სერვისის შესახებ
ალგორითმები დღეს წყვეტენ, რომელ ფასს ხედავს მომხმარებელი, რომელი შეთავაზება ჩნდება ეკრანზე პირველი, რამდენი ნაბიჯია საჭირო შეკვეთის გასაუქმებლად და რომელი ინფორმაცია რჩება ფანჯრის ქვემოთ. საქართველოს სამართალში ალგორითმების ცალკე, სპეციალური კანონი არ არსებობს — მათი მართვის სამართლებრივი ჩარჩო სამომხმარებლო კანონმდებლობაა: უსამართლო კომერციული საქმიანობის აკრძალვა და მისი გამოვლინებები — მოქმედებით გამოხატული და უმოქმედობით გამოხატული შეცდომაში შემყვანი კომერციული საქმიანობა, აგრესიული კომერციული საქმიანობა. სწორედ ამ ნორმებით ფასდება მანიპულაციური ინტერფეისი: თუ ალგორითმული გადაწყვეტილება მომხმარებელს აიძულებს ისეთი გარიგების დადებას, რომელსაც სრული ინფორმაციის პირობებში არ დადებდა, ეს უკვე სამართლებრივი პრობლემაა და არა მხოლოდ დიზაინის საკითხი. ჩვენი სერვისი განკუთვნილია როგორც მომხმარებლებისთვის, რომლებიც მანიპულაციის მსხვერპლნი გახდნენ, ისე ბიზნესისთვის, რომელიც სურს საკუთარი ციფრული სერვისების შესაბამისობის შემოწმება.
უსამართლო კომერციული საქმიანობის ზოგადი აკრძალვა
სამომხმარებლო კანონმდებლობის მეოცდამეოთხე მუხლი ადგენს საბაზისო წესს: უსამართლო კომერციული საქმიანობა აკრძალულია. უსამართლოდ მიიჩნევა ის კომერციული საქმიანობა, რომელიც კეთილსინდისიერების მოთხოვნებს ეწინააღმდეგება და არსებითად უარყოფითად ცვლის ან შესაძლოა შეცვალოს საშუალო მომხმარებლის ეკონომიკური ქცევა იმ საქონელთან ან მომსახურებასთან მიმართებით, რომელიც მას მიაწოდეს ან მისთვის არის განკუთვნილი. იგივე წესი იცავს მომხმარებელთა ჯგუფებსაც: თუ კომერციული საქმიანობა მიმართულია განსაზღვრული ჯგუფისკენ, გათვალისწინებული უნდა იყოს ამ ჯგუფის საშუალო წევრის ეკონომიკური ქცევა, ხოლო განსაკუთრებით მოწყვლადი ჯგუფის — მაგალითად, ასაკის ან შესაძლებლობების გამო შეზღუდული მომხმარებლების — შემთხვევაში სწორედ ამ ჯგუფის საშუალო წევრის ქცევა ფასდება. ამასთან, კანონი ბუნებრივ საზღვარსაც აწესებს: კომერციული საქმიანობა უსამართლოდ არ მიიჩნევა, თუ რეკლამაში მოცემული ინფორმაცია მხოლოდ გაზვიადებულია ან პირდაპირი მნიშვნელობით არ უნდა იქნეს გაგებული. უსამართლო კომერციულ საქმიანობად მიიჩნევა შეცდომაში შემყვანი კომერციული საქმიანობა ან აგრესიული კომერციული საქმიანობა — და სწორედ ამ ორ ფორმაში ერთვება ალგორითმული მანიპულაციის უმეტესობა.
მოქმედებით გამოხატული შეცდომაში შემყვანი კომერციული საქმიანობა
ოცდამეხუთე მუხლი აკრძალვის ქვეშ აყენებს იმ პრაქტიკას, რომელიც მომხმარებელს აქტიურად შეაყვანს შეცდომაში. კანონი პირდაპირ ასახელებს იმ ხერხებს, რომლებიც ციფრულ გარემოშიც აქტიურად გამოიყენება: სპეციალურ ფასად შეთავაზება მნიშვნელოვანი ინფორმაციის გამჟღავნების გარეშე, როცა მოვაჭრე ვარაუდობს, რომ ამ საქონლის ან მომსახურების აღნიშნული რაოდენობითა და ფასად მიწოდებას ვერ შეძლებს; სპეციალური ფასის დაპირება და შემდეგ რეკლამირებული საქონლის ჩვენებაზე, შეკვეთის მიღებაზე ან გონივრულ ვადაში მიწოდებაზე უარის თქმა; ცრუ განაცხადი იმის შესახებ, რომ განსაკუთრებული პირობები მოქმედებს დროის მცირე მონაკვეთში, რათა მომხმარებელმა მყისიერი გადაწყვეტილება მიიღოს და არ მიეცეს საკმარისი დრო ინფორმირებული გადაწყვეტილებისთვის; განაცხადი, რომ საქონელი უსასყიდლოა, თუმცა მომხმარებელს დამატებითი თანხის გადახდა უწევს; პირამიდული სქემის ჩამოყალიბება ან ხელშეწყობა; მარკეტინგულ მასალაში გადახდის დამავალდებულებელი დოკუმენტის ჩადება, რაც მომხმარებელს მცდარ შთაბეჭდილებას უქმნის, თითქოს მან საქონელი შეუკვეთა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზოგადი ფორმულირებაც: შეცდომაში შემყვანად მიიჩნევა მცდარი ინფორმაციის მიწოდება ან ინფორმაციის ისეთი ფორმით მიწოდება — თუნდაც ფაქტობრივად სწორი შინაარსით — რამაც გამოიწვია ან შესაძლოა გამოიწვიოს მომხმარებლის მოტყუება და გარიგების დადება, რომელსაც ის სხვაგვარად არ დადებდა.

