ვირტუალური ზონის სტატუსი — ვინ და როგორ იღებს
საგადასახადო კოდექსი ვირტუალური ზონის პირს განსაზღვრავს როგორც იურიდიულ პირს, რომელიც ახორციელებს საინფორმაციო ტექნოლოგიურ საქმიანობას და მინიჭებული აქვს შესაბამისი სტატუსი. საინფორმაციო ტექნოლოგიები კი კოდექსით არის კომპიუტერული საინფორმაციო სისტემების შესწავლა, მხარდაჭერა, განვითარება, დიზაინი, წარმოება და დანერგვა, რის შედეგადაც მიიღება პროგრამული უზრუნველყოფის პროდუქტები. ეს ორი განმარტება ერთად აყალიბებს ზღვარს: სტატუსი კრიპტო ბიზნესს მხოლოდ მაშინ ეხმარება, თუ კომპანია რეალურად ქმნის და მიწოდებს პროგრამულ პროდუქტს, და არა მაშინ, თუ ის უბრალოდ ვაჭრობს კრიპტოვალუტით.
ვირტუალური ზონის პირი საწარმოა: კოდექსი საწარმოდ მოიაზრებს ქართული კანონმდებლობით შექმნილ იურიდიულ პირს, უცხოურ წარმონაქმნებსა და მათ მუდმივ დაწესებულებებს, გაერთიანებებს — ეკონომიკურ საქმიანობას ან მის განსახორციელებლად შექმნილ ფორმებს. სტატუსის მინიჭების წესს და შესაბამის ადმინისტრაციულ პროცედურას სხვა ნორმატიული აქტები აწესებენ, ხოლო საგადასახადო ეფექტი ზუსტად კოდექსის მუხლი 99-ითაა განსაზღვრული.
მოგების გადასახადისგან გათავისუფლების ზუსტი პირობები
მუხლი 99-ის პირველი ნაწილის „ჟ“ ქვეპუნქტი ადგენს: მოგების გადასახადისგან თავისუფლდება ვირტუალური ზონის იურიდიული პირის მიერ შექმნილი საინფორმაციო ტექნოლოგიების საქართველოს ფარგლების გარეთ მიწოდებით მიღებული მოგება (მოგების განაწილება). ამ ფორმულირებიდან სამი პირობა მოყვება: გათავისუფლებული უნდა იყოს ვირტუალური ზონის იურიდიული პირი; მიწოდებული უნდა იყოს საინფორმაციო ტექნოლოგიები, რომელიც ამ პირმა თვითონ შექმნა; მიწოდება უნდა ხდებოდეს საქართველოს ფარგლების გარეთ. სამივე პირობის ერთდროული არსებობაა საჭირო — ერთ-ერთის ჩავარდნა შეღავათს შლის.
დივიდენდების განაწილებისას მუხლი 99 დამატებით წესსაც აწესებს: გათავისუფლებული მოგების თანხის იდენტიფიკაციისთვის ითვლება, რომ საწარმო დივიდენდის განაწილებისას პირველ რიგში სწორედ ეს თანხა გაიცემა. კრიპტო ბიზნესისთვის ეს ნიშნავს, რომ თუ კომპანიას აქვს როგორც შეღავათით დაბეგრადი IT-მიწოდებიდან, ისე სხვა შემოსავლები (მაგალითად, კრიპტოვალუტით ვაჭრობიდან), განაწილების თანმიმდევრობა გადამწყვეტია და საგადასახადო ანგარიშგებაში უნდა აისახოს ზუსტად.
კრიპტოვალუტა და დღგ — რას ამბობს კოდექსი
გადამამატებელი ღირებულების გადასახადთან მიმართებაში კოდექსი ორ მკაფიო პოზიციას იკავებს. მუხლი 160 განსაზღვრავს, რომ ფული (საკოლექციო ნიმუშის გარდა), ასევე კრიპტოგრაფიული ვალუტა (კრიპტოაქტივი) საქონლად არ განიხილება. მუხლი 160-1 კი ადგენს, რომ მომსახურების გაწევად არ განიხილება ფულზე, აგრეთვე კრიპტოგრაფიულ ვალუტაზე (კრიპტოაქტივზე) საკუთრების უფლების გადაცემა. ამის გამო კრიპტოვალუტის გაცვლა, როგორც ასეთი, საქონლის მიწოდებადაც არ ჯდება და მომსახურების გაწევადაც არ მოიაზრება.
ამასთან განსხვავება იმაშია, რომ ეს ნორმები მხოლოდ კრიპტოვალუტაზე საკუთრების გადაცემას ეხება. თუ კომპანია წერს პროგრამულ უზრუნველყოფას, აწვდის IT-მომსახურებას ან ახორციელებს სხვა საქმიანობას, ეს ოპერაციები საკუთარ შეფასებას იძენს და მათი დაბეგვრა კოდექსის შესაბამისი დებულებებით წერია. ამიტომ კრიპტო და IT ნაკადების გამიჯვნა ანგარიშგებაში აუცილებელია.
საერთაშორისო კომპანია — ალტერნატივა 5 პროცენტით
თუ ბიზნეს-მოდელი ვერ ჯდება ვირტუალური ზონის პირობებში, კოდექსი გვთავაზობს სხვა ინსტრუმენტს — საერთაშორისო კომპანიის სტატუსს. ეს არის საქართველოს საწარმო, რომელიც მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულ საქმიანობებს ახორციელებს და შემოსავალს მხოლოდ ამ საქმიანობებიდან იღებს; სტატუსს ანიჭებს საქართველოს მთავრობა. საერთაშორისო კომპანიის მოგების გადასახადის განაკვეთია 5 პროცენტი, დაქირავებით მუშაობიდან მიღებული შემოსავალიც 5 პროცენტით იბეგრება, ხოლო გაცემული დივიდენდი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება და მიმღების ერთობლივ შემოსავალშიც არ ჩაირთვება.
დასაბეგრი თანხა განისაზღვრება დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით განხორციელებული განაცემის/გაწეული ხარჯის ოდენობის 0.95-ზე გაყოფით. საქართველოში გაწეული განსაზღვრული ხარჯის შემთხვევაში კომპანიას უფლება აქვს შეამციროს დასაბეგრი თანხა ამ ხარჯის ოდენობით. თუ კომპანია იწყებს საქმიანობას, რომელიც მთავრობის დადგენილებით არ არის განსაზღვრული, სტატუსი უქმდება ამ საქმიანობის დაწყების წლის 1 იანვრიდან. გარდა ამისა, სტატუსიანი კომპანია ქონების (მიწის გარდა) გადასახადისგანაც არის გათავისუფლებული ნებადართული საქმიანობისთვის განკუთვნილი ან გამოყენებული ქონების შემთხვევაში, და მას ვერ შექმნიან თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში.
ხშირად დასმული კითხვები
ათავისუფლებს თუ არა ვირტუალური ზონა კრიპტოვალუტით ვაჭრობის მოგებას?
არა. შეღავათი ფარავს მხოლოდ ვირტუალური ზონის იურიდიული პირის მიერ შექმნილი საინფორმაციო ტექნოლოგიების საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიწოდებით მიღებულ მოგებას. კრიპტოვალუტით ვაჭრობიდან ან სხვა წყაროდან მიღებული შემოსავალი ამ ფორმულირებაში არ ჯდება.
რა მოხდება დივიდენდის განაწილებისას?
მუხლი 99-ის წესით, გათავისუფლებული მოგების იდენტიფიკაციისთვის ითვლება, რომ დივიდენდის განაწილებისას პირველ რიგში გათავისუფლებული თანხა გაიცემა — ამიტომ შეღავათიანი და არაშეღავათიანი ნაკადების ზუსტი გამიჯვნა გადამწყვეტია.
იბეგრება თუ არა კრიპტოვალუტის გაცვლა დღგ-ით?
კრიპტოგრაფიული ვალუტა საქონლად არ განიხილება, ხოლო მასზე საკუთრების უფლების გადაცემა მომსახურების გაწევად არ მოიაზრება — ამიტომ გაცვლა, როგორც ასეთი, ამ ობიექტებში არ შედის.
რა განსხვავებაა საერთაშორისო კომპანიასა და ვირტუალურ ზონას შორის?
საერთაშორისო კომპანია დაბეგრილია 5 პროცენტით და მისი დივიდენდი წყაროსთან არ იბეგრება; სტატუსს მთავრობა ანიჭებს და მხოლოდ დადგენილ საქმიანობებს ფარავს. ვირტუალური ზონის შეღავათი კი სრულიად ათავისუფლებს IT-მიწოდების მოგებას, მაგრამ მკაცრად ზღვრავს საქმიანობის წრეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი კრიპტო და IT კომპანიებს ეხმარება საგადასახადო სტატუსის სწორ არჩევანში: ვაანალიზებთ თქვენს შემოსავლის ნაკადებს მუხლი 99-ის პირობებთან მიმართებაში, ვამზადებთ ვირტუალური ზონის ან საერთაშორისო კომპანიის სტატუსის დოკუმენტაციას, ვაწყობთ ანგარიშგებაში შეღავათიანი და დასაბეგრი ნაწილების გამიჯვნას და ვიცავთ თქვენს ინტერესებს შემოსავლების სამსახურთან ურთიერთობაში. დაგვიკავშირდით — შევაფასოთ, რომელი რეჟიმი ერგება თქვენს ბიზნეს-მოდელს.