საინვესტიციო ფონდის საგადასახადო ფორმა და სტატუსი
საგადასახადო კოდექსის 23-1 მუხლი განსაზღვრავს საინვესტიციო ფონდის საგადასახადო რეჟიმის საფუძვლებს. საინვესტიციო ფონდი არის საწარმო, რომელიც „საინვესტიციო ფონდების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად დაფუძნებულია ერთობლივი საინვესტიციო ფონდის ან საინვესტიციო კომპანიის სახით. ამავე კანონის თანახმად, საინვესტიციო ფონდის მართვასა და ადმინისტრირებასთან დაკავშირებული საქმიანობა, აგრეთვე ფონდისთვის დეპოზიტარული მომსახურების გაწევა ფინანსურ მომსახურებად განიხილება. უძრავი ქონებაში ინვესტირებელი ფონდებისთვის ეს ნიშნავს, რომ როგორც ფონდის ფორმის არჩევანი, ისე მისი მომსახურების საგადასახადო კვალიფიკაცია თავიდანვეა განსაზღვრული და საგადასახადო დაგეგმვა ამ ჩარჩოში უნდა აიგოს. არსებითია ისიც, რომ ქოლგისებრი ფონდის თითოეული ქვეფონდი ამ რეჟიმის მიზნებისთვის დამოუკიდებელ საინვესტიციო ფონდად განიხილება, რაც სტრუქტურირების დამატებითი მოქნილობას ქმნის.
ერთობლივი ფონდის მოგება, ზარალი და ანგარიშგება
ერთობლივი საინვესტიციო ფონდის მიერ მიღებული მოგება და ზარალი განიხილება თითოეული ერთეულის მფლობელის მიერ ფონდის გარეშე მიღებულ მოგებად და ზარალად, მის მფლობელობაში არსებული ერთეულის ღირებულების პროპორციულად. ერთეულის მფლობელისთვის მიკუთვნებული ზარალი არ უნდა აღემატებოდეს მის მიერ ფონდში განხორციელებული შენატანის ოდენობას და აქტივების მმართველი კომპანიისთვის გადახდილ ხარჯებსა და საკომისიოს. მმართველი კომპანია ვალდებულია თითოეულ ერთეულის მფლობელს ფინანსთა სამინისტროსა და ეროვნული ბანკის ერთობლივი ბრძანებით დადგენილი წესით გაუხსნას საინვესტიციო ანგარიში და აწარმოოს მისი მოგებისა და ზარალის აღრიცხვა. ერთეულის რეალიზაციით ან გამოსყიდვით მიღებული ნამეტი შემოსავალი მცირდება იმ ოდენობით, რაც ის გათვალისწინებულია ამავე მფლობელის დასაბეგრ შემოსავალში ზარალის გაანგარიშების საფუძველზე. ერთეულის მფლობელები საგადასახადო ანგარიშგებას დამოუკიდებლად აწარმოებენ, და ფონდსა და მმართველ კომპანიას საგადასახადო აგენტის შესაბამისი ვალდებულება არ ეკისრებათ. თუ ერთეულის მფლობელი ან მისი სახელით საქმიანობა ხორციელდება კანონის შესაბამისად, ასეთი საქმიანობა მფლობელისთვის საქართველოში მუდმივ დაწესებულებას არ წარმოშობს.
დივიდენდების, ერთეულების დაბეგვრა და გათავისუფლებები
ერთობლივი ფონდის მიერ განაწილებული მოგება მოგების გადასახადით არ იბეგრება. საინვესტიციო კომპანიის მიერ ფიზიკური პირისთვის ან არარეზიდენტი საწარმოსთვის გადახდილი დივიდენდი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება, ხოლო განაწილება იბეგრება კოდექსის დივიდენდების დაბეგვრის წესის შესაბამისად: 15%-იანი განაკვეთით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კომპანია ინვესტიციას ახორციელებს მხოლოდ საბანკო დეპოზიტებში ან/და ფინანსურ ინსტრუმენტებში — მაშინ გამოიყენება 5%-იანი განაკვეთი. მოგების გადასახადისგან გათავისუფლებულია განაწილება იმ შემთხვევაში, თუ შემოსავალი, რომლიდანაც დივიდენდი იხდება, არ მიეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულს, ან მიიღება საჯარო შეთავაზებით გამოშვებული და ეროვნული ბანკის მიერ აღიარებულ ორგანიზებულ ბაზარზე სავაჭროდ დაშვებული წილობრივი ან სასესხო ფასიანი ქაღალდის რეალიზაციით, ან საქართველოს მთავრობის ან საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტის გამოშვებული სასესხო ფასიანი ქაღალდიდან მიმდინარეობს. არარეზიდენტის ან ფიზიკური პირის მიერ ერთეულის მიწოდებით ან გამოსყიდვით მიღებული ნამეტი შემოსავალი იბეგრება 15%-იანი განაკვეთით, ხოლო 5% გამოიყენება მხოლოდ დეპოზიტებსა და ფინანსურ ინსტრუმენტებში ინვესტირებული ფონდის შემთხვევაში. საშემოსავლო და მოგების გადასახადებისგან გათავისუფლებულია ორგანიზებულ ბაზარზე სავაჭროდ დაშვებული ფონდის ერთეულის რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი და ის შემოსავალიც, რომელიც მიღებულია მხოლოდ საბანკო დეპოზიტებში, მთავრობის ან/და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტის ფასიან ქაღალდებსა და საჯარო შეთავაზებით გამოშვებულ სასესხო ფასიან ქაღალდებში ინვესტირებული ფონდის ერთეულის რეალიზაციით ან გამოსყიდვით.