რას ისჯება სისხლის სამართლის მუხლი 172
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 172 ადამიანის ვაჭრობის სფეროსთან მჭიდროდ დაკავშირებული ნორმაა და ისჯებს არასრულწლოვნის მიმართ უკანონო გარიგების განხორციელებას შვილად აყვანის მიზნით. კანონის ენით, დანაშაული ორი ძირითადი ფორმით არის აღწერილი: არასრულწლოვნის ყიდვა და არასრულწლოვნის გაყიდვა, თუ ეს ქმედება შვილად აყვანის მიზნით ხორციელდება. გარდა ამისა, ნორმა მოიცავს ნებისმიერ სხვა უკანონო გარიგებას არასრულწლოვნესთან დაკავშირებით, რომელიც ამავე მიზნით არის განხორციელებული. ეს ნიშნავს, რომ დანაშაულად ჩაითვლება არა მხოლოდ ფულადი ხასიათის გარიგება, არამედ სხვა სახის უკანონო შეთანხმებაც, თუ მისი შინაარსი არასრულწლოვნის შვილად აყვანისკენ არის მიმართული. თუ თქვენ ან თქვენი ოჯახის წევრი ხდება ამ მუხლით ბრალდების ობიექტი, მნიშვნელოვანია, რომ დაუყოვნებლივ მიმართოთ გამოცდილ ადვოკატს, რადგან აქამდე რაც მოხდა, საქმის შემდგომი მიმართულება დიდწილად პირველ დღეებში მიღებულ გადაწყვეტილებებზეა დამოკიდებული.
სასჯელის ორი დონე მუხლი 172-ში
მუხლი 172 ორ ნაწილად არის დაყოფილი და სასჯელის სიმკაცრე პირდაპირ არის დამოკიდებული იმაზე, რომელი ფორმით არის ჩადენილი ქმედება. კანონის თანახმად, არასრულწლოვნის ყიდვა ან მის მიმართ სხვა უკანონო გარიგების განხორციელება შვილად აყვანის მიზნით ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთ წლამდე. რაც შეეხება მეორე ნაწილს, არასრულწლოვნის გაყიდვა ან მის მიმართ სხვა უკანონო გარიგების განხორციელება შვილად აყვანის მიზნით ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე. ამ ორი ნაწილის განსხვავება მკაფიოდ ჩანს: გაყიდვის შემთხვევაში კანონდებელი მკაცრ სასჯელს განიხილავს და ჯარიმა, როგორც ალტერნატიული სასჯელი, ამ ნაწილში საერთოდ არ არის გათვალისწინებული. სასჯელის შეფარდებისას სასამართლო ითვალისწინებს ქმედების ყველა გარემოებას, მაგრამ სწორედ ამ კანონიერად დადგენილი საზღვრების ფარგლებში მოქმედებს.
რა უნდა დაამტკიცოს ბრალდებამ
ამ მუხლით ქმედების კვალიფიკაციისთვის აუცილებელია რამდენიმე ელემენტის ერთობლიობა. პირველი ეს არის ის, რომ გარიგება ეხება არასრულწლოვანს, ანუ იმ პირს, რომელიც კანონით დადგენილ ასაკამდეა. მეორე ეს არის გარიგების უკანონო ხასიათი, რადგან შვილად აყვანა თავისი არსით კანონიერი ინსტიტუტია და მისი წესით გათვალისწინებული პროცედურის დაცვის შემთხვევაში დანაშაული არ არსებობს. მესამე და გადამწყვეტი ელემენტია მიზანი, კერძოდ, შვილად აყვანის მიზნით ჩადენილი ქმედება უნდა იყოს. ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს, რომ პირს სწორედ ეს მიზანი ჰქონდა და არა რაიმე სხვა. სუბიექტური მხარე ამ დანაშაულისათვის გულისხმობს ბრალეულ ფორმას, ანუ პირი ცნობიერებდა, რომ უკანონო გარიგებას ახორციელებდა და ეს სურდა კიდეც. თუ მიზანი არ არის დადგენილი ან საეჭვოა, კვალიფიკაცია ვერ გამართლდება და ეს დაცვისთვის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი არგუმენტია.
როგორ განირჩევა კანონიერი შვილად აყვანა დანაშაულისგან
შვილად აყვანა კანონიერი პროცედურაა და მას სპეციალური კანონმდებლობა არეგულირებს. მუხლი 172 კი სწორედ იმ შემთხვევებს ეხება, როდესაც ეს პროცედურა შეიცვლება უკანონო გარიგებით. აქედან გამომდინარე, დაცვის ერთ-ერთი მიმართულებაა იმის ჩვენება, რომ მხარეთა ქმედება რეალურად კანონით დადგენილ წესს მიჰყვებოდა და არავითარი უკანონო გარიგება არ ჰქონიათ. მეორე მხრივ, ხშირია შემთხვევები, როდესაც მშობლებს შორის ან ოჯახის წევრებს შორის ბავშვის გადაცემა ხდება სიტყვიერი შეთანხმებით, ფულის გადაცემის გარეშე, და ამ დროს საქმეში ჩნდება კითხვა, იყო თუ არა ეს გარიგება და რა იყო მისი მიზანი. ასეთი საქმეები მეტად მგრძნობიარეა და მოითხოვს მოწმეთა ჩვენებებისა და დოკუმენტური მტკიცებულებების ფრთხილად შეფასებას. სწორედ ამიტომ, როგორც ბრალდებულს, ასევე დაზარალებულ მხარეს სჭირდება ადვოკატი, რომელიც საქმის ფაქტობრივ მხარეს ობიექტურად დახარისხებს.
დაცვის შესაძლებლობები ამ მუხლით ბრალდებისას
თითოეული საქმე ინდივიდუალურია, თუმცა პრაქტიკაში რამდენიმე მიმართულება განსაკუთრებით ხშირად გამოიყენება. ერთ-ერთი ასეთია მიზნის არარსებობის ან დაუმტკიცებლობის არგუმენტი, რადგან შვილად აყვანის მიზნის გარეშე ამ მუხლით პასუხისმგებლობა არ არსებობს. მეორე მიმართულებაა გარიგების ფაქტის უარყოფა, რაც ემყარება მტკიცებულებათა ანალიზს, მათ შორის ელექტრონულ მიმოწერას, ხმოვან ჩანაწერებს, საბანკო ოპერაციებსა და მოწმეთა ჩვენებებს. მესამე მიმართულება ეხება სუბიექტურ მხარეს, კერძოდ, იმას, აცნობიერებდა თუ არა პირი ქმედების უკანონო ხასიათს. გარდა ამისა, სისხლის სამართლის კოდექსის ზოგადი ნაწილი განსაზღვრავს გარემოებებს, რომლებიც შეიძლება გამამცირებელი ან განმათავისუფლებელი იყოს, და ამ ნორმების გამოყენება საქმის კონკრეტულ გარემოებათა მიხედვით ხდება. ადვოკატის ამოცანაა საქმის ყველა მასალის შესწავლის შემდეგ აირჩიოს ყველაზე ეფექტიანი დაცვის სტრატეგია და წარმოადგინოს ის სასამართლოს წინაშე.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ადვოკატის დროული ჩართვა
არასრულწლოვნებთან დაკავშირებული საქმეები საზოგადოებრივი რეზონანსის მქონე კატეგორიას მიეკუთვნება და გამოძიება ამ დროს განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს ბრალდებულის ქმედებას. ამიტომ ის პირი, ვისაც ბრალდება ეკისრება, უნდა იყოს ინფორმირებული თავის უფლებებზე და არ უნდა მისცეს ჩვენება ან განმარტება ადვოკატის გარეშე. კანონიერი წესით, ყველას აქვს დამცავის უფლება და ეს უფლება მოქმედებს გამოძიების ყველა ეტაპზე. ადვოკატი დაგეხმარებათ იმაში, რომ საქმეში არსებული ხარვეზები დროულად იქნეს აღმოჩენილი, მტკიცებულებათა კანონიერება და საკმარისობა გადამოწმდეს, ხოლო თქვენი პოზიცია სასამართლოსთვის ნათლად და არგუმენტირებულად იქნეს წარდგენილი. გახსოვდეთ, რომ ბრალდება ჯერ კიდევ დადგენილ ფაქტს არ ნიშნავს და უდანაშაულობის პრეზუმფცია თქვენს მხარეს არის.