საქველმოქმედო ფონდის დაფუძნების სამართლებრივი ჩარჩო
საქველმოქმედო ფონდისთვის საქართველოში ცალკე კანონი არ არსებობს — ქართული საქველმოქმედო ფონდი არის სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული არასამეწარმეო იურიდიული პირი, რომელსაც საგადასახადო კანონმდებლობაში განსხვავებული საქველმოქმედო სტატუსი შეიძლება დაერთოს. ამიტომ ფონდის დაფუძნების გეგმა ოთხ ნორმაზე აიგება: ფორმის არჩევანი (მუხლი 24), სადამფუძნებლო დოკუმენტაციის შინაარსი (მუხლი 29), ქონების გასხვისების მიზნობრიობის ტესტი (მუხლი 36) და გამოსავლის წესები (მუხლი 38). ტრასტის ან ფონდური სამართლის მოდელებიდან მოსულ მოლოდინებს აქ ადგილი არ აქვთ: არ არსებობს არც სასწაურეულოს ოფისი, არც ცალკე რეგულატორი და არც წესდების გარეთ არსებული საფასურო ცხრილი — ყველაფერი ამ სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით იწყება.
ფორმის არჩევანი — მუხლი 24
მუხლი 24 იურიდიული პირის ცნებასა და სახეებს განსაზღვრავს: იურიდიული პირი არის განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად შექმნილი, საკუთარი ქონების მქონე, ორგანიზებული წარმონაქმნი, რომელიც თავისი ქონებით დამოუკიდებლად აგებს პასუხს, საკუთარი სახელით იძენს უფლებებსა და მოვალეობებს და სასამართლოში გამოსვლასაც შეუძლია. იურიდიული პირი შეიძლება იყოს წევრობაზე დაფუძნებული ან წევრთა მდგომარეობაზე დამოუკიდებელი — სწორედ ეს განსხვავებაა ფონდის არჩევნის ბირთვი: ფონდური ტიპი წევრობას თავისთავად არ გულისხმობს, მას მხოლოდ დამფუძნებლების მიერ ჩაწერილი მიზანი და მიზნის სამსახურში მომუშავე ქონება მართავს. კოდექსი პირდაპირ აწესრიგებს: იურიდიული პირი, რომლის მიზანია არასამეწარმეო საქმიანობა, უნდა დარეგისტრირდეს ამ კოდექსით დადგენილი წესით — და სწორედ ეს გზაა საქველმოქმედო ფონდისთვისაც.
წესდების შინაარსი — მუხლი 29
ფონდის წესდება იმ მონაცემებზე მეტს უნდა შეიცავდეს, რაც ნებისმიერ რეგისტრაციას სჭირდება: აუცილებლად მიეთითება ორგანიზაციის საქმიანობის მიზანი — ფონდის შემთხვევაში საქველმოქმედო ან სხვა საჯარო სასარგებლო მიზნების ზუსტი ჩამონათვალი; წევრობის წესი, თუ ფორმა წევრობაზე დაფუძნებულია; რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო, გადაწყვეტილების მიღების წესი და პროცედურა; ხელმძღვანელი ორგანოს შექმნის წესი და უფლებამოსილების ვადა. საქველმოქმედო ფონდის დაფუძნებისას აქ ერთი პრაქტიკული წესია: მიზნები და ქონების სამართავი პრინციპები ისე ჩაიწეროს, რომ ყოველი მომავალი გარიგება და ყოველი პროექტი ამ ფორმულირებებში მოთავსდებოდეს — წესდება ფონდის ხელმძღვანელობისა და სასამართლოს პირველი საცნობი მასალაა. რეგისტრაციასთან ერთად მარეგისტრირებელი ორგანო ერთიან ელექტრონულ პორტალზე ქმნის ფონდის ელექტრონულ მისამართს, ხოლო რეგისტრირებულ ტელეფონსა თუ ელექტრონულ ფოსტაზე გაგზავნილი შეტყობინება ჩაბარებულად ითვლება — ეს დეტალი ფონდის ყოველდღიურ ადმინისტრაციას ეხება და მისი უგულებელყოფა დედურ პროცედურებში ასახვას იწვევს.