არსებობს თუ არა საქართველოში სტანდარტული სახელშეკრულებო პირობების ინსტიტუტი
საერთაშორისო პრაქტიკაში სტანდარტული სახელშეკრულებო პირობები ცნობილია, როგორც მონაცემთა გადაცემის ევროპული მექანიზმი, რომელიც წინასწარ დამტკიცებული შაბლონური პირობების ნაკრებს წარმოადგენს. ამ გვერდზე მნიშვნელოვანია ერთი რამ საწყისადვე ვთქვათ პირდაპირ: საქართველოს კანონმდებლობაში ასეთი სახის, დამტკიცებული ტიპური პირობების ცალკეული ინსტრუმენტი არ არსებობს. ამის ნაცვლად „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 37-ე და 38-ე მუხლები ქმნის ფუნქციურად მსგავს, მაგრამ საკუთარ მექანიზმს: ხელშეკრულებით უზრუნველყოფილი გარანტიები ზემდგომი ორგანოს ნებართვით.
ეს განსხვავება პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია: უცხოური შაბლონების უბრალოდ გადმოტანა ქართულ კონტრაქტში კანონიერებას ავტომატურად არ უზრუნველყოფს. ქართული კანონი მოითხოვს საკუთარ პროცედურაზე გავლას — და სწორედ ამ პროცედურის ნაბიჯებს ხსნის ეს გვერდი.
ხელშეკრულებით გარანტიების მექანიზმი
37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ზოგადი წესის მიხედვით, მონაცემთა სხვა სახელმწიფოსთვის და საერთაშორისო ორგანიზაციისთვის გადაცემა დასაშვებია, თუ არსებობს კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები და შესაბამის სახელმწიფოში ან ორგანიზაციაში უზრუნველყოფილია მონაცემთა დაცვისა და სუბიექტის უფლებების დაცვის სათანადო გარანტიები. როდესაც ეს ზოგადი პირობა არ არის დაკმაყოფილებული, მე-2 პუნქტის შესაბამისი ქვეპუნქტი იძლევა გამოსავალს: გადაცემა დასაშვებია, თუ დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი უზრუნველყოფს მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიებს ხელშეკრულებით — დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირსა და შესაბამის სახელმწიფოს, ასეთი სახელმწიფოს სათანადო საჯარო დაწესებულებას, იურიდიულ პირს ან ფიზიკურ პირს ან საერთაშორისო ორგანიზაციას შორის დადებული ხელშეკრულებით.
ამ მექანიზმის ცენტრალური ელემენტი ნებართვაა. ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემა შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ნებართვის მიღების შემდეგ, რომლის გაცემის წესი გენერალური აუდიტორის ნორმატიული აქტით დგინდება. ეს ნიშნავს, რომ ხელშეკრულება ერთპიროვნული საკმარისი არ არის: მას ზემდგომი ორგანოს წინასწარი თანხმობა სჭირდება.
რა პირობები უნდა შეიცავდეს ხელშეკრულება
კანონი ხელშეკრულების შინაარსის მიმართ მკაფიო მოთხოვნას აყალიბებს: ასეთი გადაცემის შესახებ შეთანხმება უნდა ითვალისწინებდეს სავალდებულო სამართლებრივი ძალის მქონე შესასრულებელ პირობებს. ანუ პირობები არ უნდა იყოს დეკლარაციული — მათ რეალურად შესასრულებელი ხასიათი უნდა ჰქონდეთ, რათა მონაცემთა სუბიექტს და ზემდგომ ორგანოს საშუალება ჰქონდეთ მათზე დაყრდნობით მოითხოვონ დაცვა.
გარდა ამისა, გადაცემის ნებისმიერ დაშვებულ შემთხვევაში დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია მიიღოს მონაცემთა უსაფრთხო გადაცემისთვის აუცილებელი ორგანიზაციული და ტექნიკური ზომები. შემდგომი გადაცემა მესამე მხარისთვის კი დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის ემსახურება თავდაპირველ მიზნებს და აკმაყოფილებს იმავე საფუძვლებსა და სათანადო გარანტიებს. ეს ბოლო წესი ხელშეკრულებაში პირდაპირ უნდა აისახოს, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში მონაცემები კონტროლისგან გარეთ აღმოჩნდება.