერთად შესაბამისი სამართლებრივი აქტების შესწავლაც.
საწყისი საპრივატიზებო თანხის განსაზღვრის განსაკუთრებული შემთხვევები
კანონი პირდაპირ უშვებს საწყისი საპრივატიზებო თანხის საბაზრო ღირებულებაზე დაბლა განსაზღვრას განსაკუთრებულ შემთხვევებში. კერძოდ, სახელმწიფო ქონების პირობებით გამოცხადებული აუქციონის ფორმით პრივატიზებისას, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით, საწყისი საპრივატიზებო თანხა შეიძლება განისაზღვროს ამ ქონების საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად.
განსაკუთრებული წესი ვრცელდება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ, იჯარით გაუცემელ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე: ასეთი მიწის შემთხვევაში საწყისი თანხა შეიძლება დადგინდეს კანონით დადგენილ ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად. ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ფასის ინსტრუმენტს იყენებს ინვესტიციების მისაზიდავად — მაგრამ შემცირების ფორმატს ყოველთვის მთავრობის დადგენილება აწესრიგებს, და არა გამყიდველი ორგანოს შეხედულება.
პრაქტიკული თვალსაზრისით, თუ თქვენ გეგმავთ მონაწილეობას პირობებით გამოცხადებულ აუქციონში, საწყისი თანხის შემოწმება საბაზრო შეფასებასთან შედარებით სასარგებლო ინფორმაციას მოგცემთ პირობების შესახებ მსჯელობისას. კანონი ამ შემთხვევებში პირდაპირ მიუთითებს, რომ შემცირებული ფასი დასაშვებია მხოლოდ დადგენილი წესის ფარგლებში.
უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა — დევნილებისთვის
სახელმწიფო ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის მთავარი მიმღები კანონით განსაზღვრული სოციალურად მგრძნობიარე ჯგუფია. კერძოდ, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით სახელმწიფო ქონება უსასყიდლოდ საკუთრებაში შეიძლება გადაეცეს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირებს — დევნილებს.
გადაწყვეტილების მისაღებად საკითხს ამზადებს და მთავრობას წარუდგენს ქონების მმართველი. ეს ნიშნავს, რომ პროცესი იწყება სისტემური ორგანოს წინადადებით და არა პირდაპირ მიმღების განაცხადით, თუმცა დევნილთა ინტერესი ამ გადაწყვეტილების არსებით საფუძველს წარმოადგენს.
მნიშვნელოვანია ვადების წესიც: მთავრობის მიერ უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ აქტის მიღებიდან 3 თვის ვადაში ქონების სააგენტოსა და ქონების შემძენს შორის იდება შესაბამისი ხელშეკრულება. თუ ამ ვადაში ხელშეკრულება არ გაფორმდება, მთავრობის აქტი ძალას კარგავს ვადის გასვლის შემდეგ. ეს კონსტრუქცია ხელშეკრულების დედლაინს რეალურ სანქციას უკავშირებს — გადაწყვეტილება თვითონ არ არის უვადო.

