მუხლი 157 – პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან პერსონალური მონაცემების ხელყოფა
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 157 იცავს ადამიანის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას. ამ მუხლით ისჯება პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან პერსონალური მონაცემების უკანონოდ მოპოვება, შენახვა, გამოყენება, გავრცელება ან ხელმისაწვდომობის სხვაგვარი უზრუნველყოფა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია. ციფრულ ეპოქაში, როცა ინფორმაცია მარტივად ვრცელდება, ეს ნორმა პრაქტიკაში ხშირად გამოიყენება – დაწყებული პირადი კორესპოდენციიდან, დამთავრებული სოციალურ ქსელში გავრცელებული ინტიმური მასალით.
მუხლი ორ განსხვავებულ ობიექტს აერთიანებს: პირადი ცხოვრების ამსახველ ინფორმაციას და პერსონალურ მონაცემებს. ქმედების ფორმებიც მრავალფეროვანია – მოპოვება, შენახვა, გამოყენება, გავრცელება და ხელმისაწვდომობის სხვაგვარი უზრუნველყოფა. ანუ დანაშაული არ არის მხოლოდ ინფორმაციის მოპარვაზე დაყრდნობილი – მისი შემდგომი გამოყენება და გავრცელებაც ცალკე ფორმებად არის ჩამოთვლილი.
რას ამტკიცებს ბრალდება – შემადგენლობის ელემენტები
ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს სამი გარემოება. პირველი – ქმედების ფაქტი: პირმა ინფორმაცია მოიპოვა, შეინახა, გამოიყენა, გაავრცელა ან ხელმისაწვდომი გახადა. მეორე – უკანონობა: ქმედება არ ეყრდნობოდა კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს. მესამე – შედეგი: ქმედებამ მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია. მნიშვნელოვანი ზიანის გარეშე პირველი ორი ნაწილის კვალიფიკაცია არ არსებობს – ეს დაცვისთვის ცენტრალური საკითხია.
მეორე ნაწილი ცალკე განიხილავს გავრცელებას ნაწარმოების, ინტერნეტის – მათ შორის სოციალური ქსელის – მასობრივი მაუწყებლობის ან სხვა საჯარო გამოსვლის მეშვეობით: ასეთი გზით გავრცელება უფრო მძიმე სასჯელს ითვალისწინებს, რადგან ინფორმაცია ფართო აუდიტორიამდე აღწევს.
სანქციები – მუხლის ყველა ნაწილი ცალ-ცალკე
მუხლი 157 შემდეგ სასჯელებს განსაზღვრავს, თითოეული ნაწილი ცალკე:
- პირველი ნაწილი – პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან პერსონალური მონაცემების უკანონოდ მოპოვება, შენახვა, გამოყენება, გავრცელება ან ხელმისაწვდომობის სხვაგვარი უზრუნველყოფა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, – ისჯება ჯარიმით ანდა გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე;
- მე-2 ნაწილი – იგივე ინფორმაციის ან მონაცემების უკანონოდ გამოყენება ან/და გავრცელება ნაწარმოების, ინტერნეტის, სოციალური ქსელის, მასობრივი მაუწყებლობის ან სხვა საჯარო გამოსვლის მეშვეობით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, – ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხ წლამდე;
- მე-3 ნაწილი – პირველი ან მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ანგარებით ან არაერთგზის, – ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთ წლამდე;
- მე-4 ნაწილი – პირველი, მე-2 ან მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი იმ პირის მიერ, რომელსაც სამსახურებრივი მდგომარეობის, პროფესიული საქმიანობის ან სხვა გარემოების გამო ევალებოდა ამ ინფორმაციის ან მონაცემების დაცვა, ანდა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხიდან შვიდ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.
მუხლის შენიშვნის თანახმად, ამ ქმედებისათვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციითა და ჯარიმით. სასჯელის ინდივიდუალიზაციის წესი კოდექსის სხვა ნორმებით არის განსაზღვრული.

