აქტივების აღდგენა (Crypto Asset Recovery) არის უაღრესად სპეციფიკური და რთული იურიდიული მომსახურება, რომელიც მიზნად ისახავს მოპარული, დაკარგული ან თაღლითური გზით მითვისებული ციფრული აქტივების დაბრუნებას. კრიპტოვალუტის სამყაროში გავრცელებულია მოსაზრება, რომ "კოდი კანონია" და ტრანზაქციები შეუქცევადია, რაც ქურდობას ლეგალურს ხდის. ეს მცდარი შეხედულებაა. საქართველოს კანონმდებლობით, კრიპტოვალუტა განიხილება როგორც არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე და მისი მითვისება დასჯადია. აქტივების აღდგენა მოითხოვს არა მხოლოდ სამართლებრივ ცოდნას, არამედ "ბლოკჩეინ ფორენზიკის" (Blockchain Forensics) ტექნოლოგიების გამოყენებას, რათა მოხდეს თანხის კვალის გაყოლა და მისი საბოლოო დანიშნულების ადგილის (მაგ., ცენტრალიზებული ბირჟის) იდენტიფიცირება.
მომსახურება მოიცავს კომპლექსურ პროცესს, დაწყებული ტექნიკური გამოძიებიდან, დამთავრებული სასამართლო აღსრულებით. სერვისის ეტაპებია:
- ბლოკჩეინ ანალიზი (On-chain Investigation): მოპარული თანხების მოძრაობის კვალის გაყოლა სპეციალური პროგრამებით, რათა დადგინდეს, სად შეჩერდა აქტივი (მაგ., რომელ ბირჟაზე ან საფულეზე).
- იურიდიული შეტყობინება (Legal Notice): კრიპტო-ბირჟებისთვის ან სხვა პროვაიდერებისთვის ოფიციალური წერილის გაგზავნა მოთხოვნით, რომ გაყინონ საეჭვო ანგარიში შიდა AML პოლიტიკის საფუძველზე.
- სისხლისსამართლებრივი დევნა: სამართალდამცავ ორგანოებთან თანამშრომლობა, მტკიცებულებების წარდგენა და კიბერდანაშაულის გამოძიების ინიცირება.
- სამოქალაქო დავა: სარჩელის აღძვრა უსაფუძვლო გამდიდრების ან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით და სასამართლოს გზით აქტივების დაყადაღება (უზრუნველყოფის ღონისძიება).
- საერთაშორისო თანამშრომლობა: თუ აქტივები გავიდა საქართველოს ფარგლებს გარეთ, უცხოელ იურისტებთან და ორგანოებთან კოორდინაცია.
აქტივების აღდგენის საჭიროება დგება სხვადასხვა სცენარში. სცენარი 1: ინვესტორი გახდა "ფიშინგის" მსხვერპლი და ჰაკერმა მისი საფულიდან თანხა გაიტანა. ბლოკჩეინ ანალიზმა აჩვენა, რომ თანხა გადაირიცხა დიდ საერთაშორისო ბირჟაზე. იურისტის სწრაფი ჩარევა ბირჟის Compliance განყოფილებასთან საშუალებას იძლევა, ანგარიში დროებით გაიყინოს. სცენარი 2: საინვესტიციო თაღლითობა (Scam), სადაც "ბროკერი" ჰპირდება მოგებას, მაგრამ თანხას არ აბრუნებს. აქტივების აღდგენის სპეციალისტები ადგენენ თაღლითების რეალურ ვინაობას ციფრული კვალის მიხედვით. სცენარი 3: შეცდომით განხორციელებული ტრანზაქცია ან ოჯახური დავა (მაგ., განქორწინება), სადაც საჭიროა კრიპტო აქტივების მოძიება და გაყოფა.
სამართლებრივი ჩარჩო ეფუძნება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსს (უსაფუძვლო გამდიდრება, მფლობელობის დაცვა) და სისხლის სამართლის კოდექსს (კიბერდანაშაული, თაღლითობა, მითვისება). მიუხედავად იმისა, რომ კრიპტო-სამართალი ახალია, ქართულ სასამართლოებს უკვე აქვთ პრაქტიკა კრიპტოვალუტის დაყადაღების თაობაზე. წარმატების გასაღები არის სისწრაფე — რაც უფრო მალე დაიწყება კვალის გაყოლა, მით უფრო დიდია შანსი, რომ თანხა არ იყოს "გათეთრებული" (Mixed) და მისი დაბრუნება მოხერხდეს.
პროცესი იწყება დაზარალებულისგან ინფორმაციის შეგროვებით (TxID, საფულის მისამართები). სპეციალისტები აფასებენ საქმის პერსპექტივას: თუ თანხა გავიდა "მიქსერში" (Mixer) ან არარეგულირებად ბირჟაზე, შანსები მცირდება. თუმცა, თუ კვალი მიდის რეგულირებად VASP-თან, იურისტები იწყებენ სამართლებრივ პროცედურებს.
Legal.ge არის პლატფორმა, სადაც იპოვით იურისტებს, რომლებსაც ესმით როგორც სამართალი, ისე ბლოკჩეინ ტექნოლოგია. დაკარგული კრიპტო არ ნიშნავს სამუდამოდ დაკარგულს. იმოქმედეთ სწრაფად და მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტებს Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...