უკანონო ჩხრეკა და ამოღება: უფლებების დაცვა სისხლის სამართლის პროცესში
ჩხრეკა და ამოღება არის ერთ-ერთი ყველაზე მძლავრი საგამოძიებო მოქმედება, რომელიც უხეშად ერევა ადამიანის პირად ცხოვრებასა და საკუთრების უფლებაში. საქართველოში პოლიციას აქვს უფლება ჩაატაროს ჩხრეკა, მაგრამ მხოლოდ მკაცრად განსაზღვრული წესებით, რომლებიც გაწერილია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში და კონსტიტუციაში. სამწუხაროდ, პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევები, როდესაც სამართალდამცავები არღვევენ ამ წესებს: ატარებენ ჩხრეკას განჩინების გარეშე, როცა ამის გადაუდებელი აუცილებლობა არ არის, არ აძლევენ პირს ადვოკატთან დარეკვის უფლებას, ან, ყველაზე მძიმე შემთხვევაში, ახდენენ ნივთმტკიცების (მაგ. ნარკოტიკის ან იარაღის) "ჩადებას".
უკანონო ჩხრეკის შედეგად მოპოვებული მტკიცებულება იურიდიულად ბათილია და არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას პირის გასამტყუნებლად ("შხამიანი ხის ნაყოფის" დოქტრინა). თუმცა, ამ უკანონობის დამტკიცება რთული პროცესია, რომელიც მოითხოვს ადვოკატის მყისიერ რეაგირებას. ბევრი მოქალაქე, სამართლებრივი ცოდნის არქონის გამო, ხელს აწერს ჩხრეკის ოქმს შენიშვნების გარეშე, რითაც უნებლიედ აკანონებს პოლიციის უკანონო ქმედებას. კვალიფიციური დაცვა აუცილებელია იმისათვის, რომ დარღვევები დაფიქსირდეს და გამოყენებულ იქნას კლიენტის სასარგებლოდ.
რას მოიცავს უკანონო ჩხრეკის საქმეებზე მომსახურება?
Legal.ge-ს ადვოკატები გთავაზობენ დაცვას საგამოძიებო მოქმედებების უკანონოდ ჩატარების შემთხვევაში:
- ჩხრეკის კანონიერების შემოწმება: ადვოკატი ამოწმებს, არსებობდა თუ არა მოსამართლის განჩინება ჩხრეკაზე. თუ ჩხრეკა ჩატარდა "გადაუდებელი აუცილებლობით", ადვოკატი სასამართლოში გაასაჩივრებს ამ აუცილებლობის არსებობას.
- ოქმის და კამერების ანალიზი: ჩხრეკის ოქმისა და სამხრე კამერების ჩანაწერების დეტალური შედარება. ხშირად ვიდეოზე ჩანს დარღვევები, რომლებიც ოქმში არ არის ასახული (მაგ. ჩხრეკა დაიწყო კამერის ჩართვამდე).
- შუამდგომლობა მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობაზე: თუ დადგინდა, რომ ჩხრეკა უკანონო იყო, ადვოკატი აყენებს შუამდგომლობას, რომ ამოღებული ნივთები (იარაღი, ნარკოტიკი) არ იქნას დაშვებული მტკიცებულებად, რაც ხშირად იწვევს საქმის შეწყვეტას ან გამართლებას.
- წარმომადგენლობა სასამართლოში: 24 საათის განმავლობაში სასამართლომ უნდა დაადასტუროს გადაუდებელი აუცილებლობით ჩატარებული ჩხრეკის კანონიერება. ადვოკატის მონაწილეობა ამ პროცესში კრიტიკულია.
გავრცელებული სიტუაციები და რეალური სცენარები
უკანონო ჩხრეკის პრობლემა ხშირად იჩენს თავს:
- ავტომობილის ჩხრეკა: პოლიცია აჩერებს მანქანას და ჩხრეკს მას "ოპერატიული ინფორმაციის" საფუძველზე, განჩინების გარეშე.
- პირადი ჩხრეკა ქუჩაში: მოქალაქის გაჩერება და ჯიბეების ამოტრიალება ეჭვის საფუძველზე, რაც ხშირად ხდება საპროცესო ნორმების დარღვევით.
- ბინის ჩხრეკა: სამართალდამცავების შეჭრა საცხოვრებელ სახლში დილის საათებში, ადვოკატის დასწრების გარეშე.
- ელექტრონული მოწყობილობები: მობილური ტელეფონის ან კომპიუტერის ამოღება და დათვალიერება შესაბამისი სანქციის გარეშე.
საქართველოს კანონმდებლობა და სამართლებრივი ჩარჩო
საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლი და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 119-121-ე მუხლები არეგულირებენ ჩხრეკისა და ამოღების წესებს. ძირითადი წესი არის ის, რომ ჩხრეკა უნდა ჩატარდეს სასამართლოს განჩინებით. გამონაკლისია გადაუდებელი აუცილებლობა (როცა მტკიცებულება შეიძლება განადგურდეს), მაგრამ ამ შემთხვევაშიც პოლიციამ 24 საათში უნდა მიმართოს სასამართლოს ლეგიტიმაციისთვის. კანონი პირდაპირ ამბობს, რომ კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებას იურიდიული ძალა არ აქვს (სსსკ მუხლი 72). ასევე, პირს უფლება აქვს მოითხოვოს ადვოკატის დასწრება, თუ ეს ხელს არ შეუშლის საგამოძიებო მოქმედებას.
პროცესი: რას უნდა ელოდოთ სპეციალისტთან მუშაობისას
თუ თქვენთან ტარდება ჩხრეკა, დაუყოვნებლივ მოითხოვეთ ადვოკატი. არ მისცეთ ჩვენება და არ მოაწეროთ ხელი ოქმს წაუკითხავად. თუ ხელი მაინც უნდა მოაწეროთ, მიაწერეთ: "არ ვეთანხმები, ჩატარდა ადვოკატის გარეშე". ადვოკატი საქმეში ჩართვისთანავე გამოითხოვს მასალებს და მოემზადება სასამართლო განხილვისთვის, სადაც წყდება ჩხრეკის კანონიერება. ეს პროცესი ძალიან სწრაფია, ამიტომ დროის დაკარგვა არ შეიძლება. ადვოკატის მიზანია დაამტკიცოს პროცედურული დარღვევები, რაც გახდება მთელი საქმის ჩამოშლის საფუძველი.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
საპროცესო დარღვევების გამოვლენა მოითხოვს სისხლის სამართლის პროცესის ღრმა ცოდნას. Legal.ge გაკავშირებთ ადვოკატებთან, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება უკანონო ჩხრეკების გასაჩივრებაში და მტკიცებულებების გაბათილებაში. მათ იციან, როგორ დაიცვან კლიენტი პოლიციის თვითნებობისგან. იპოვეთ თქვენი უფლებების დამცველი Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...