არასამთავრობო ორგანიზაციის მართვის სამართლებრივი ჩარჩო
არასამთავრობო ორგანიზაციის გამგეობის მართვა საქართველოში სამოქალაქო კოდექსის ოთხი ნორმითაა მოწესრიგებული: ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა (მუხლი 35), საქმიანობის სახელმწიფო კონტროლი და მეწარმულ გადახრაზე რეაგირება (მუხლი 33), ქონების გასხვისების მიზნობრიობის ტესტი (მუხლი 36) და რეორგანიზაცია-ლიკვიდაციის წესები (მუხლი 38). ეს ოთხეული სწორედ ის ჩარჩოა, რომელშიც გამგეობა მუშაობს: ვის რა უფლებამოსილება აქვს, რა უქმდება ორგანიზაციას მართვის შეცდომისას და როგორ მთავრდება მისი სიცოცხლე.
ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა — მუხლი 35
მუხლი 35-ის მიხედვით, დამფუძნებელი ან წევრი უფლებამოსილია ერთ პირს მიანიჭოს საქმეების ერთპიროვნულად გაძღოლის უფლებამოსილება ან/და დააწესოს ორი ან მეტი პირის ერთობლივი ხელმძღვანელობა ან/და წარმომადგენლობა. ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება გულისხმობს ორგანიზაციის სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, წარმომადგენლობითი — მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოსვლას; თუ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობითსაც. ორგანიზაციული სტრუქტურა წესდებით მოწესრიგდება, რომელიც სათანადო წესით დამოწმებას საჭიროობს; უფლებამოსილებათა წარმოშობა-შეწყვეტაზე მეწარმეთა შესახებ კანონის ზოგადი წესები ვრცელდება. გამგეობის პრაქტიკული კითხვა სწორედ აქაა: ვინ არის უფლებამოსილი ხელს აწეროს, გადაწყვიტოს და გაასაჩივროს — და ეს წრე წესდებასა და რეესტრში ასახული მონაცემებით ფიქსირდება. პრაქტიკული რეკომენდაცია გამგეობებისთვის: უფლებამოსილებათა მატრიცა წერილობით დოკუმენტში უნდა იყოს განაწილებული — ვინ აწერს ხელს ბანკზე, ვინ ასრულებს გრანტს, ვინ აწყობს საერთო კრებას — რადგან კონფლიქტის მომენტში სწორედ ეს მატრიცა ხდება სასამართლოს პირველი საცნობი მასალა. ასეთი დოკუმენტირება ორგანიზაციას შიდა დავებისგანაც იცავს და მესამე პირებთან ურთიერთობაშიც განმსაზღვრელია. ასეთი მიდგომა გრანტორებთან და აუდიტორებთან ურთიერთობასაც ამარტივებს: მათთვის სწორედ ეს დოკუმენტები ხდება იმის საწყისი მოწმობა, რომ ორგანიზაცია თანმიმდევრულად და გამჭვირვალედ იმართება.
სახელმწიფო კონტროლი — მუხლი 33
მუხლი 33 ორგანიზაციის საქმიანობის შეჩერების ან აკრძალვის გადაწყვეტილებას სასამართლოს უკავშირებს: ის იღებს ამ გადაწყვეტილებას ორგანული კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში. თუ ორგანიზაცია არსებითად გადავიდა სამეწარმეო საქმიანობაზე, სასამართლო მარეგისტრირებელი ორგანოს ან დაინტერესებული პირის სარჩელის საფუძველზე განიხილავს საქმიანობის შეჩერების ან აკრძალვის საკითხს; აკრძალვის გადაწყვეტილების შემდეგ რეგისტრაცია უქმდება. გამგეობისთვის ეს ნიშნავს, რომ მართვის გადაწყვეტილებები — შემოსავლის მიმართულება, ახალი საქმიანობის დაწყება — არა მხოლოდ შიდა პოლიტიკის, არამედ სასამართლო კონტროლის პერსპექტივით უნდა შეფასდეს.