დეცენტრალიზებული ავტონომიური ორგანიზაციები (DAO) წარმოადგენს მართვის რევოლუციურ მოდელს, სადაც გადაწყვეტილებები მიიღება არა ცენტრალური ხელმძღვანელობის, არამედ საზოგადოების (ტოკენის მფლობელების) მიერ სმარტ კონტრაქტების საშუალებით. თუმცა, „კოდი კანონია“ პრინციპი ხშირად ეჯახება ტრადიციულ სამართლებრივ რეალობას. რეალურ სამყაროში ოპერირებისთვის — კონტრაქტების გასაფორმებლად, თანამშრომლების დასაქირავებლად ან საბანკო ანგარიშის გასახსნელად — DAO-ს სჭირდება „სამართლებრივი გარსი“ (Legal Wrapper). DAO-ს მმართველობის იურიდიული მომსახურება უზრუნველყოფს ხიდის გადებას ბლოკჩეინ ტექნოლოგიასა და საქართველოს კანონმდებლობას შორის, რაც იცავს ორგანიზაციის წევრებს პერსონალური პასუხისმგებლობისგან და ქმნის ლეგალური ოპერირების ჩარჩოს.
რას მოიცავს DAO-ს მმართველობის მომსახურება?
ეს სერვისი აერთიანებს კორპორაციულ სამართალსა და Web3 სპეციფიკას:
- სამართლებრივი სტრუქტურირება (Legal Wrapping): DAO-სთვის შესაფერისი იურიდიული ფორმის შერჩევა (მაგ. შპს, არასამეწარმეო იურიდიული პირი) და მისი რეგისტრაცია.
- წესდებისა და მმართველობის დოკუმენტების შემუშავება: DAO-ს კონსტიტუციის და სმარტ კონტრაქტების ლოგიკის ასახვა რეალურ იურიდიულ დოკუმენტებში (Bylaws, Operating Agreement).
- პასუხისმგებლობის შეზღუდვა: სტრუქტურის ისე მოწყობა, რომ DAO-ს წევრები არ აგებდნენ პასუხს ორგანიზაციის ვალდებულებებზე საკუთარი ქონებით.
- ტოკენომიკის იურიდიული ანალიზი: მმართველობითი ტოკენების (Governance Tokens) სტატუსის განსაზღვრა (არის თუ არა ფასიანი ქაღალდი).
- ინტელექტუალური საკუთრების დაცვა: DAO-ს მიერ შექმნილი კოდის, ბრენდისა და კონტენტის იურიდიული დაცვა.
- დავების გადაწყვეტა: მექანიზმების შექმნა, თუ როგორ უნდა გადაწყდეს დავა წევრებს შორის, როცა სმარტ კონტრაქტი ამას ვერ არეგულირებს.
გავრცელებული სიტუაციები
DAO-ს მმართველობის სერვისი საჭიროა მაშინ:
- როდესაც DAO გეგმავს ინვესტირებას რეალურ აქტივებში (უძრავი ქონება, კომპანიის წილები) და სჭირდება იურიდიული პირი ამ აქტივების დასარეგისტრირებლად.
- როდესაც დეველოპერების ჯგუფს სურს გაუშვას პროექტი, მაგრამ ეშინიათ, რომ მათი ტოკენი ჩაითვლება არარეგისტრირებულ ფასიან ქაღალდად.
- როდესაც DAO-ს სჭირდება გრანტების გაცემა ან კონტრაქტორების დაქირავება და აუცილებელია ოფიციალური ხელშეკრულებების გაფორმება.
- როდესაც ხდება „Treasury Management“ (ხაზინის მართვა) და საჭიროა გადაწყვეტილების მიღების პროცედურების ფორმალიზება.
- როდესაც DAO-ს წევრებს შორის წარმოიშობა კონფლიქტი, რომელიც ვერ გვარდება „On-chain“ კენჭისყრით.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
საქართველოში არ არსებობს სპეციალური კანონი DAO-ების შესახებ (როგორიც აქვს ვაიომინგს ან მარშალის კუნძულებს), ამიტომ გამოიყენება არსებული კორპორაციული სამართალი. ძირითადი აქტებია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და „მეწარმეთა შესახებ“ კანონი. DAO ხშირად ფორმდება როგორც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს) ან არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი (ა(ა)იპ), გააჩნია მის მიზნებს. მნიშვნელოვანია, რომ წესდებაში სწორად იყოს გაწერილი გადაწყვეტილების მიღების მექანიზმები, რათა სმარტ კონტრაქტით მიღებულმა ხმებმა იურიდიული ძალა შეიძინოს. თუ DAO არ დარეგისტრირდება, ის შეიძლება ჩაითვალოს ამხანაგობად (სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით), რაც წევრებს აკისრებს შეუზღუდავ პერსონალურ პასუხისმგებლობას — სწორედ ამის თავიდან აცილებაა მთავარი იურიდიული ამოცანა.
მომსახურების პროცესი
DAO-ს სამართლებრივი გამართვა Legal.ge-ს სპეციალისტებთან მოიცავს:
- მიზნების იდენტიფიკაცია: გარკვევა, თუ რას ემსახურება DAO (ინვესტიცია, ქველმოქმედება, პროტოკოლის მართვა).
- იურიდიული ფორმის შერჩევა: ოპტიმალური ფორმის (შპს, ა(ა)იპ, ფონდი) შერჩევა საქართველოს იურისდიქციაში.
- დოკუმენტაციის დრაფტინგი: ჰიბრიდული წესდების მომზადება, რომელიც აღიარებს ბლოკჩეინ კენჭისყრას.
- რეგისტრაცია: ორგანიზაციის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.
- საოპერაციო მხარდაჭერა: ყოველდღიური იურიდიული საკითხების მოგვარება (KYC, კონტრაქტები, გადასახადები).
რატომ Legal.ge?
DAO არის ახალი და რთული ფენომენი. ტრადიციული იურისტები ხშირად ვერ იგებენ, თუ როგორ მუშაობს მულტი-სიგ (Multi-sig) საფულე ან ტოკენით ხმის მიცემა. Legal.ge გაძლევთ წვდომას Web3-ზე ორიენტირებულ იურისტებთან, რომლებსაც შეუძლიათ თქვენი დეცენტრალიზებული ხედვა მოაქციონ უსაფრთხო სამართლებრივ ჩარჩოში, დაიცვან თქვენი საზოგადოება და უზრუნველყონ პროექტის მდგრადობა.
განახლდა: ...