სახელმწიფო და კონსტიტუციური დანაშაულები

სახელმწიფო საიდუმლოების გახმაურება (მუხლი 320)

რა არის სახელმწიფო საიდუმლოების გახმაურება?

საიდუმლოს განზრახ გახმაურება ან გახმაურება იმ პირის მიერ, ვისაც ის სამსახურებრივი მდგომარეობის გამო ესმოდა ან გაანდეს (მუხლი 320).

რა სასჯელია?

სამიდან ხუთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთა თანამდებობის ან საქმიანობის აკრძალვით სამ წლამდე; მძიმე შედეგით — ხუთიდან რვა წლამდე.

ყველა გავრცელებული ინფორმაცია საიდუმლოა?

არა — მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით კლასიფიცირებული და ნუსხაში შეტანილი მასალა; ღია წყაროებიდან მიღებული მონაცემები ამ მუხლს არ ექვემდებარება.

რა არის დაცვის აქცენტი?

კლასიფიკაციის კანონიერება, მისაწვდომობის წყარო და მძიმე შედეგის მიზეზობრივი კავშირი — ამ სამი წერტილის ერთ-ერთი დაცემა კვალიფიკაციას პირდაპირ ცვლის და სასჯელის ჩარჩოსაც ამცირებს.

3 წთ·10 იან 2026

დანაშაულის შემადგენლობა და სუბიექტი

სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 320 სახელმწიფო საიდუმლოების გახმაურებას აწესრიგებს. პირველი ნაწილით დანაშაულია სახელმწიფო საიდუმლოების განზრახ გახმაურება ან გახმაურება იმის მიერ, ვინც ასეთი საიდუმლოება იცოდა თავისი სამსახურებრივი მდგომარეობის გამო ან ვისაც ის გაანდეს — თუ არ არის კოდექსის სხვა მუხლებით გათვალისწინებული, სახელმწიფო ღალატთან და ჯაშუშობასთან დაკავშირებული ქმედების ნიშნები.

შემადგენლობის ორი ფორმა განსხვავდება სუბიექტური მხარით: პირველი განზრახ გახმაურებაა, მეორე კი იმ პირის მიერ ჩადენილი გახმაურება, რომელსაც საიდუმლო სამსახურებრივი მდგომარეობის ან განდობის გამო ესმოდა. დაცვისთვის ეს განსხვავება ფუნდამენტურია: მეორე ფორმა განზრახვას არ მოითხოვს იმავე ფორმით — საქმე შეგნებულობასა და სამსახურებრივ ვალდებულებათა ფარგლებში წყდება, და ზუსტად აქ იშლება კანონიერი მიწოდებისა და დარღვევის საზღვარი.

პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ დაცვა დეტალურად აღადგენს პირის სამსახურებრივ ფუნქციებს: რა იყო მისი კომპეტენცია, ხელმისაწვდომი იყო თუ არა მასალა თავად თუ მხოლოდ ფრაგმენტულად, ხელისუფლებამ როგორ განუმარტა საიდუმლოს რეჟიმი და მოეთხოვა თუ არა მას ხელმოწერა შესაბამის ვალდებულებაზე. სწორედ ეს დეტალები წყვეტს, იყო თუ არა პირი გახმაურების მომენტში საიდუმლოს კანონიერ მფლობელად მოქცეული თუ უბრალოდ ინფორმირებულ მოწმედ, და ამ კითხვაზე პასუხი კვალიფიკაციას პირდაპირ ცვლის.

დამატებით გათვალისწინებული უნდა იყოს დროითი ფაქტორიც: სამსახურებრივი მდგომარეობა შეიძლება გახმაურებამდე დიდი ხნით ადრე დასრულებულიყო, ხოლო საიდუმლოდ გამოცხადებული მასალის რეჟიმი — ამავე პერიოდში შეცვლილიყო. ორივე შემთხვევა სუბიექტის წრისა და ობიექტის შემადგენლობას ეჭვქვეშ დგენს და დაცვის მიერ ცალკე იკვლევა.

სასჯელის ცალკეული ნაწილები

პირველი ნაწილით ჩადენილი ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე. მეორე ნაწილით იგივე ქმედება, რამაც საქართველოს ინტერესისათვის მძიმე შედეგი გამოიწვია, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან რვა წლამდე იმავე თანმდევი ზომით.

სასჯელის ორივე ჩარჩო ცალ-ცალკე უნდა იყოს წარმოდგენილი, რადგან მძიმე შედეგი ცალკე დასადგენი ფაქტია: მას მიზეზობრივი კავშირი სჭირდება გახმაურებულ ინფორმაციასთან. თუ ბრალდება მეორე ნაწილზეა აგებული და შედეგი არ დამტკიცდა, კვალიფიკაცია პირველ ნაწილზე რჩება.

განახლდა: 7 ნოე 2026

გადამოწმებულია მოქმედ კანონმდებლობასთან: 9 ივლ 2026