ღია კოდის ლიცენზირება (Open Source Licensing) წარმოადგენს სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც განსაზღვრავს პროგრამული უზრუნველყოფის კოდის გამოყენების, მოდიფიცირებისა და გავრცელების წესებს. მიუხედავად იმისა, რომ „ღია კოდი“ ხშირად ასოცირდება უფასო გამოყენებასთან, ის ექვემდებარება სპეციფიკურ ლიცენზიებს (GPL, Apache, MIT, BSD და ა.შ.), რომელთა დარღვევამ შეიძლება სერიოზული სამართლებრივი პრობლემები შეუქმნას კომპანიას. განსაკუთრებით რისკიანია ე.წ. „ვირუსული“ ანუ Copyleft ლიცენზიები, რომელთა გამოყენებამ საკუთარ პროდუქტში შესაძლოა დაგავალდებულოთ თქვენი მთლიანი კომერციული კოდის გასაჯაროება. ქართული სტარტაპებისა და ტექნოლოგიური კომპანიებისთვის, რომლებიც მიზნად ისახავენ საერთაშორისო ბაზარს, ღია კოდის სწორი მართვა გადამწყვეტია ინტელექტუალური საკუთრების დასაცავად.
Legal.ge გთავაზობთ სრულყოფილ საკონსულტაციო მომსახურებას ღია კოდის ლიცენზირების სფეროში. ჩვენი ექსპერტები დაგეხმარებიან ლიცენზიების თავსებადობის ანალიზში, შესაბამისობის პოლიტიკის (Compliance Policy) შემუშავებასა და ისეთი სტრატეგიის არჩევაში, რომელიც დაიცავს თქვენს საკუთრებას (Proprietary Code) გაუთვალისწინებელი „გახსნისგან“.
code Code download content_copy expand_lessრას მოიცავს ღია კოდის სერვისი?
ჩვენ ვეხმარებით კომპანიებს უსაფრთხოდ გამოიყენონ ღია კოდი:
- ლიცენზიების იდენტიფიკაცია და აუდიტი: თქვენს პროდუქტში გამოყენებული მესამე მხარის ბიბლიოთეკებისა და კომპონენტების სკანირება და მათი ლიცენზიების სამართლებრივი ანალიზი.
- თავსებადობის შემოწმება: სხვადასხვა ლიცენზიის (მაგ. GPL და Proprietary) თავსებადობის დადგენა, რათა თავიდან იქნეს აცილებული კონფლიქტი.
- ორმაგი ლიცენზირების (Dual Licensing) სტრატეგია: ბიზნეს მოდელის შემუშავება, სადაც კომპანია ერთსა და იმავე პროდუქტს ავრცელებს როგორც ღია (უფასო), ისე კომერციული (ფასიანი) ლიცენზიით.
- სადავო სიტუაციების მოგვარება: დახმარება საავტორო უფლებების დარღვევის შესახებ მიღებული პრეტენზიების (Copyright Claims) მართვაში.
- შიდა პოლიტიკის დანერგვა: დეველოპერებისთვის გაიდლაინების შექმნა — რომელი ბიბლიოთეკების გამოყენებაა დაშვებული და რომელის არა.
- M&A ტრანზაქციები: ინვესტირების ან კომპანიის გაყიდვის წინ კოდის აუდიტი (Due Diligence) ინვესტორის დასარწმუნებლად IP უფლებების სისუფთავეში.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
რისკები, რომლებიც დაკავშირებულია ღია კოდთან:
- GPL ვირუსი: დეველოპერმა გამოიყენა GPL ლიცენზიის მქონე მცირე ბიბლიოთეკა კომერციულ აპლიკაციაში. ლიცენზიის პირობებიდან გამომდინარე, მთელი აპლიკაცია უნდა გახდეს ღია კოდის მქონე, რაც ანგრევს ბიზნეს მოდელს.
- პატენტის დარღვევა: ზოგიერთი ღია ლიცენზია შეიცავს პატენტებთან დაკავშირებულ პუნქტებს, რამაც შეიძლება შეზღუდოს კომპანიის უფლება, დაიცვას თავისი გამოგონება.
- ავტორის მითითების (Attribution) ვალდებულება: კომპანიამ გამოიყენა MIT ლიცენზიის კოდი, მაგრამ არ მიუთითა ავტორი და ლიცენზიის ტექსტი პროდუქტში, რაც სამართლებრივი დარღვევაა.
- Tivoization: ტექნიკური შეზღუდვები, რომლებიც ხელს უშლის ღია კოდის მოდიფიცირებული ვერსიის გაშვებას მოწყობილობაზე (GPLv3 კრძალავს ამას).
სამართლებრივი ჩარჩო: საერთაშორისო აღიარება
მიუხედავად იმისა, რომ ღია კოდის ლიცენზიები (განსაკუთრებით აშშ-ს სამართალზე დაფუძნებული) პირდაპირ არ არის ნახსენები საქართველოს კანონმდებლობაში, ისინი აღიარებულია როგორც საავტორო ხელშეკრულებები. „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ კანონი იცავს პროგრამულ უზრუნველყოფას, ხოლო ლიცენზია განსაზღვრავს ამ უფლებების გადაცემის პირობებს. საერთაშორისო პრაქტიკით, ამ ლიცენზიების დარღვევა იწვევს პასუხისმგებლობას.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
- სკანირება: კოდის ბაზის ავტომატური ან მანუალური შემოწმება.
- რისკების რანჟირება: წითელი (აკრძალული), ყვითელი (საყურადღებო) და მწვანე (უსაფრთხო) ლიცენზიების გამოყოფა.
- რემედიაცია: პრობლემური კოდის ჩანაცვლება ან ლიცენზიის შეძენა.
- დოკუმენტირება: შესაბამისობის ანგარიშის მომზადება.
რატომ ავირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
ღია კოდი მძლავრი იარაღია, მაგრამ მას სჭირდება ფრთხილი მოპყრობა. ჩვეულებრივი იურისტები ხშირად ვერ ერკვევიან ტექნიკურ ნიუანსებში. Legal.ge-ს ექსპერტები ფლობენ როგორც იურიდიულ, ისე ტექნიკურ კომპეტენციას, რათა უზრუნველყონ თქვენი პროდუქტის სამართლებრივი უსაფრთხოება ინოვაციის შეფერხების გარეშე.
განახლდა: ...