რა არის საგადასახადო დეკლარაცია და ვინ წარადგენს მას
საგადასახადო დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენილი ოფიციალური ანგარიშია, რომელშიც ირეკლება დასადეკლარირებელი შემოსავალი, გამოქვითვები და გადასახდელი გადასახადი. საგადასახადო კოდექსის მე-153-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საშემოსავლო ან მოგების გადასახადის შესახებ წლიურ დეკლარაციას საგადასახადო ორგანოს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც არ იბეგრება საქართველოში გადახდის წყაროსთან, საწარმოები, აგრეთვე არარეზიდენტი ფიზიკური პირი და მუდმივი დაწესებულების არმქონე არარეზიდენტი საწარმო, თუ მათ მიერ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი არ იბეგრება გადახდის წყაროსთან. კოდექსით გათვალისწინებული განსაკუთრებული დაბეგვრის რეჟიმების ფარგლებში მოქმედ პირთა ნაწილი ამ ვალდებულებისგან განსხვავებული წესით არის ამოღებული.
ფიზიკურ პირს, რომელიც არ არის ვალდებული დეკლარაციის წარდგენაში, კანონი არ უკრძალავს მის ნებაყოფლობით წარდგენას გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით. პრაქტიკაში ეს გზა ხშირად ერთადერთი საშუალებაა სახელმწიფოსთვის გადახდილი ჭარბის დასაბრუნებლად, ამიტომ დეკლარაციის სტატუსის სწორად განსაზღვრა ყოველთვის ინდივიდუალური ანალიზის საგანია.
საქმიანობის შეწყვეტა, ლიკვიდაცია და გაკოტრება
მეწარმე ფიზიკური პირი საქართველოში ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას საგადასახადო ორგანოს 30 სამუშაო დღის ვადაში წარუდგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ. ამავდროულად, შემდგომ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს საქმიანობის განახლებამდე საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენა აღარ ევალება. დაშლის პროცესში მყოფი პირი ვალდებულია ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების რეგისტრაციიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში წერილობით აცნობოს დაშლის შესახებ და იმავე ვადაში წარადგინოს დეკლარაცია.
ცალკე წესი გამოიყენება გაკოტრების პროცესში: გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების დასაშვებად ცნობისა და გაკოტრების რეჟიმის გახსნის თაობაზე განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 15 დღის ვადაში გადასახადის გადამხდელი წარადგენს რეჟიმის გახსნამდე არსებულ პერიოდებზე წარუდგენელ დეკლარაციებს. გაკოტრების რეჟიმის გახსნის შემდეგ კი სრული ან არასრული საგადასახადო პერიოდის შესაბამისად საშემოსავლო ან მოგების გადასახადის, ასევე შრომის ანაზღაურების თანხებისა და დაკავებული გადასახადის შესახებ დეკლარაციის წარდგენა აღარ წარმოებს.
თვიური დეკლარაციები და ქონების მიღებასთან დაკავშირებული წესები
მეწარმე ფიზიკური პირი, საწარმო და ორგანიზაცია ვალდებულია არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს დეკლარაცია გაცემული შრომის ანაზღაურების თანხებისა და დაკავებული გადასახადის შესახებ. იმავე ვადით, ყოველთვიურად, წარმოებს მოგების გადასახადისა და საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციები იმ პირთათვის, რომლებიც შესაბამების ბარათით ან განსაკუთრებული დაბეგვრის ობიექტებით იბეგრებიან. არასამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ქონების ან აქტივის მიწოდებით ნამეტი შემოსავლის მიღებისასაც ფიზიკური პირი მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე აგებს საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას.
ქონების გადაცემასთან დაკავშირებით მარეგისტრირებელი ორგანო საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე ვალდებულია ფიზიკურ პირს აცნობოს საგადასახადო ანგარიშგებისა და გადასახადის გადახდის ვალდებულების შესახებ. ეს ეხება აქტივის რეალიზაციასა და ქონების საჩუქრად მიღებას. მესამე და მეოთხე რიგის მემკვიდრეებისთვის საგადასახადო წლის განმავლობაში 150 000 ლარამდე ღირებულების ქონების ჩუქებით ან მემკვიდრეობით მიღება განსაკუთრებული მოპყრობის ობიექტია, ხოლო 150 000 ლარის ან მეტი ღირებულების ქონების მიღებისას საშემოსავლო გადასახადი 2 კალენდარული წლის განმავლობაში გადაიხდევა, დეკლარაციის წარდგენისა და გადასახადის გადახდის ვადებს კი საქართველოს ფინანსთა მინისტრი განსაზღვრავს.
წარდგენის ვადის გაგრძელება და დეკლარაციის შესწორება
საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლი შესაძლებლობას იძლევა წლიური საშემოსავლო, მოგების ან ქონების გადასახადის დეკლარაციის წარდგენის ვადა 3 თვით გავაგრძელოთ. ამისთვის საჭიროა პირს დასადეკლარირებელი პერიოდის მიმდინარე გადასახდელები გადახდილი ჰქონდეს ან მიმდინარე გადასახდელების გადახდის ვალდებულება არ ჰქონდეს, და ვადის ამოწურვამდე წერილობით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს. გახსენით მნიშვნელოვანი დეტალია: წარდგენის ვადის გაგრძელება გადასახადის გადახდის ვადას არ ცვლის.
დეკლარაციაში შეცდომის აღმოჩენისას, რომელიც საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას იწვევს, პირი ვალდებულია შეიტანოს შესაბამისი ცვლილება ან დამატება. შესწორებული დეკლარაცია თავდაპირველად წარდგენილად ითვლება, თუ იგი ვადის გასვლამდეა წარდგენილი. განსაზღვრული შეზღუდვები მოქმედებს მაშინ, როდესაც შესაბამის პერიოდზე ან საკითხზე საგადასახადო შემოწმება უკვე ჩატარებულია ან მიმდინარეობს: ასეთ დროს აღრიცხვა ხდება მოტივირებული ბრძანებით, ხოლო შემოწმების პერიოდში დეკლარაციის წარდგენა შეზღუდულია კანონით დადგენილ შემთხვევებამდე.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის წარმოადგენენ წლიურ საშემოსავლო დეკლარაციას საქართველოში?
საგადასახადო კოდექსის მე-153-ე მუხლის შესაბამისად, საშემოსავლო ან მოგების გადასახადის დეკლარაცია საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარდგენს ის პირი, რომლის შემოსავალიც გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება.
შესაძლებელია თუ არა დეკლარაციის წარდგენის ვადის გაგრძელება?
დიახ, წლიური საშემოსავლო, მოგების ან ქონების გადასახადის დეკლარაციის ვადა გრძელდება 3 თვით, თუ მიმდინარე გადასახდელები გადახდილია და პირი ვადამდე წერილობითი მიმართვით ითხოვს ამას. გადასახადის გადახდის ვადა ამ დროს არ იცვლება.
რა უნდა ქნას პირმა წარდგენულ დეკლარაციაში შეცდომის აღმოჩენისას?
შეცდომა, რომელიც საგადასახადო ვალდებულებას ცვლის, ვალდებულებას ბადებს დეკლარაციაში ცვლილება ან დამატება შევიდეს. თუ შესწორებული დეკლარაცია თავდაპირველ ვადამდე წარდგენილა, იგი თავდაპირველად წარდგენილად ჩაითვლება.
არის თუ არა გაკოტრების რეჟიმში მყოფი პირი დეკლარაციის წარდგენისგან გათავისუფლებული?
ნაწილობრივ: გაკოტრების რეჟიმის გახსნამდელ პერიოდებზე წარუდგენელი დეკლარაციები განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 15 დღეში წარდგენილი უნდა იყოს, ხოლო რეჟიმის გახსნის შემდეგ შესაბამისი პერიოდების დეკლარაციები აღარ წარმოებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება როგორც ფიზიკურ პირებს, ისე ბიზნესს საგადასახადო დეკლარაციის სწორად შედგენაში, წარდგენისა და შესწორების ვადების დაცვაში, ვადის გაგრძელების მიმართვის მომზადებასა და გადასახადის დაბრუნების პროცესში. შეგიძლიათ დაგვიკავშირდეთ კონსულტაციისთვის — შევაფასოთ თქვენი ვალდებულებები, განვსაზღვროთ დეკლარაციის სახე და თავიდან ავიცილოთ უგულებელყოფის რისკები.