რა არის პოლიტიკური პარტია და რას არეგულირებს კანონი
პოლიტიკური პარტია არის საერთო მსოფლმხედველობრივ და ორგანიზაციულ საფუძველზე შექმნილი მოქალაქეთა ნებაყოფლობითი, დამოუკიდებელი გაერთიანება, რომელიც რეგისტრირებულია „პოლიტიკური პარტიების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი წესით და თავის საქმიანობას ახორციელებს საქართველოს კონსტიტუციისა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტების ფარგლებში. სწორედ ეს კანონი განსაზღვრავს პარტიის უფლებებსა და ვალდებულებებს, სტატუსს, შექმნისა და საქმიანობის წესებს, მისი ფინანსური საქმიანობის კანონიერებასა და გამჭვირვალობასთან დაკავშირებულ წესებს და პასუხისმგებლობას დადგენილი ნორმების დარღვევისთვის.
განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა იმ პირს, რომელსაც თავად აქვს განცხადებული პარტიულ-პოლიტიკური მიზანი და ამ მიზნის მისაღწევად შესაბამის ფინანსურ და სხვა მატერიალურ რესურსებს იყენებს. ასეთ პირად მიიჩნევა სუბიექტი, რომელიც პარტიად რეგისტრირებული არ არის, თუმცა თავისი საქმიანობის შინაარსითა და საჯარო მოქმედებით — მათ შორის, მოქალაქეთა პოლიტიკური ნების ჩამოყალიბებასა და განხორციელებაში მონაწილეობით — არსებითად ჰგავს პარტიას. ასეთ ფიზიკურ პირზე პარტიების შესახებ კანონთან ერთად ვრცელდება საქართველოს საარჩევნო კოდექსით დამოუკიდებელი კანდიდატისთვის დადგენილი ნორმები, ხოლო საარჩევნო კამპანიის ხარჯების კანონიერებისა და გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად ამ კანონის ნორმები გამოიყენება საარჩევნო კოდექსთან ერთად.
ვის შეუძლია დააფუძნოს პარტია და როგორ იწყება პროცესი
პარტიის შექმნა და მის საქმიანობაში მონაწილეობა საქართველოს ყოველი მოქალაქის კონსტიტუციური უფლებაა. ზუსტად რომ ვთქვათ, ეს უფლება აქვს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც ერთდროულად მხოლოდ ერთი პარტიის წევრი შეიძლება იყოს. დაუშვებელია პარტიის წევრობის შეზღუდვა რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, რელიგიის, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის ან საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით. სახელმწიფო თავის მხრივ უზრუნველყოფს პარტიის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვას.
პარტიის დასაფუძნებლად მოქალაქეთა არანაკლებ 300-კაციანი ჯგუფი წინასწარი ნებართვის გარეშე ატარებს პარტიის დამფუძნებელ ყრილობას — კონფერენციას, კონგრესს, ასამბლეას ან სხვა მსგავს ფორმატს — და სწორედ დამფუძნებელი ყრილობა იღებს პარტიის წესდებას. ამავდროულად, კანონი მკაფიო საზღვრებს უწესებს პარტიებს: დაუშვებელია ისეთი პარტიის შექმნა და საქმიანობა, რომლის მიზანია საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფა ან ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა, ასევე ის, რომელიც ეწევა ომის ან ძალადობის პროპაგანდას ან აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. დაუშვებელია პარტიის შექმნა რეგიონული ან ტერიტორიული ნიშნის მიხედვით.
წესდების სავალდებულო შინაარსი
დამფუძნებელი ყრილობის მიერ მისაღები წესდება პარტიის ძირითადი დოკუმენტია და კანონი მკაცრად განსაზღვრავს, რა უნდა აღინიშნოს მასში. წესდებაში უნდა აღინიშნოს:
- პარტიის სახელწოდება, აგრეთვე მისი შემოკლებული დასახელება, თუ ასეთი გამოიყენება;
- იურიდიული მისამართი;
- საქმიანობის მიზნები (ამოცანები) და მათი განხორციელების ფორმები;
- წევრად მიღებისა და წევრობის შეწყვეტის წესი და პირობები;
- წევრის უფლება-მოვალეობები;
- ორგანიზაციული სტრუქტურა;
- ხელმძღვანელი, აღმასრულებელი და მაკონტროლებელი ორგანოების შექმნის წესი, მათი კომპეტენცია და უფლებამოსილების ვადა;
- ზოგად და სპეციალურ წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ თანამდებობის პირთა ჩამონათვალი და წარმომადგენლობის ფარგლები;
- ქონების შექმნის წყაროები და მისი გამოყენების წესი;
- წესდებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის წესი და პირობები;
- საქმიანობის შეწყვეტის საფუძვლები (რეორგანიზაციისა და თვითლიკვიდაციის წესები);
- სიმბოლიკის აღწერილობა, თუ ასეთი გამოიყენება.

